สินบนโรลส์-รอยซ์(2)

โดย...สมผล ตระกูลรุ่ง

การดำเนินการสอบสวนกรณีทุจริตสินบนโรลส์-รอยซ์ ภายในหน่วยงานขององค์กร โดยการตั้งคณะกรรมการที่เป็นคนในองค์กรตรวจสอบ ทั้งการบินไทยและ ปตท. ประชาชนจะหวังผลได้แค่ไหน เพียงเห็นวิธีการทำงานก็ฟันธงได้เลยว่า เป็นมวยล้มต้มคนดู

ผู้กระทำผิดล้วนเป็นผู้มีบารมี เป็นผู้บังคับบัญชาหรือไม่ก็เป็นเจ้านายเก่า เคยมีบุญคุณสนับสนุนกันมาก่อน ด้วยระบบอุปถัมภ์ของสังคมไทย คณะกรรมการซึ่งเคยอยู่ใต้บังคับบัญชาของผู้ถูกตรวจสอบมาก่อน จะทำงานได้อย่างอิสระจริงจังระดับไหน ในระบบราชการ วิธีการซื้อเวลาที่ทำกันตลอดมาคือการตั้งคณะกรรมการ ซึ่งมีคณะกรรมการหลายชุดกว่าจะเอาผิดกันได้ เริ่มจากคณะกรรมการตรวจสอบข้อเท็จจริง คณะกรรมการสอบสวนหาตัวผู้กระทำความผิด คณะกรรมการตรวจสอบความเสียหาย คณะกรรมการหาผู้รับผิดทางแพ่ง ทางอาญา ฯลฯ

เมื่อตั้งคณะกรรมการแล้ว ผู้บริหารสามารถตอบนักข่าวตอบสังคมได้ว่าได้ดำเนินการไปแล้ว ต้องให้อิสระกับคณะกรรมการ ฉะนั้น จึงยังไม่สามารถให้ความเห็นได้ ต้องรอผลการตรวจสอบก่อน กว่าจะเอาผิดได้เรื่องก็เงียบแล้ว มีเรื่องใหม่ที่ร้ายแรงกว่า หรือสังคมให้ความสนใจมากกว่า เรื่องที่ตั้งกรรมการสอบไว้ก็จะลืมๆ กันไป พอเรื่องเงียบก็ไม่ต้องทำอะไร ปล่อยให้คดีขาดอายุความ สื่อก็ไม่สนใจจะติดตามเพราะมีเรื่องอื่นที่น่าสนใจมากกว่า

กรณีสินบนโรลส์-รอยซ์นี้ ถ้าใครสนใจอยากได้ข้อมูลความคืบหน้าของคดี ขอให้ติดตามจากสำนักข่าวอิศรา ที่ให้ข้อมูลมาอย่างต่อเนื่อง ใครเป็นใครในช่วงเวลาที่เกี่ยวข้องกับการให้สินบน ใครเป็นคณะกรรมการหรือบอร์ด ทั้งการบินไทยและ ปตท. ใครเป็นกรรมการผู้จัดการใหญ่ ใครเป็นรัฐมนตรีที่กำกับดูแล ใครคือคณะรัฐมนตรีที่อนุมัติ สำนักข่าวอิศราได้ติดตามหาข้อมูลมาให้ครบถ้วน

คดีสินบนโรลส์-รอยซ์นี้ หน่วยงานที่เป็นผู้รับผิดชอบโดยตรงที่จะต้องเป็นเจ้าภาพในการดำเนินคดีกับผู้ทุจริตคอร์รัปชั่นคือ ป.ป.ช. ด้วยโครงสร้างของกฎหมาย การดำเนินคดีทุจริตคอร์รัปชั่นกับเจ้าหน้าที่รัฐระดับผู้บริหาร อยู่ในอำนาจหน้าที่ของ ป.ป.ช.โดยตรงที่จะต้องไต่สวน รวบรวมพยานหลักฐาน ส่งให้อัยการสูงสุดฟ้องคดีต่อศาล

