เลื่อนแต่อย่าล้ม

ร่างพระราชบัญญัติภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. ...ซึ่งผ่านคณะรัฐมนตรี หรือ ครม.ไปเมื่อวันที่ 21 มี.ค.ที่ผ่านมา แม้จะมีการเลื่อนบังคับใช้จากเดิมที่กำหนดให้เริ่มจัดเก็บต้นปี 2561 ออกไปอีก 1 ปี หรือเริ่มเก็บตามภาษีใหม่ต้นปี 2562

นอกจากนี้ ยังเปิดช่องมากขึ้นกรณีเกิดผลกระทบจากเศรษฐกิจสังคม หรือสภาพแห่งท้องที่ สามารถลดการจัดเก็บภาษีจาก 75% ลงไปได้มากถึง 90% ของภาษีที่ต้องเสีย หรือกลับไปสู่ปัญหาเดิมที่ใช้ดุลพินิจในการจัดเก็บภาษี ซึ่งท้องถิ่นส่วนใหญ่จะใช้ดุลพินิจไม่เก็บภาษี ด้วยเหตุผลไม่ต้องการมีปัญหา ไม่อยากเพิ่มภาระงานหรือวาระซ่อนเร้นสีเทาสีดำ แต่ถึงจะมีเรื่องให้ต้องเลื่อนการจัดเก็บออกไป 1 ปี และเปิดช่องให้มากขึ้นดังกล่าว ก็ขอให้รัฐอย่าถึงกับดองเรื่องนานไปจนไร้อนาคตว่าจะออกมาใช้เป็นกฎหมายเหมือนกับที่ผ่านมาเลย

ตามที่ ครม.เคยมีมติเห็นชอบร่าง พ.ร.บ.ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างฯ ไปเมื่อเดือน มิ.ย. 2559 และมีกำหนดว่าจะนำเข้าที่ประชุมสภานิติบัญญัติแห่งชาติ หรือ สนช.เพื่อประกาศให้ทันปี 2560 และให้เวลาในการปรับตัว 1 ปี หรือไปเริ่มเก็บภาษีตามร่าง พ.ร.บ.ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างฯ ที่จะนำมาใช้แทน พ.ร.บ.ภาษีโรงเรือนและที่ดิน พ.ศ. 2475 พ.ร.บ.ภาษีบำรุงท้องที่ พ.ศ. 2508 และ พ.ร.บ.กำหนดราคาปานกลางของที่ดินสำหรับการประเมินภาษีบำรุงท้องที่พ.ศ. 2528 เรียกว่าจะเริ่มเก็บภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างในปี 2561

อย่างไรก็ตาม จากการตรวจพิจารณาของกฤษฎีกาที่เสนอเข้า ครม.มีมติไปเมื่อวันที่ 21 มี.ค.ที่ผ่านมา ทำให้คาดว่า ร่าง พ.ร.บ.ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างฯ ปรับปรุงล่าสุดที่ผ่าน ครม.และจะนำเข้า สนช.พิจารณาผ่านออกมาได้ในอีก 2-3 เดือน ส่งผลให้การบังคับใช้เก็บภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างจะเริ่มใช้ได้ในต้นปี 2562

รวมทั้งมีการแก้ไขมาตรา 51 ที่เกี่ยวกับการลดภาษี จากเดิมที่กระทรวงการคลังระบุว่า กรณีมีความจำเป็นทางเศรษฐกิจสังคม หรือสภาพแห่งท้องที่ให้สามารถลดภาษีโดยตราเป็นพระราชกฤษฎีกาแต่ต้องไม่เกิน 75% ของจำนวนภาษีที่ต้องเสีย โดยแก้ไขเป็นต้องไม่เกิน 90% ของภาษีที่ต้องเสีย เนื่องจากในบางกรณีที่ดินที่ได้รับมอบมาเป็นมรดกก่อนที่กฎหมายจะมีผลบังคับใช้อาจมีมูลค่าเพิ่มขึ้น แต่ไม่ได้หมายความว่าผู้ครอบครองทรัพย์สินมีฐานะร่ำรวยก็ได้

การแก้ไขดังกล่าวหากมองในแง่ดี นับว่ามีประโยชน์เหมือนที่ผ่านมาช่วงวิกฤตเศรษฐกิจต้มยำกุ้งเมื่อปี 2540 มีการลดเก็บภาษีตามดุลพินิจ ช่วยให้ผู้ประกอบการลดภาระในการเสียภาษีลงไปได้บ้าง แต่จากการที่ขยายให้ลดภาษีได้มากถึง 90% แม้จะต้องตราเป็นพระราชกฤษฎีกา ประเด็นนี้อาจจะเป็นการเปิดช่องให้ใช้ดุลพินิจผลกระทบจากเศรษฐกิจ สังคม หรือสภาพแห่งท้องที่ ซึ่งอาจขัดกับเจตนารมณ์ของการออกกฎหมายนี้เพื่อที่จะแก้ปัญหาการใช้ดุลพินิจในการเรียกเก็บภาษี โดยให้จัดเก็บตามเปอร์เซ็นต์ของราคาประเมินที่ดินกว่า 32 ล้านแปลง ตามการใช้ประโยชน์ของที่ดิน ซึ่งแบ่งเป็นที่ดินเกษตรกรรม บ้านพักอาศัย บ้านหลัก หรือบ้านหลังที่สอง ที่ดินรกร้างว่างเปล่า และที่ดินพาณิชยกรรมหรืออื่นๆ

งานนี้รัฐต้องแสดงความจริงใจจริงจังในการลดความเหลื่อมล้ำ ทำให้เกิดการกระจายทุนที่ดินไปยังคนส่วนใหญ่ให้ได้มากที่สุด อย่าให้ที่ดิน 80% ของประเทศ ตกอยู่ในมือกลุ่มคน 10-20% ไร้ประสิทธิภาพในการใช้ทรัพยากรและสร้างความเหลื่อมล้ำให้มากขึ้น