ปฏิรูปภาษี งานยากวัดผลงานรัฐ

โดย...เกียรติศักดิ์ ผิวเกลี้ยง

การปฏิรูปภาษีของรัฐบาลพล.อ. ประยุทธ์ จันทร์โอชา มีการดำเนินการมาตลอดกว่า 2 ปี ที่เข้ามาบริหารประเทศ เนื่องจากที่ผ่านมาเรื่องการเก็บภาษีซึ่งเป็นรายได้หลักของประเทศมีปัญหาทำได้ไม่เต็มศักยภาพ ทำให้การเก็บรายได้รั่วไหลไม่เต็มเม็ดเต็มหน่วย ส่งผลให้มีเงินมาใช้จ่ายในการพัฒนาประเทศได้ไม่เต็มศักยภาพ

ที่ผ่านมา รัฐบาลได้ปฏิรูปภาษีโดยการเสนอของกระทรวงการคลัง มีการออกกฎหมายเก็บภาษีมรดก ซึ่งมีผลบังคับใช้แล้ว เป้าหมายเพื่อลดความเหลื่อมล้ำของคนรวยและคนจน แต่ว่ากฎหมายที่ออกมากลับไม่สามารถแก้ปัญหาได้ เพราะมีการแก้ไขกฎหมายในชั้นของสถานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) จากเดิมที่กำหนดให้เก็บภาษีผู้รับมรดกในส่วนที่เกิน 50 ล้านบาท ถูกแก้ไขให้เก็บในส่วนที่เกิน 100 ล้านบาท

นอกจากนี้ ยังมีการแก้ไขอัตราการเก็บภาษีจากเดิมกำหนดให้เก็บ 10% ถูกแก้ไขเหลือ 5% สำหรับผู้รับมรดกที่เป็นผู้สืบสันดาน และเก็บ 10% สำหรับผู้รับมรดกที่ไม่ได้เป็นผู้สืบสันดาน ทำให้กฎหมายภาษีที่ออกมาแทบจะเก็บภาษีมรดกไม่ได้เลย เพราะการเพิ่มมูลค่ารับมรดกเป็น 100 ล้านบาท ทำให้คนรวยบริหารทรัพย์สมบัติเพื่อไม่ให้เสียภาษีมรดกได้ง่ายขึ้น

อย่างไรก็ตาม ถือว่ารัฐบาลประสบความสำเร็จในการออกกฎหมายเก็บภาษีมรดกที่คิดกันมานาน แต่ไม่มีรัฐบาลไหนกล้าทำ แต่ในแง่ประสิทธิภาพของกฎหมายเพื่อแก้ไขความเหลื่อมล้ำทางสังคมให้ลดลง และเป็นการเพิ่มรายได้ให้กับประเทศ ต้องถือว่าล้มเหลว กฎหมายที่ออกมาเป็นได้แค่สัญลักษณ์แต่ไม่สามารถเก็บภาษีได้จริง

ในปีที่ผ่านมา คลังยังสามารถผลักดันกฎหมายภาษีสรรพสามิตใหม่ให้ผ่านการพิจารณาของ สนช. ซึ่งจะทำให้การเก็บภาษีของกรมสรรพสามิตมีประสิทธิภาพมากขึ้น เพราะมีการเปลี่ยนแปลงการเก็บภาษีจากเดิมเก็บจากราคาหน้าโรงงาน หรือราคาสำแดงนำเข้า เนื่องจากที่ผ่านมาพบว่ามีการแจ้งราคานำเข้าต่ำกว่าเป็นจริง มาเป็นการเก็บภาษีจากราคาขายปลีก หรือราคาแนะนำขั้นสุดท้าย ซึ่งจะทำให้การเก็บภาษีของกรมสรรพสามิตเพิ่มขึ้นมาก

