ความกลัวกับการเมือง

โดย...นันทิยา วรเพชรายุทธ

“ความกลัว” มักเป็นประเด็นที่ถูกโยงเข้าสู่การเมืองโดยเฉพาะการเลือกตั้งในแทบทุกครั้ง ไม่ว่าจะกลัวมาตรการรัดเข็มขัด กลัวการปฏิรูป กลัวเศรษฐกิจแย่ กลัวผู้อพยพต่างเชื้อชาติต่างศาสนา หรือสารพัดความกลัวที่นำไปสู่การตัดสินใจบนพื้นฐานความคิดว่า “ไม่เลือกเราเขามาแน่”

สหรัฐในวันนี้ก็ยังไม่กล้าพูดกันเต็มปากเต็มคำว่า เหตุการณ์ร้ายที่เกิดขึ้นถี่ๆ ติดต่อกันในช่วงนี้เป็นฝีมือของการก่อการร้าย เพราะหากยอมรับว่าการก่อการร้ายได้กลับมายังพื้นที่ไข่แดงในประเทศอีกครั้งในรอบ 15 ปี อาจส่งผลให้โมเมนตัมการเลือกตั้งประธานาธิบดีสหรัฐในเดือน พ.ย. เกิดการพลิกผันแบบยากที่จะคาดเดาความชัดเจนได้ 

แต่ที่ชัดเจนกว่าและเกิดขึ้นให้เห็นแล้วก็คือ “ทวีปยุโรป” ซึ่งเริ่มจะกลายเป็นภูมิภาคที่ยากต่อการคาดเดาไปทุกขณะ

เมื่อวันที่ 20 ก.ย. พรรคซีดียูของนายกรัฐมนตรีเยอรมนี แองเกลา แมร์เกิล พ่ายแพ้การเลือกตั้งท้องถิ่นในบ้านที่กรุงเบอร์ลิน โดยได้คะแนนเพียง 17.6% หรือต่ำสุดเป็นประวัติการณ์ นับเป็นความพ่ายแพ้ติดต่อกันหลังเพิ่งแพ้การเลือกตั้งในเมืองทางตะวันตกเมื่อ 2 สัปดาห์ก่อน

ประเด็นไม่ได้อยู่ที่พรรคร่วมรัฐบาลหัวเอียงซ้ายอย่างพรรคเอสพีดี ที่ชนะไป 22% แต่เป็นการขึ้นมาผงาดอย่างน่าจับตาอีกครั้งของพรรคการเมืองขวาจัด เอเอฟดี ที่ได้คะแนนเพิ่มขึ้นเป็น 14% จนมีที่นั่งในสภาเบอร์ลินเป็นครั้งแรก และทำให้เอเอฟดีมีตัวแทนพรรคเข้าไปนั่งในสภาท้องถิ่น 10 แห่ง จากทั้งหมด 16 แห่ง

ในเชิงการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองที่แท้จริงนั้นอาจยังไม่เห็นผลอะไรที่เป็นรูปธรรม เนื่องจากพรรคขวาจัดเอเอฟดียังถือเป็นพรรคเล็กมาก เฉพาะในเบอร์ลินก็ยังถือเป็นที่ 5 รองจากสองพรรคร่วมอย่างเอสพีดี ซีดียู และพรรคกรีน กับพรรคฝ่ายซ้าย หรือพูดง่ายๆ ว่ายังไม่มีเสียงมากพอที่จะไปงัดข้อกับพรรคใหญ่ๆ ที่เขาได้ที่นั่งกันเต็มรัฐสภา และพรรคเอสพีดีกับซีดียูเขาก็มีแนวทางใกล้เคียงกัน การจะสลับกันขึ้นมาใหญ่ระหว่าง 2 พรรคนี้ จึงอาจไม่ได้มีอะไรเปลี่ยนไปแบบน่าตกใจ

ทว่าที่น่าเป็นห่วงจริงๆ ก็คือ โมเมนตัมทางการเมืองหลังจากนี้ไปจนถึงการเลือกตั้งใหญ่ในเดือน ส.ค.-ต.ค. 2017 คะแนนนิยมในหมู่ประชาชนที่ลดลงอย่างต่อเนื่องหลังจากแมร์เกิลประกาศเปิดบ้านรับ
ผู้อพยพกว่า 1 ล้านคนเมื่อปีที่ผ่านมา อาจทำให้พรรคการเมืองต่างๆ ต้องคิดหนักกับนโยบายผู้อพยพมากขึ้น จนถึงขั้นอาจมีการเปลี่ยนแปลงในเชิงนโยบายได้หลังการเลือกตั้งปีหน้า

ปัญหาความไม่พอใจผู้อพยพเป็นข่าวมาอย่างต่อเนื่อง เมื่อไม่กี่วันก่อนการเลือกตั้งในเบอร์ลิน ก็เพิ่งมีการกระทบกระทั่งกันระหว่างคนท้องถิ่นกับผู้อพยพในเมืองเบาท์เซิน ทางตะวันออก เมืองที่มีผู้อพยพราว 7.5 แสนคน ซึ่งคาดว่าจะไม่ใช่เมืองสุดท้ายที่เกิดกรณีแบบนี้

ความกังวลต่อปัญหาการก่อการร้ายในยุโรปอาจยิ่งทำให้ความไม่ไว้วางใจผู้อพยพ และความหวาดกลัวอิสลาม (อิสลาโมโฟเบีย) รุนแรงขึ้น ชาวเมืองเบาท์เซินบางรายไม่ได้พูดถึงความกลัวเรื่องก่อการร้าย แต่ไม่พอใจที่เห็นเมืองเปลี่ยนไปจากเดิม และเชื่อว่าเป็นเพราะการทะลักล้นของผู้อพยพที่ส่วนใหญ่เป็นชาวมุสลิม

ในฐานะที่เยอรมนีเป็นเสมือนผู้นำของยุโรปที่มีเสียงดังที่สุด การเปลี่ยนแปลงใดๆ จึงอาจสะเทือนไปยังสหภาพยุโรปไปด้วย โดยเฉพาะในยามนี้ที่ยุโรปกำลังเผชิญหลายปัญหาต่างๆ ตั้งแต่การก่อการร้าย ผู้อพยพ เบร็กซิต หรือแม้แต่เรื่องภาษี จนเสี่ยงต่อความแตกแยกไม่เป็นอันหนึ่งอันเดียวกันมากที่สุดนับตั้งแต่ก่อตั้งมาในรอบกว่า 20 ปีนี้