การเป็นประเทศผู้ร่วมประชุม ในคณะกรรมการของ OECD

โดย...พวงรัตน์ อัศวพิศิษฐ์

เพิ่งจะผ่านวันสงกรานต์มาไม่กี่วันนับเป็นปีใหม่ของไทย ผู้อ่านหลายๆ ท่านอาจจะยังอยู่กับอารมณ์ผ่อนคลายสบายๆ หลังจากการหยุดยาวไปต่างประเทศ ต่างจังหวัด เยี่ยมผู้ใหญ่ที่รักเคารพ หรืออย่างน้อยก็อยู่กับบ้านสบายๆ ในกรุงเทพฯ โดยไม่ต้องไปแย่งกันกินแย่งกันใช้ที่ไหน ผู้เขียนจึงหาเรื่องวิชาการเบาๆ มาเขียนให้อ่านเล่นๆ กันพอเป็นความรู้ และนึกถึงเรื่องของ OECD ได้ ซึ่งที่จริงในไทยเรายังไม่มีใครให้ความสนใจมากนัก เนื่องจากประเทศที่เป็นสมาชิกเกือบทั้งหมดเป็นประเทศที่พัฒนาแล้ว เช่น สหรัฐ ญี่ปุ่น ออสเตรเลีย เบลเยียม แคนาดา รวมทั้งสหภาพยุโรปด้วย

ที่ผู้เขียนหยิบยกเรื่องนี้ขึ้นมาเขียน เนื่องจากได้เห็นการวางแผนระยะยาวในอนาคต และการพูดถึงเรื่องของสมาชิก OECD ซึ่งแน่นอนว่าย่อมมีนัยสำคัญอย่างมากต่อเศรษฐกิจการค้าและการส่งออกของไทย อย่างไรก็ตามสิ่งที่คนทั่วๆ ไปน่าจะได้ทราบคือการเป็นสมาชิก OECD นั้นไม่จำเป็นต้องเข้าเป็นสมาชิก OECD อย่างเต็มตัว แต่สามารถเลือกเป็นผู้เข้าร่วมประชุมในคณะกรรมการคณะใดคณะหนึ่งของ OECD ที่เห็นว่าไทยจะมีประโยชน์ได้ อย่างเช่น ที่กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี นำไทยเข้าร่วมประชุมในคณะกรรมการนโยบายวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของ OECD ที่เรียกว่า CSTP (Committee for Science and Technology Policy) ซึ่งประชุมปีละ 2 ครั้ง เพื่อแสวงหาคำตอบและนัยของวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในเชิงนโยบายต่อการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศสมาชิก

พูดเสียยืดยาวหลายท่านอาจยังไม่ทราบว่า OECD คืออะไร เนื่องจากยังไม่ค่อยคุ้นหูคนไทย จึงขอสรุปสั้นๆ ว่า OECD (Organization for Economic Cooperation and Development) หรือแปลเป็นไทยได้ว่าเป็นองค์กรเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา ประกอบด้วยสมาชิก 34 ประเทศ กับ 1 กลุ่มประเทศ ได้แก่ ออสเตรเลีย ออสเตรีย เบลเยียม แคนาดา ชิลี สาธารณรัฐเช็ก เดนมาร์ก เอสโตเนีย ฟินแลนด์ ฝรั่งเศส เยอรมนี กรีซ ฮังการี ไอซ์แลนด์ ไอร์แลนด์ อิสราเอล อิตาลี ญี่ปุ่น สาธารณรัฐเกาหลี ลักเซมเบิร์ก เม็กซิโก เนเธอร์แลนด์ นิวซีแลนด์ นอร์เวย์ โปแลนด์ โปรตุเกส สโลวาเกีย สโลเวเนีย สเปน สวีเดน สวิตเซอร์แลนด์ ตุรกี สหราชอาณาจักร และสหรัฐอเมริกา และสหภาพยุโรป ซึ่งสมาชิกส่วนใหญ่เป็นประเทศพัฒนาแล้ว หรือประเทศที่เศรษฐกิจกำลังขยายตัว