ทั้งนี้ คาดว่ากฎหมายภาษีสรรพสามิตจะประกาศลงราชกิจจานุเบกษาในเดือน ม.ค.นี้ และมีเวลาอีก 180 วัน หรือ 6 เดือน เพื่อให้กรมสรรพสามิตออกกฎหมายลูก และดำเนินการลดอัตราภาษีเพื่อไม่ให้ภาระผู้เสียภาษีมากขึ้นจนผลักภาระไปให้ผู้บริโภค ซึ่งทำให้ครึ่งปีแรก 2560 เป็นรอยต่อสำคัญของการเก็บภาษีสรรพสามิต เนื่องจากผู้ประกอบการจำนวนมาก พยายามวิ่งเต้นให้มีการลดอัตราภาษีสินค้าที่ผลิตอยู่เพื่อเสียภาษีน้อยที่สุด

ดังนั้น การปฏิรูปภาษีของกรมสรรพสามิตเพิ่งสำเร็จในก้าวแรกเท่านั้น ส่วนก้าวสำคัญในการออกกฎหมายลูก และการกำหนดอัตราภาษีใหม่ จะเป็นตัวชี้วัดสำคัญว่าการปฏิรูปของกรมสรรพสามิตประสบความสำเร็จ ทำให้การเก็บภาษีมีประสิทธิภาพกว่ากฎหมายเก่าหรือไม่

สำหรับปี 2560 กระทรวงการคลังยังต้องผลักดันกฎหมายภาษี เพื่อปฏิรูปภาษีของประเทศอีกหลายฉบับที่มีความสำคัญมาก ทั้งในแง่ของการเพิ่มรายได้และแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำของประเทศ

กฎหมายภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง เป็นกฎหมายที่กระทรวงการคลังและรัฐบาลให้ความสำคัญมาก ผ่านความเห็นชอบคณะรัฐมนตรี (ครม.) ตั้งแต่กลางปีที่ผ่านมา ตอนนี้อยู่ระหว่างการพิจารณาของคณะกรรมการกฤษฎีกา ซึ่งยังมีปัญหาเรื่องการพิจารณารายละเอียดของคณะกรรมการกฤษฎีกากับกระทรวงการคลัง ที่เป็นผู้เสนอกฎหมาย

ทั้งนี้ กระทรวงการคลังกำหนดเพดานการเก็บภาษีที่ดินไว้ 4 ประเภท ได้แก่ 1.ที่ดินเพื่ออยู่อาศัย 2.ที่ดินเพื่อการเกษตร 3.ที่ดินเพื่อการพาณิชย์ และ 4.ที่ดินรกร้างว่างเปล่า ซึ่งคณะกรรมการกฤษฎีกาต้องการยุบการเก็บภาษีที่ดินรกร้างว่างเปล่าไปไว้รวมกับการเก็บภาษีที่ดิน 3 ประเภทแรก ซึ่งกระทรวงการคลังไม่เห็นด้วยและคัดค้านอย่างมาก เนื่องจากจะผิดเป้าหมายของกฎหมาย ที่ต้องการเก็บภาษีที่ดินรกร้างว่างเปล่าเป็นสำคัญ เพื่อกดดันให้คนรวยที่ไม่ได้ทำประโยชน์จากที่ดินจะได้เกิดกิจกรรมทางเศรษฐกิจ หรือเกิดให้การใช้ที่ดินโดยการขายหรือให้ผู้อื่นเช่าทำประโยชน์มากขึ้น

ความขัดแย้งดังกล่าวเป็นแค่ยกแรกที่ทำท่าว่ากฎหมายภาษีที่ดินจะล่มอีกครั้ง แม้ว่าผ่านด่านคณะกรรมการกฤษฎีกาไปได้ ก็ต้องผ่านด่าน สนช.ที่ประเมินกันว่าจะมีการแก้ไขจนกฎหมายภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง ออกมาพิกลพิการเหมือนการเก็บภาษีมรดกหรือแท้ง มีการล้มกฎหมายนี้ไม่ให้ได้ออกมาบังคับใช้

