การควบคุมสื่อ

โดย...เจษฏ์ โทณะวณิก

ฉบับที่แล้วได้เขียนเรื่องของสื่อมวลชนหรือวิชาชีพเดียวที่รัฐธรรมนูญหลายต่อหลายฉบับ รวมถึงรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560 ให้ความสำคัญถึงขนาดมีบทบัญญัติเฉพาะเกี่ยวกับสื่อสารมวลชน
ซึ่งไม่แปลกอะไร เนื่องจากรัฐธรรมนูญหลายฉบับในโลก รวมถึงรัฐธรรมนูญสหรัฐอเมริกาก็มีเรื่องของเสรีภาพในการแสดงออก รวมถึงเสรีภาพของสื่อ

ในเรื่องสิทธิและเสรีภาพของสื่อถูกมองว่าเป็นการจำกัดสิทธิและเสรีภาพของสื่อเป็นอย่างมาก เพราะมีบทบัญญัติไปถึงขั้นปิดโรงพิมพ์ได้ แต่ระยะหลังๆ เรื่องการจำกัดสิทธิและเสรีภาพสื่อไม่ได้ชัดเจน อาจจะมีการกล่าวอ้างว่ามีการใช้วิธีการต่างๆ นานาในการล่วงละเมิดสิทธิและเสรีภาพของสื่ออยู่เนืองๆ โดยเฉพาะจากอำนาจรัฐก่ายกองเสียด้วยซ้ำ

เมื่อสิทธิและเสรีภาพไม่ใช่เรื่องอันเป็นเด็ดขาดที่จะใช้อย่างไรก็ได้ หากแต่ต้องมีข้อจำกัดการใช้สิทธิ และดินแดนแห่งเสรีภาพ แม้ว่ารัฐธรรมนูญจะให้การคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพของสื่อมวลชนไว้อย่างไรก็ตาม ก็ไม่ได้แปลว่าจะสามารถใช้ได้เต็มที่โดยไม่มีข้อจำกัดยั้งรั้งอันใด ซึ่งตามประเด็นนี้บรรดาผู้ที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะท่านทั้งหลายที่ทำงานด้านสื่อสารมวลชนก็มองกันว่า การจำกัดสิทธิและเสรีภาพ หรือการกำกับ ดูแล ไปจนถึงการควบคุมสื่อนั้นไม่ควรจะมี แต่หากจะมีก็ควรจะเป็นไปโดยกลไกที่เรียกว่า การควบคุมกันเอง นั่นคือการจัดตั้งองค์กรขึ้นมา

การทำงานขององค์กรวิชาชีพในไทยเท่าที่ผ่านมา ผู้คนมองกันว่าเรื่องการคุ้มครองกันเองจากอำนาจรัฐนั้น สภาวิชาชีพพากันทำได้ดีพอสมควร แต่การควบคุมกันเอง โดยเฉพาะเรื่องการไม่ไปล่วงละเมิดต่อผู้อื่นนั้นถือว่าสอบตก เพราะบ่อยครั้งสิ่งที่เห็น ที่เป็นไป คือ ไม่สามารถควบคุมสมาชิก หรือควบคุมกันเองได้อย่างแท้จริง พอมีปัญหาตักเตือนกันไป แทนที่จะแก้ไข เยียวยา ผู้ถูกตักเตือนก็ลาออก แล้วเลือกที่จะเดินเอง

นี่จึงเป็นเหตุหนึ่งที่มีการเรียกร้องให้มีการควบคุมร่วมกันระหว่างสภาวิชาชีพกับรัฐ ซึ่งก็มีเสียงไม่เห็นด้วย โดยเฉพาะผู้ใหญ่จำนวนหนึ่งในวงการสื่อ ล่าสุดสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ (สปท.) ก็ได้เสนอร่างกฎหมายออกมา ก็ถูกมองว่าเป็นการควบคุมสื่อ ซึ่งกฎหมายที่ว่าจะเป็นเช่นนั้นจริงหรือไม่ คราวหน้าลองมาพิจารณากันดู