คดีทุจริตระดับชาติอย่างนี้ ป.ป.ช.ต้องเป็นเจ้าภาพ จัดตั้งเรื่องเองหรือถ้าจะต้องมีผู้กล่าวหาก็ต้องดำเนินการให้ถูกต้องตามกระบวนการ เริ่มกระบวนการไต่สวนหาความจริงเพื่อเอาคนผิดมาลงโทษให้ได้ อย่ามัวแต่มะงุมมะงาหราหลงเต้นไปตามกระแสทวงคืนผืนป่าโดยไม่ดูอำนาจหน้าที่ของตนเอง

คดีนี้จะดูว่าง่ายก็เหมือนง่าย เพราะมีข้อมูลจากต่างประเทศ เป็นข้อมูลจากผู้ให้สินบน เป็นข้อมูลที่สังคมให้ความเชื่อถือ จนดูเหมือนว่าคดีนี้หลักฐานชัดเจนเอาคนผิดติดคุกได้อย่างแน่นอนแล้ว

ต้องไม่ลืมว่า คดีนี้เป็นคดีอาญา ผู้กระทำความผิดล้วนเป็นผู้มีความรู้ มีอิทธิพล มีเงินที่สามารถ ว่าจ้างนักกฎหมายทนายความเก่งๆ เป็นที่ปรึกษาหาช่องทางต่อสู้คดีได้ในทุกแง่มุม หลักฐานที่จะได้จากต่างประเทศคืออะไร ข้อมูลเท่าที่ได้จากข่าว เป็นการยอมรับของโรลส์-รอยซ์ในชั้นการสอบสวนของเจ้าหน้าที่เหมือน ป.ป.ช.ของบ้านเรา คดีไม่ได้ขึ้นสู่ศาล ไม่มีคำพิพากษาของศาล

หลักฐานที่จะได้จากอังกฤษคืออะไร มีน้ำหนักให้ศาลไทยรับฟังได้แค่ไหน อย่าว่าแต่สำนวนการสอบสวนเลย แม้เป็นคำพิพากษาของศาลในต่างประเทศ คำพิพากษาเหล่านั้นก็ไม่ผูกพันศาลไทยที่จะให้เชื่อตามนั้น คำพิพากษาของศาลต่างประเทศมีค่าเป็นเพียงหลักฐานชิ้นหนึ่งเท่านั้น

แม้ศาลจะเชื่อว่ามีการทุจริตในช่วงเวลาที่อ้างถึงจริง มีการพบปะพูดคุยกับนักการเมืองกับผู้บริหารของการบินไทย ของ ปตท.จริง สามารถหาข้อมูลได้อย่างชัดเจนว่ารัฐมนตรีในขณะนั้นคือใคร ผู้บริหารและบอร์ดของหน่วยการบินไทยและ ปตท.คือใคร เพียงเท่านี้จะให้ศาลลงโทษใคร มีหลักฐานอะไรยืนยันว่า คนนั้นคนนี้กระทำผิด โดยเป็นผู้รับสินบน

การจ่ายเงินสินบนข้ามชาติอย่างนี้ เชื่อได้ว่า น่าจะต้องเป็นการจ่ายเงินในต่างประเทศ หลักฐานสำคัญสำหรับการทุจริตคอร์รัปชั่นคือประโยชน์ผลประโยชน์ที่ได้รับ หากไม่สามารถหาหลักฐานเส้นทางการเงินได้ว่า เงินจากโรลส์-รอยซ์ไปเข้ากระเป๋าใคร มีการใช้ชื่อบัญชีเป็นนอมินีหรือไม่ เส้นทางการเงินเป็นไปอย่างไร หากพิสูจน์เส้นทางการเงินไม่ได้ การกล่าวหาว่าบุคคลใดได้รับผลประโยชน์ จะใช้หลักฐานอะไร คนกลุ่มนี้ไม่มีใครยอมรับสารภาพอยู่แล้ว

