รถยนต์ไฟฟ้า

โดย...รุจิระ บุนนาค

รถยนต์ไฟฟ้า (Electric Vehicle-EV) หรือบางครั้งเรียกว่า “รถยนต์พลังไฟฟ้า” คือรถยนต์ที่ขับเคลื่อนด้วยมอเตอร์ไฟฟ้าโดยใช้พลังงานไฟฟ้าซึ่งเก็บอยู่ในแบตเตอรี่หรืออุปกรณ์เก็บพลังงานไฟฟ้าแบบอื่นๆ รถยนต์ไฟฟ้ามีอัตราเร่งที่เรียบและรวดเร็ว เพราะมีมอเตอร์ไฟฟ้าที่ให้แรงบิดได้ทันที

รถยนต์ไฟฟ้านอกจากจะมีประเภทที่ได้รับพลังงานจากการกักเก็บกระแสไฟฟ้า โดยมีการชาร์จไฟแบตเตอรี่จากระบบไฟฟ้าภายนอกผ่านเครื่องชาร์จไฟ ซึ่งมีส่วนประกอบที่สำคัญ คือ มอเตอร์ไฟฟ้า ระบบควบคุมมอเตอร์ ที่ทำให้ไม่ต้องใช้น้ำมันในการขับเคลื่อน

รถยนต์ไฟฟ้ายังมีประเภทที่ได้รับพลังงานมาจากเครื่องกำเนิดไฟฟ้าภายในตัวรถ คือ เครื่องยนต์พลังงานไฮบริด (Hybrid) ที่เป็นการทำงานร่วมกับเครื่องยนต์สันดาปภายใน (เบนซินหรือดีเซล) กับมอเตอร์ไฟฟ้า ในการช่วยส่งกำลังขับเคลื่อนให้กับตัวรถ ทำให้ประหยัดน้ำมันขึ้น และมีระบบที่เข้ามาช่วยลดมลพิษในไอเสียให้ต่ำลง

นานาประเทศได้ให้ความสำคัญต่อปัญหาภาวะโลกร้อน ค่ายรถชั้นนำของโลก เช่น นิสสัน โตโยต้า มิตซูบิชิ ได้มีการผลิตรถยนต์ไฟฟ้าเพื่อให้เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม กระบวนการขับเคลื่อนของรถยนต์ไฟฟ้าจะใช้พลังงานไฟฟ้าขับเคลื่อนอย่างคุ้มค่าที่สุด และไม่มีเครื่องยนต์ที่ทำให้เกิดการเผาไหม้หรือการสันดาปความร้อน จึงไม่มีการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ไม่เป็นพิษต่ออากาศ

ประเทศไทยได้ให้ความสำคัญกับปัญหานี้เช่นกัน เห็นได้จากหนึ่งในนวัตกรรมและเทคโนโลยีใหม่ในการขับเคลื่อนนโยบายไทยแลนด์ 4.0 ที่รัฐบาลต้องการผลักดันอย่างเร่งด่วน คือ การส่งเสริมให้มีการใช้และผลิตรถยนต์ไฟฟ้าในไทย

รัฐบาลได้กำหนดโควตาให้นำเข้ารถยนต์ไฟฟ้า 5,000 คัน ที่มีทั้งรถยนต์นั่ง และรถยนต์โดยสาร โดยยกเว้นภาษีนำเข้าศุลกากรเป็นร้อยละศูนย์ แต่มีการจัดเก็บภาษีสรรพสามิตร้อยละ 5-10 เพื่อเป็นแรงจูงใจให้มีการใช้รถยนต์ไฟฟ้ามากขึ้น

การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทยได้วิจัยและพัฒนารถยนต์ไฟฟ้า และนำเอารถยนต์ไฟฟ้าออกมาใช้วิ่งจริงบนท้องถนน เป็นรถขนาดเล็ก สีเหลือง มีตราสัญลักษณ์การไฟฟ้าติดที่ประตู รถยนต์ไฟฟ้าคันนี้สามารถทำความเร็วได้ถึง 130 กิโลเมตร/ชั่วโมง สามารถวิ่งได้นานถึง 140 กิโลเมตร หากคงระดับความเร็วที่ 70 กิโลเมตร/ชั่วโมง โดยใช้เวลาชาร์จแบตเตอรี่ 8 ชั่วโมง

นอกจากนี้ หลายกระทรวง เช่น กระทรวงอุตสาหกรรม พลังงาน ได้จัดทำแผนสนับสนุนให้มีการใช้รถยนต์ไฟฟ้าในหน่วยงานเช่นกัน

