ส่องกฎหมายประกอบรธน. เล็งติดดาบกกต.

โดย...ชัยรัตน์ พัชรไตรรัตน์

ภายหลังคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ได้ประกาศผลการลงประชามติรับ-ไม่รับร่างรัฐธรรมนูญและคำถามเพิ่มเติมอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 10 ส.ค.ที่ผ่านมา จากนี้ต้องจับตาการทำกฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญ หรือกฎหมายลูก 4 ฉบับ ที่ กกต.เตรียมจัดทำส่งคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.)

ซึ่งอยู่ระหว่างกำลังดำเนินการก่อนส่งให้กับ กรธ.พิจารณา ประกอบด้วย ร่าง พ.ร.บ.พรรคการเมือง ร่าง พ.ร.บ.การเลือกตั้ง สส.ร่าง พ.ร.บ.การได้มาซึ่ง สว. และร่าง พ.ร.บ.คณะกรรมการการเลือกตั้ง แต่ที่น่าจับตาเป็นพิเศษจากหลายฝ่ายคือ ร่าง พ.ร.บ.คณะกรรมการการเลือกตั้ง

สดศรี สัตยธรรม ในฐานะอดีต กกต. ให้ความเห็นว่า เท่าที่ กกต.ชุดนี้พูดกันบ่อย คือ อยากให้ กกต.มีเครื่องมือในการเลือกตั้ง มีอำนาจออกหมายเรียกและหมายจับได้ ซึ่งขณะนี้ กกต.ไม่ได้มีอำนาจดังกล่าวเหมือนเจ้าหน้าที่ตำรวจ อัยการ เพราะเวลาทำหนังสือเรียกใครก็จะมา ต่างจาก กกต.ทำแบบเดียวกัน เมื่อไม่มาก็ทำอะไรไม่ได้

ทั้งนี้ เหมือนมีอำนาจแต่ไม่มีปืน ทำให้การทำงานลำบาก และอีกเรื่องกรณีมีอำนาจในการให้ใบเหลืองใบแดง เพื่อสามารถพิจารณาทั้งสองประการได้ ซึ่งอำนาจ กกต.มีมาก เมื่อก่อนในการให้ใบเหลือง ใบแดง และมีการกำหนดไว้ว่าหากก่อนการประกาศผลจะยุติที่ กกต.ทันที คือไม่สามารถส่งศาลเพื่อขออุทธรณ์หรือฎีกาได้ จึงเชื่อว่า กกต.ต้องการเรื่องนี้ด้วย

“กกต.ต้องการอำนาจและเครื่องไม้เครื่องมือต้องการในสิ่งที่ถือว่าอาจจะให้เหมือนอำนาจองค์กรอิสระอื่น ในลักษณะที่จะยื่นเรื่องไปที่ศาลรัฐธรรมนูญได้ ในส่วนเกี่ยวข้องกับงาน กกต. เหมือนกับงานผู้ตรวจการแผ่นดิน ซึ่งเชื่อว่า กกต.คงต้องการหลายส่วนเข้ามา”

สดศรี ย้ำประเด็นสำคัญว่า การที่ กกต.ต้องการอำนาจเหล่านี้ กกต.ต้องเป็นที่ยอมรับเหมือนกัน ผลงาน กกต.ที่ผ่านมา มองดูอาจยังทำงานไม่สำเร็จครบถ้วน เช่น การเลือกตั้งครั้งที่ผ่านมาต้องเป็นโมฆะไป รวมทั้ง กกต.ยังไม่ได้ทำงานถึงขั้นในเชิงรุกได้แบบ 100%

อย่างไรก็ตาม ที่กล่าวไม่ได้ออกมาแล้วพูด แต่ต้องยอมรับว่าการทำงานที่ผ่านมาเป็นแบบนั้นไม่ว่ายุคใด ความสำคัญของการทำงานไม่ได้ขึ้นอยู่กับ กกต. ทั้ง 5 คน แต่รวมถึงเจ้าหน้าที่ กกต.ด้วย เพราะจะเห็นได้ว่า กกต.มีคนมาทำกับ กกต.หลายหน่วยงาน

“สมรรถภาพเจ้าหน้าที่จะต้องมีการปรับปรุง เพราะบางครั้งมีการสั่งงานไปแต่ไม่ทำ แม้จะมีการตั้งคณะกรรมการสอบสวน แต่ กกต.ส่วนใหญ่ใจดีไม่ทำอะไรหรือโทษถึงขั้นไล่ออก สำคัญที่สุดการปรับปรุงงานธุรการของ กกต. จะต้องเลือกสรรคนดี คนไหนเช้าชามเย็นชามต้องให้ออกไป ระบบคุณธรรม หรือระบบ กกต.ที่ไม่อยากมีเรื่องกับเจ้าหน้าที่ก็เป็นปัญหาอุปสรรค กกต.