OECD มีบทบาทสำคัญในการเสริมสร้างความแข็งแกร่งทางเศรษฐกิจให้แก่สมาชิกโดยการปรับปรุงประสิทธิภาพการบริหารจัดการ ส่งเสริมการค้าเสรี และให้ความช่วยเหลือเพื่อการพัฒนาทั้งในประเทศอุตสาหกรรมและประเทศกำลังพัฒนา ทั้งนี้ภารกิจของ OECD ในปัจจุบันเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม ที่เน้นการตรวจสอบนโยบายในด้านต่างๆ ของประเทศสมาชิกไปสู่การวิเคราะห์แนวทางที่นโยบายต่างๆ จะสามารถมีปฏิสัมพันธ์ร่วมกันระหว่างประเทศสมาชิกและกับประเทศภายนอกกลุ่ม โดยเฉพาะในประเด็นปัญหาข้ามชาติ หรือความท้าทายใหม่ๆ ที่เกิดจากกระแสโลกาภิวัตน์

สำนักเลขานุการ OECD ตั้งอยู่ ณ กรุงปรารีส ประเทศฝรั่งเศส มีเจ้าหน้าที่กว่า 2,500 คน ทั้งนักเศรษฐศาสตร์ นักกฎหมาย นักวิทยาศาสตร์ และผู้เชี่ยวชาญในหลากหลายสาขาปฏิบัติงานตามแนวทางที่คณะมนตรี (OECD Council) กำหนด สำนักเลขานุการ OECD ประกอบด้วยกลุ่มงานยุทธศาสตร์ (Directorate) ซึ่งมีหน่วยวิจัยเชิงนโยบายที่ได้รับการยอมรับจากทั่วโลกว่าเป็นหน่วยวิจัยเชิงนโยบายที่มีคุณภาพสูงแห่งหนึ่งของโลก และเป็นแหล่งรวมข้อมูลวิจัยในสาขาที่หลากหลาย อาทิ ด้านเศรษฐกิจ การค้า วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม การจ้างงาน การศึกษา ตลาดการเงิน เป็นต้น ประเทศสมาชิกสามารถขอข้อมูลคำปรึกษา รวมทั้งขอข้อเสนอแนะได้

การเข้าร่วมคณะกรรมการและคณะทำงานของประเทศที่ไม่ใช่สมาชิก OECD (Non-Member) คณะมนตรี OECD เปิดโอกาสให้ประเทศที่ไม่ใช่สมาชิก OECD และองค์กรต่างๆ สามารถเข้าร่วมในคณะกรรมการ และคณะทำงานต่างๆ ของ OECD รวมถึง CSTP ได้ ในรูปแบบของ Partner ซึ่งแบ่งเป็น 3 ระดับ ได้แก่ Invitee, Participant และ Associate โดยแต่ละแบบมีเงื่อนไขและข้อผูกพันที่สำคัญดังนี้

Invitee

จะได้รับเชิญให้เข้าร่วมประชุมในการประชุมใดประชุมหนึ่งเพียงครั้งเดียว และประเทศที่ได้รับเชิญสามารถแสดงความเห็น (Contribute to the Discussion) ได้เฉพาะการประชุมนั้น ยกเว้นการประชุมในวาระที่เป็นความลับ (Confidential)

ไม่ต้องจ่ายค่าสมาชิก

ต้องไม่เป็นประธานที่ประชุม หรือเป็นสมาชิก Bureau ใดๆ

ไม่มีส่วนในการตัดสินใจของที่ประชุม

Participant

จะได้รับเชิญให้เข้าร่วมในการประชุมของคณะกรรมการที่ประเทศนั้นเป็นสมาชิก รวมถึงการประชุมปฏิบัติการที่เกี่ยวข้องทุกครั้งที่มีการประชุม (Open-end Period) โดยจะมีการทบทวนทุก 2 ปี

จะต้องร่วมแสดงความเห็น (Contribute Substantially) มี Active Participation ในการประชุมและในการดำเนินงาน รวมถึงการให้ข้อมูลต่างๆ

ห้ามเข้าร่วมในการประชุมที่เป็นความลับและไม่ได้รับเลือกเป็นประธาน หรือสมาชิก Bureau รวมถึงไม่มีส่วนในการตัดสินใจของที่ประชุม

จ่ายค่ารายปี 10,600 ยูโร

Associate

จะได้รับเชิญให้เข้าร่วมทุกการประชุมยกเว้นจะมีระบุไว้เป็นอย่างอื่น รวมถึงการประชุมของ Bureau และร่วมในการตัดสินใจของที่ประชุม

จ่ายค่ารายปี 2-5 หมื่นยูโร