ไอเดียเด็กไทยสู่สถานีอวกาศ

โดย...ปริทัศน์ เทียนทอง

การกระตุ้นการเรียนรู้สำหรับเด็กและเยาวชน โดยเฉพาะทักษะและความรู้ทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเป็นเรื่องที่ท้าทายเป็นอย่างมาก เพราะต้องอาศัยการทดลองเพื่อเสริมสร้างความเข้าใจได้อย่างแท้จริง ซึ่งหากเป็นเรื่องที่จะได้เรียนรู้เกี่ยวกับแรงโน้มถ่วงที่ทำโดยมนุษย์อวกาศนอกโลกที่อาศัยอยู่บนสถานีอวกาศนานาชาติ ยิ่งเป็นเรื่องที่น่าตื่นเต้นสำหรับเยาวชนที่จะได้เฝ้าติดตามผลการทดลอง

การทดลองที่น่าตื่นเต้นนี้จัดขึ้นโดย “กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี โดยสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) และสำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) (สทอภ.) ร่วมกับองค์การสำรวจอวกาศญี่ปุ่น หรือ Japan Aerospace Exploration Agency (แจ็กซา) จัดทำโครงการ “Asian Try Zero-G 2016” เปิดรับแนวคิดการทดลองวิทยาศาสตร์จากเยาวชนไทย เพื่อส่งให้มนุษย์อวกาศญี่ปุ่น ทะกุยะ โอะนิชิ เลือกนำไปใช้ทดลองในสภาวะไร้แรงโน้มถ่วงบนสถานีอวกาศนานาชาติ

 

คณะกรรมการจาก สวทช. และสทอภ. ได้ร่วมกันพิจารณาคัดเลือกใบสมัครจากเยาวชนระดับมัธยมศึกษาและอุดมศึกษาทั่วประเทศให้เหลือเพียง 3 เรื่อง จากทั้งหมด 24 เรื่อง เพื่อส่งให้ทางแจ็กซาพิจารณา โดยในรอบนี้มีใบสมัครของเยาวชนจากหลายประเทศในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก เช่น นิวซีแลนด์ มาเลเซีย ฟิลิปปินส์ เวียดนาม ปากีสถาน ฯลฯ รวมทั้งหมด 28 เรื่อง และน่ายินดีที่ไอเดียของเด็กไทยเป็น 1 เรื่อง ที่ได้รับคัดเลือกจากแจ็กซาให้นำขึ้นไปทดลองบนสถานีอวกาศนานาชาติ เมื่อวันที่ 14 ก.ย.ที่ผ่านมา

โครงงาน “การโค้งของผิวของเหลวในอวกาศ (Capillary in Zero Gravity)” คือผลงานที่ได้รับคัดเลือก โดย วรวุฒิ จันทร์หอม นักศึกษาชั้นปีที่ 2 ภาควิชาวิศวกรรมเครื่องกล คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี (มจธ.) เจ้าของผลงาน เล่าให้ฟังถึงจุดเริ่มต้นของการทดลองนี้ว่ามาจากการทำแล็บในห้องเรียน ซึ่งเขาสังเกตว่าของเหลวที่อยู่ในภาชนะที่มีลักษณะเป็นหลอด ผิวของน้ำจะมีลักษณะแตกต่างกัน บางผิวมีลักษณะเว้าขึ้น บางผิวมีลักษณะเว้าลง ทำให้เกิดความคลาดเคลื่อนในการอ่านข้อมูล จึงเริ่มหาข้อมูลจากแหล่งข้อมูลต่างๆ เพื่อนำมาสนับสนุนการทดลองในครั้งนี้ และพบว่าความเว้านูนของน้ำขึ้นอยู่กับแรง Adhesive (เเรงยึดเหนี่ยวในโมเลกุลของสาร “ต่างชนิดกัน”) และ Cohesive (แรงยึดเหนี่ยวในโมเลกุลของสาร “ชนิดเดียวกัน”) ซึ่งในสมการจะมีแรงเนื่องจากแรงโน้มถ่วงอยู่ในสมการ จึงเกิดความสงสัยว่าถ้าทดลองในสภาวะไร้น้ำหนัก ลักษณะของผิวของเหลวจะเป็นอย่างไร โดยการทดลองจะนำของเหลวต่างชนิดกันมาบรรจุในเข็มฉีดยา (Plastic Syringe) จากนั้นสังเกตผิวของของเหลวแล้วนำมาเปรียบเทียบกับการทดลองบนโลก

 

นอกจากผลงาน “การโค้งของผิวของเหลวในอวกาศ (Capillary in Zero Gravity)” ของ วรวุฒิ แล้วยังมีข้อเสนอโครงการของเยาวชนอีก 4 เรื่อง จาก 4 ประเทศ ได้แก่ มาเลเซีย สิงคโปร์ อินโดนีเซีย และนิวซีแลนด์ ได้รับคัดเลือกให้ทดลองบนอวกาศรวมเป็น 5 เรื่อง และด้วยความร่วมมือในระดับนานาชาติที่ประสบผลสำเร็จเป็นอย่างดี แจ็กซาจึงได้เปิดโอกาสให้เยาวชนที่ผ่านการคัดเลือกจากโครงการเข้ารับชมการถ่ายทอดสดการทดลองทางวิทยาศาสตร์ของมนุษย์อวกาศชาวญี่ปุ่น โอะนิชิจากสถานีอวกาศนานาชาติผ่านห้องบังคับการที่ศูนย์อวกาศสึคุบะ (Tsukuba Space Center) จังหวัดอิบารากิ ประเทศญี่ปุ่น ด้วย

หลังจากได้เข้ารับชมการถ่ายทอดสดแล้ว วรวุฒิ ยังได้รับโอกาสพิเศษเข้าร่วมกิจกรรมหลักสูตรการฝึกมนุษย์อวกาศระยะสั้นอีกด้วย โดยได้รับมอบหมายหน้าที่ EVA Crew ได้สวมใส่ชุดมนุษย์อวกาศเต็มรูปแบบ ปฏิบัติภารกิจร่วมกับเพื่อนๆ ประเทศสิงคโปร์และอินโดนีเซีย

 

อย่างไรก็ตาม การที่แจ็กซาเปิดโอกาสดังกล่าว และการที่เยาวชนไทยมีโอกาสได้เข้าร่วมโครงการนี้เป็นครั้งแรกถือเป็นการเปิดประสบการณ์ เปิดโลกการเรียนรู้ทางด้านวิทยาศาสตร์ให้กับเยาวชนไทย โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับการทดลองในสภาวะไร้แรงโน้มถ่วง ซึ่งไม่สามารถทำได้บนพื้นโลกถือว่าเป็นไฮไลต์ที่น่าจะสร้างแรงบันดาลใจให้เด็กไทยทุกคนที่มีความชอบและสนใจในวิทยาศาสตร์ มีความกล้าคิด กล้าทำ มุ่งมั่นกับการเรียนรู้วิทยาศาสตร์มากขึ้น ซึ่งแน่นอนว่านั่นคือรากฐานที่เข้มแข็งในการพัฒนาบุคลากรทางด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมให้กับประเทศไทยในอนาคต

สามารถติดตามข้อมูลโครงการ Asian Try Zero-G 2016 และกิจกรรมด้านอวกาศสำหรับคนไทย ได้ที่ https://www.facebook.com/JaxaThailand