5 เสือมีแต่อำนาจ แต่อำนาจบางครั้งเป็นเหมือนเป็ดง่อย คงเป็นเรื่องต้องปรับปรุงองค์กร ถ้าต้องการอำนาจก็ต้องปรับปรุงองค์กรให้เป็นมาตรฐานมากยิ่งขึ้น เพราะที่ผ่านมาทำงานได้ไม่เต็มที่ คนที่รับก็ฝากเข้ามา การทำงานบางครั้งติดขัดกลไกเหล่านี้จนไม่สามารถพัฒนาไปได้ด้วยดี”

สดศรี กล่าวย้ำโดยเฉพาะระบบการเลือกตั้ง กกต.จังหวัดก็ถือว่ามีปัญหามาก เพราะมาจากคนของท้องถิ่นนั้น หรือผู้มีอำนาจในท้องถิ่นนั้น เพราะไม่รู้จะเลือกใครเข้ามา จะบอกให้มีองค์กร 15 องค์กรเลือกเข้ามา แล้วให้ กกต.เลือกอีกที กกต.จังหวัดเป็นเรื่องสำคัญ และ กกต.ควรเสนอ กรธ. เพราะมีอดีต กกต.สองคนทำงานอยู่ จะรู้ดีว่ามีปัญหาอะไรอยู่

ขณะที่ เรืองไกร ลีกิจวัฒนะ ฝ่ายกฎหมายพรรคเพื่อไทย กล่าวว่า มันมีกรอบอยู่ในรัฐธรรมนูญอยู่แล้ว กกต.มีอำนาจหน้าที่อะไร เมื่อร่างรัฐธรรมนูญประกาศใช้ออกมาก็คงอยู่ในกรอบนี้ ส่วนการเลือก สว.คงไม่ต้องใช้เพราะแต่งตั้งโดยบทเฉพาะกาล

ส่วนเรื่องประชามติคงไม่มีอีกแล้ว ดังนั้น กกต.เหลือเพียงหน้าที่หลักๆ คือ การเลือก สส.กับท้องถิ่น ส่วนประเด็นการควบคุม มีชัย ฤชุพันธ์ุ ประธาน กรธ. ก็ได้เขียนควบคุมไว้แล้ว ทั้งในเรื่องการตัดสิทธิต่างๆ และถ้าเขียนตามกรอบก็คงไม่น่ายุ่งยากอะไร

ทั้งนี้ อาจมีเพียงเรื่องข้อบังคับที่พรรคการเมืองรู้สึกว่ามันเข้มข้น ดังนั้น การเขียนบังคับไม่ยาก แต่คนรับไปปฏิบัติอาจยุ่งยาก เพราะรัฐธรรมนูญเขียนให้องค์กรอิสระเหมือนยักษ์ถือกระบองสองอัน คือ ดำรงตำแหน่ง 7 ปี แต่จะมีปัญหาหรือไม่ก็ต้องมาดูกัน

“เพราะกฎที่เข้มเกินไปต้องมาดูว่า สส.ทำงานได้หรือไม่ ถ้า สส.ทำงานไม่ได้ โดยเฉพาะการผ่านกฎหมายปฏิรูปมันอาจติดขัดก็ได้ กฎหมายปฏิรูปต้องไปประชุมร่วมรัฐสภา และยังไม่แน่ว่า สว. 250 คน จะทำงานได้หรือเปล่า ผมไม่มีอะไร ถ้าเขียนมาได้เยอะๆ ทำกันได้ก็ว่ากันไป”

สำหรับการเพิ่มอำนาจให้กับ กกต.ส่วนตัวไม่ได้ห่วงเรื่องตรวจสอบ แต่หลายคนมีพฤติการณ์เป็นผู้มีอิทธิพลต่างๆ ที่เข้ามาทำงานการเมือง ถ้าไม่คลีนไม่สะอาดก็ไม่ควรลง ซึ่งเรื่องนี้เห็นด้วย แต่ถ้าข้าราชการทำตัวเป็นผู้มีอิทธิพล หรือองค์กรอิสระทำตัวลักษณะเช่นนักการเมืองก็ไม่ควรกระทำ

ด้าน ธนิศร์ ศรีประเทศ รองเลขาธิการ กกต. ระบุว่า ภาพรวมการจัดทำกฎหมายลูก 4 ฉบับของ กกต.ขณะนี้ อยู่ระหว่างการดำเนินงานของคณะทำงาน ซึ่งให้ศึกษากฎหมายที่เกี่ยวข้องกับกฎหมายลูกทั้ง 4 ฉบับ แม้เรื่องดังกล่าวไม่ใช่อำนาจหน้าที่ของ กกต. แต่สิ่งที่ส่งไปเพื่อให้ กรธ.ประกอบการพิจารณา

ส่วนเรื่องเนื้อหายังไม่สามารถเปิดเผยได้ เพราะอยู่ระหว่างการจัดทำ สิ่งที่คณะทำงานดำเนินการเป็นเพียงแค่ดราฟต์ ก่อนส่งให้ กกต.เห็นชอบและไปนำเสนอต่อ กรธ.อีกครั้งหนึ่ง และยืนยันว่า กรธ.ยังสามารถปรับแก้ไขได้ ส่วนที่มีข้อกังวลโดยเฉพาะอยากให้ปรับปรุงองค์กรนั้น ยืนยันว่าเป็นนโยบายของ กกต.อยู่แล้ว

“ในรัฐธรรมนูญก็มีการเขียนเรื่องเหล่านี้ไว้ เพื่อให้การทำงานมีประสิทธิภาพมากขึ้น และการทำงาน กกต.ก็ยึดตามรัฐธรรมนูญเป็นหลัก การปรับในเรื่องดังกล่าวก็ได้เขียนไว้ในทุกเรื่อง ทั้งอำนาจหน้าที่ การบริหาร เพราะถ้าเมื่อทำแล้วก็ต้องปรับทั้งหมด และทั้งหมดถือเป็นเรื่องดีเพราะสามารถทำให้กฎหมายมีความชัดเจนขึ้น”