หลักการทางกฎหมายในคดีอาญาของบ้านเรา เป็นประเด็นที่ ป.ป.ช.จะต้องพิจารณา และต้องคิดไปถึงว่า จะนำพยานหลักฐานใดไปแสดงต่อศาล ให้ศาลเชื่อโดยปราศจากข้อสงสัยว่า จำเลยกระทำความผิด ลำพังความเชื่อตามข่าวสารจากสื่อต่างๆ ยืนยันความผิดไม่ได้

การรวบรวมพยานหลักฐานในคดีนี้คงไม่ใช่เรื่องง่ายๆ จากข้อมูลของโรลส์-รอยซ์ เหตุเกิดในช่วงปี 2543 ถึง 2547 เป็นเวลาเกินกว่า 10 ปีแล้ว การหาพยานหลักฐานคงต้องใช้เวลาพอสมควร และจะมีเจ้าหน้าที่ของโรลส์-รอยซ์มาเป็นพยานต่อศาลไทยหรือไม่

ถ้าคนของโรลส์-รอยซ์มาให้การที่ศาลไทยว่า เป็นคนให้เงินสินบนกับเจ้าหน้าที่ไทย คนของโรลส์-รอยซ์จะมีความผิดฐานติดสินบนเจ้าพนักงานหรือไม่ เพราะแม้จะให้สินบนกันในต่างประเทศ แต่ผลเกิดในประเทศไทย ก็อาจถูกดำเนินคดีในประเทศไทยได้

กฎหมายอาญาของเราเอาผิดทั้งผู้ให้สินบนกับเจ้าพนักงาน และเจ้าพนักงานผู้เรียกรับสินบนด้วย ที่มาของกฎหมายที่ต้องเอาผิดผู้ให้ คงมาจากสภาพความเป็นจริงในสมัยก่อนที่ข้าราชการไทยเราส่วนใหญ่ทำงานตรงไปตรงมา มีคุณธรรมจริยธรรม ไม่มีความคิดที่จะฉ้อราษฎร์บังหลวง เป็นที่ทราบกันดีว่า ข้าราชการผู้ใหญ่ในอดีตหลายท่าน มือสะอาด ไม่รับสินบนใดๆ แม้จะตามน้ำก็ตาม กฎหมายจึงต้องเอาผิดผู้ที่พยายามติดสินบน มิฉะนั้น ก็จะมีคนพยายามติดสินบนเจ้าหน้าที่

แต่ปัจจุบัน ข้าราชการ (ส่วนหนึ่ง) ของเราตรงข้ามกับข้าราชการสมัยก่อน สมัยนี้ ข้าราชการส่วนที่เลวๆ จะเป็นผู้เรียกร้องสินบนเอง นักธุรกิจหรือชาวบ้านที่ติดต่อราชการจะทราบกันดี จนทำให้นักธุรกิจ (บางคน) ที่แม้อยากจะเป็นคนดี ต้องการทำตามกฎหมายไม่จ่ายเงินใต้โต๊ะ ไม่สามารถอยู่ได้ ไม่ได้งาน สู้นักธุรกิจที่เป็นนักวิ่งไม่ได้

โดยธรรมชาติแล้ว คนรับย่อมเลวกว่าคนให้ ไม่มีใครอยากให้เงินออกจากกระเป๋าไปให้ผู้อื่น ถ้าเจ้าหน้าที่มือสะอาดจริงๆ คนที่ทำธุรกิจเขาจะแข่งขันกันตามกติกา แข่งขันกันด้วยความสามารถจริงๆ

ถึงเวลาแล้วที่จะต้องทบทวนความผิดของผู้ให้สินบน เพื่อให้การปราบปรามการทุจริตคอร์รัปชั่นให้ได้ผลอย่างจริงจัง