อย่างไรก็ตาม อภิศักดิ์ ตันติวรวงศ์ รมว.คลัง ยืนยันว่า กฎหมายเก็บภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง จะไม่มีทางล้ม และคลังจะผลักดันให้ผ่าน สนช.ภายในปีนี้ เพราะเป็นกฎหมายที่เป็นประโยชน์กับเศรษฐกิจ ทำให้การเก็บภาษีมีประสิทธิภาพและเกิดการรั่วไหลลดลง

นอกจากนี้ ยังมีกฎหมายปฏิรูปภาษีของกรมศุลกากรและกรมสรรพากร ที่คลังจะต้องผลักดันออกมาบังคับใช้ให้สำเร็จภายในปีนี้ โดยในส่วนของกฎหมายภาษีของกรมศุลกากร มีการเสนอให้ สนช.พิจารณาพร้อมกับกฎหมายของกรมสรรพสามิต แต่มีปัญหารายละเอียดที่ยังต้องพิจารณากันอีกมาก ทำให้ยังไม่ผ่านการพิจารณาของคณะกรรมาธิการ โดยมีการถกเถียงกันในประเด็นเรื่องสินค้าผ่านแดน ซึ่งจะต้องไม่ผ่านพิธีศุลกากรของไทยเพื่ออำนวยความสะดวก แต่กระทรวงพาณิชย์กลับต้องการให้นิยามคำว่า สินค้าผ่านแดน ว่าเป็นเหมือนการนำเข้าสินค้า ซึ่งจะต้องผ่านพิธีการศุลกากร ซึ่งผู้ประกอบการไม่เห็นด้วย เพราะเป็นอุปสรรคต่อการค้าขาย

ขณะเดียวกัน ยังมีประเด็นเรื่องสินบนรางวัลนำจับ ที่กรมศุลกากรเสนอให้มีจำกัดเพดาน จากเดิมที่ไม่มีการจำกัด แต่บางฝ่ายเห็นว่าควรยกเลิกสินบนรางวัลนำจับ ไม่ต้องมีอีกต่อไปเลย ซึ่งยังเป็นประเด็นอ่อนไหวของการแก้ไขกฎหมายของกรมศุลกากรในขณะนี้

ด้านการปฏิรูปกฎหมายภาษีของกรมสรรพากร ก็มีประเด็นร้อนในการพิจารณาของ สนช. เรื่องให้มีการแก้ไขประมวลรัษฎากร ให้เจ้าหน้าที่ของกรมสรรพกรมีอำนาจเหมือนเป็นเจ้าพนักงานสอบสวน เหมือนตำรวจ และมีอำนาจในการยึดทรัพย์ของผู้ที่หลีกเลี่ยงหรือทุจริตการเสียภาษี เพราะที่ผ่านมาต้องรอให้ดำเนินคดีสิ้นสุดเสียก่อน ถึงจะเข้ายึดทรัพย์ผู้กระทำผิดคดีภาษีได้ ซึ่งพบว่าช้าไม่ทันการณ์ แต่การขอแก้ให้มีอำนาจมากดังกล่าว ก็ทำให้ฝ่ายเอกชนไม่เห็นด้วย เพราะกลัวการใช้ดุลพินิจของเจ้าหน้าที่กรมสรรพากรไปในทางไม่ชอบเช่นกัน ทำให้การแก้กฎหมายของกรมสรรพากรเป็นประเด็นร้อนที่ยังยากจะประเมินว่าจะผ่านการพิจารณาของสภาหรือไม่

ดังนั้น การปฎิรูปภาษีในปี 2560 ยังมีงานใหญ่งานร้อนอีกมาก ที่ให้กระทรวงการคลังและรัฐบาลได้พิสููจน์ฝีมือว่าจะปฏิรูปเศรษฐกิจได้สำเร็จหรือไม่