ไทยได้พัฒนาอุตสาหกรรมการผลิตรถยนต์อย่างต่อเนื่องไม่ต่ำกว่า 50 ปี โดยเฉพาะภายหลังรัฐบาลประกาศนโยบายเปิดเสรียานยนต์ในปี 2534 ไทยมีความสามารถด้านการผลิตสูงสุดในอาเซียน จากข้อมูลของสมาพันธ์อุตสาหกรรมยานยนต์แห่งอาเซียน พบว่าในปี 2558 การผลิตรถยนต์ของอาเซียนมีจำนวน 3.89 ล้านคัน โดยไทยเป็นผู้ผลิตรายใหญ่ที่สุดในอาเซียนถึง 1.9 ล้านคัน รองลงมาคือ อินโดนีเซีย 1.1 ล้านคัน และมาเลเซีย 6.14 แสนคัน และไทยส่งออกรถยนต์สำเร็จรูปเครื่องยนต์ ชิ้นส่วน อะไหล่รถยนต์ รถจักรยานยนต์ ชิ้นส่วน และอะไหล่รถจักรยานยนต์ ในปี 2558 มูลค่า 8.92 แสนล้านบาท

ไทยยังเป็นฐานการผลิตของผู้ผลิตยานยนต์ทั่วโลก และเป็นฐานการผลิตรถยนต์ปิกอัพและรถจักรยานยนต์อันดับต้นๆ ของโลก ทำให้ไทยได้ชื่อว่า “ดีทรอยต์แห่งเอเชีย” (ดีทรอยต์ถือว่าเป็นเมืองแห่งอุตสาหกรรมยานยนต์ของสหรัฐอเมริกา) ในปี 2560 ไทยตั้งเป้าหมายในการผลิตรถยนต์ให้ได้ถึง 3 ล้านคัน

จึงไม่น่าแปลกใจที่รัฐบาลมีนโยบายที่จะส่งเสริมให้ไทยเป็นฐานการผลิตรถยนต์ไฟฟ้า นอกเหนือจากการส่งเสริมให้มีการใช้รถยนต์ไฟฟ้า ค่ายรถหลายรายได้สานต่อนโยบายรัฐบาล

การที่จะเปลี่ยนให้ประเทศไทยเป็นผู้ผลิตรถยนต์ไฟฟ้ารายใหญ่ไม่ใช่เรื่องง่าย หากเปลี่ยนแปลงกะทันหันอาจทำให้คนงานตกงานถึง 3 แสนคน และหากเปลี่ยนแปลงแบบค่อยเป็นค่อยไปอย่างเหมาะสม นักวิชาการได้ประเมินว่า อาจใช้เวลานานถึง 10 ปี

อย่างไรก็ตาม แม้รถยนต์ไฟฟ้าจะมีข้อดีที่ราคาค่าใช้จ่ายต่อการวิ่งหนึ่งกิโลเมตร เมื่อคำนวณจากค่าใช้จ่ายชาร์จไฟฟ้าจะถูกมาก ราคาเพียงไม่กี่บาทต่อหนึ่งกิโลเมตร แต่ก็ยังมีสิ่งที่ควรพิจารณาหลายประการอีก เช่น อายุการใช้งานแบตเตอรี่ของรถยนต์ไฟฟ้าจะนานเท่าไร กี่ปี และค่าใช้จ่ายในการเปลี่ยนแบตเตอรี่ทั้งชุดแต่ละครั้ง ซึ่งเป็นอุปกรณ์สำคัญ จะมีราคาเท่าไรกันแน่ ข้อมูลสำคัญเพื่อประกอบการตัดสินใจในการซื้อรถยนต์ไฟฟ้านี้มักจะถูกละเลยและมองข้ามไป

นอกจากนี้ ยังมีข้อที่ควรพิจารณาประเด็นอื่นอีก เช่น การชาร์จรถยนต์ไฟฟ้าครั้งหนึ่งจะใช้เวลานาน 6-8 ชั่วโมง หากจะชาร์จแบบเร่งด่วนต้องใช้เวลานานถึง 30 นาที และการใช้งานต่อครั้งแล่นได้ 120-300 กิโลเมตร แล้วแต่คุณสมบัติของรถยนต์ไฟฟ้าที่ผู้ผลิตกำหนดมา

ไหนๆ รัฐบาลจะส่งเสริมให้ไทยเป็นผู้ผลิตรถยนต์ไฟฟ้าแล้ว รัฐบาลน่าจะส่งเสริมให้ทุนสนับสนุนนักวิทยาศาสตร์ นักวิจัยของไทย เพื่อค้นคว้าและประดิษฐ์อุปกรณ์รถยนต์ไฟฟ้าให้การชาร์จไฟฟ้าแต่ละครั้งใช้เวลาเพียงสั้นๆ และวิ่งต่อครั้งได้ระยะทางที่ไกลขึ้นพอๆ กับรถยนต์ใช้พลังงานเชื้อเพลิงได้อย่างเป็นจริง

ประเทศไทยจะได้ก้าวขึ้นเป็นผู้นำการผลิตรถยนต์ทั้งรถไฟฟ้า และรถใช้น้ำมันเชื้อเพลิง