กีฬาและขวัญกำลังใจชาติ

การแข่งขันฟุตบอลเอเอฟเอฟ ซูซูกิ คัพ นัดชิงแชมป์เมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมาระหว่างทีมไทยและทีมอินโดนีเซียที่สนามราชมังคลากีฬาสถานในกรุงเทพฯ ดำเนินไปอย่างตื่นเต้นดุเดือด ซึ่งในที่สุดทีมไทยก็เป็นฝ่ายคว้าชัยไป การแข่งขันครั้งนี้ทำให้ผมหวนนึกถึงทีมฟุตบอลมาเลเซีย ที่พ่ายให้กับทีมเวียดนามและทีมเมียนมาไปในการแข่งขันซูซูกิ คัพ
รอบก่อนหน้านี้ โดยมาเลเซียรั้งอันดับ 155 ในการจัดอันดับทีมฟุตบอลโลกล่าสุด
ของฟีฟ่า

แน่นอนว่ามีเหตุการณ์มากมายเกิดขึ้นกับทีมฟุตบอลมาเลเซีย ซึ่งฉุดให้ทีมถลำลงมาจากยุครุ่งเรืองในช่วงทศวรรษ 1970 และ 1980 ผมยอมรับว่าไม่ใช่กูรูวงการฟุตบอล แต่พอทราบว่านักฟุตบอลมาเลเซียชื่อดังในยุคนั้นหลายรายยังคงได้รับความนับหน้าถือตาจากชาวมาเลเซียอยู่จนถึงทุกวันนี้ แม้ได้ประกาศหยุดเล่นฟุตบอลไปแล้วก็ตาม

ผมรู้สึกประหลาดใจเกี่ยวกับผลกระทบ ของกีฬาที่มีต่ออารมณ์ความรู้สึกร่วมกันของคนในชาติ แม้กระทั่งต่อประเด็นทางการเมือง ซึ่งบางทีอาจดูไม่น่าเชื่อไปหน่อย แต่ผมเห็นความเชื่อมโยงดังกล่าวจากช่วงที่ทีมฟุตบอลบราซิลพ่ายแพ้ให้กับทีมเยอรมนีในการแข่งเวิลด์คัพปี 2014 แล้วอดีตประธานาธิบดี ดิลมา รุสเซฟฟ์ ของบราซิล ได้ถูกถอดถอนออกจากตำแหน่งในเวลาต่อมา

ในช่วงที่ผ่านมา ความปั่นป่วนทางการเมืองในมาเลเซียเป็นเรื่องที่เห็นได้อย่างชัดเจน และเหตุการณ์ต่างๆ ที่เกิดขึ้นส่งผลให้ชาวมาเลเซียจำนวนมากหดหู่ใจ โดยความตกต่ำทางการเมืองที่ว่าเป็นไปในทิศทางเดียวกับฟอร์มทีมฟุตบอลของประเทศ

อย่างไรก็ดี เมื่อเดือน ม.ค.ที่ผ่านมา บริษัทภาพยนตร์ แอสโทร ชอว์ ได้เปิดตัวภาพยนตร์น่าสนใจเรื่องหนึ่ง ชื่อว่า“โอลา โบลา” ที่ตั้งเป้าให้ชาวมาเลเซียกลับมามีความเชื่อมั่นอีกครั้ง โดยภาพยนตร์ดังกล่าวนำเค้าโครงเรื่องมาจากทีมฟุตบอลในตำนานช่วงยุครุ่งเรืองของวงการฟุตบอลมาเลเซีย ซึ่งสมาชิกในทีมมีพื้นเพครอบครัวแตกต่างกัน โดยประกอบด้วยหลากหลายเชื้อชาติ ได้แก่ ชาวมาเลย์ ชาวอินเดีย และชาวจีน แต่ทุกคนในทีมต่างมีเป้าหมายเดียวกันในการมุ่งมั่นสร้างทีมที่แข็งแกร่งขึ้นมา พร้อมเชื่อมั่นว่าทีมของตนสามารถเอาชนะทีมคู่ต่อสู้ที่น่ากลัวจากทั่วโลกได้

ผมมองว่า การชูตัวเอกซึ่งมาจากหลากหลายเชื้อชาติ และการเน้นสายสัมพันธ์อันแน่นแฟ้นระหว่างคนกลุ่มดังกล่าว เพื่อนำเสนอมุมมองบวกและสร้างพลังให้คนในชาติ ค่อนข้างแปลกใหม่ท่ามกลางประเด็นความขัดแย้งเกี่ยวกับความเป็นชาตินิยมรุนแรงในขณะนี้

ผมได้คุยกับ ชิวเคงกวน ผู้อำนวยการสร้างภาพยนตร์เรื่องดังกล่าว ซึ่งที่ผ่านมาภาพยนตร์ที่เขาสร้างติดอันดับทำเงินสูงสุดหลายเรื่องในประเทศ โดยชิวมองว่ามาเลเซียเป็นประเทศที่มีเอกลักษณ์มาก และการมองมาเลเซียในภาพรวมนั้นเป็นสิ่งที่เขาต้องการนำเสนอในภาพยนตร์ โอลา โบลา ขณะที่การเน้นเล่าเรื่องของชาวมาเลย์หรือชาวจีนเพียงกลุ่มเดียว คือสิ่งที่ใกล้เคียงกับประสบการณ์ชีวิตของชาวมาเลเซีย และอาจแตกต่างออกไปเมื่อมองจากมุมมองทางวัฒนธรรมและทางภาษาที่ไม่เหมือนกัน

แม้นักวิจารณ์หลายรายมองว่า ภาพยนตร์เรื่องดังกล่าวนำเสนอปัญหาของประเทศในมุมมองด้านบวกเกินไป แต่ก็ปฏิเสธไม่ได้ว่า การวางโครงเรื่องนั้นทำได้ดี อีกทั้งยังมอบความรู้สึกอบอุ่นและน่าประทับใจ ซึ่งคุ้มค่ากับการไปชม

นอกจากนี้ โอลา โบลา ยังย้ำเตือนว่า ไม่ว่ามาเลเซียจะมีปัญหาใดก็ตามกุญแจสู่ทางออกคือการเสริมสร้างความแข็งแกร่งขึ้นภายในประเทศ ผ่านการทำงานร่วมมือกับชุมชนหลากหลายเชื้อชาติและศาสนา แม้ว่าความฝันอันรุ่งเรืองของชาวมาเลเซียได้รับความเสียหายอย่างรุนแรงในช่วงที่ผ่านมา แต่ก็ไม่ได้ถูกทำลายไปเสียทั้งหมด