แผนปฏิรูปประเทศ

โดย...เจษฏ์ โทณะวณิก

การปฏิรูปประเทศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งตามร่างรัฐธรรมนูญสองร่าง คือร่างของคณะกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญ (กมธ.) และร่างของคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.) ที่สำคัญภายใต้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560 ซึ่งจากผลของการที่รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560 กำหนดเรื่องของการปฏิรูปไว้ โดยมีรายละเอียดที่จะต้องไปออกในกฎหมายลำดับรองต่อไป วันนี้จึงได้มีการยกร่าง พ.ร.บ.แผนและขั้นตอนการดำเนินการปฏิรูปประเทศขึ้นมา

สาระสำคัญของร่าง พ.ร.บ.ดังกล่าวอยู่ที่การมีแผน มีกลไกในการดำเนินการปฏิรูปประเทศ ซึ่งในร่างนี้ได้กำหนดให้มีคณะกรรมการขึ้นมา ซึ่งจะได้กล่าวถึงต่อไป ทั้งนี้การมีแผนนั้นก็เพื่อให้มีการกำหนดกลไก วิธีการ ชั้นตอนการดำเนินการปฏิรูปประเทศในด้านต่างๆ ตามที่กำหนดไว้ ซึ่งก็มีความใกล้เคียงกับที่รัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราว พ.ศ. 2557 ได้เคยกำหนดถึงด้านต่างๆ ของการปฏิรูปประเทศไว้เมื่อคราวกำหนดให้มีสภาปฏิรูปแห่งชาติ (สปช.) ขึ้น โดยด้านต่างๆ ที่ว่านั้นก็ประกอบด้วย ด้านการเมือง ด้านการบริหารราชการแผ่นดิน ด้านกฎหมาย ด้านกระบวนการยุติธรรม ด้านการศึกษา ด้านเศรษฐกิจ ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ด้านสาธารณสุข ด้านสื่อสารมวลชน เทคโนโลยีสารสนเทศ ด้านสังคม และด้านอื่นตามที่คณะรัฐมนตรีกำหนด

ร่าง พ.ร.บ.แผนและขั้นตอนการดำเนินการปฏิรูปประเทศ กำหนดไว้ให้การจัดทำแผนการปฏิรูปประเทศแต่ละด้านนั้นจะทำเป็นแผนเดียวกัน หรือแยกเป็นแผนแต่ละด้าน หรือหลายด้านรวมกันก็ได้ แต่ต้องสอดคล้องกับแผนแม่บท และเมื่อได้แผนมาแล้วก็ให้ประกาศในราชกิจจานุเบกษา โดยแผนดังกล่าวอย่างน้อยต้องมีแผน ขั้นตอน และวิธีการดำเนินการปฏิรูปประเทศ ซึ่งรวมถึงผลอันพึงประสงค์ด้วย และต้องมีการกำหนดระยะเวลาที่ต้องดำเนินการ หน่วยงานของรัฐ หรือบุคคลที่ต้องรับผิดชอบ วงเงินที่คาดว่าจะใช้สัมฤทธิผลในการดำเนินการ และการเสนอให้มี หรือปรับปรุงแก้ไขกฎหมาย

การปฏิรูปประเทศในแต่ละด้าน ร่าง พ.ร.บ.ได้กำหนดให้คณะรัฐมนตรีแต่งตั้งคณะกรรมการปฏิรูปขึ้นมาโดยให้มีที่ประชุมร่วมของคณะกรรมการด้านต่างๆ เพื่อกำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการจัดทำร่างแผนการปฏิรูปประเทศ โดยให้ทำให้แล้วเสร็จภายใน 30 วัน นับแต่วันที่ได้มีการแต่งตั้งคณะกรรมการ จากนั้นให้เสนอคณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติพิจารณาให้ความเห็นชอบภายใน 15 วัน และให้ดำเนินการปฏิรูปตามระยะเวลาที่ได้มีการกำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญและในร่าง พ.ร.บ.นี้