ประชามติแล้วจะเป็นอย่างไร?

โดย...สุวิทย์ คุณกิตติ

อาทิตย์หน้าก็จะมีการลงประชามติว่าจะรับหรือไม่รับร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ หากจะไปวิเคราะห์เจาะลึกว่าสมควรจะรับหรือไม่อย่างไรก็คงไม่มีประโยชน์อะไร ถึงวันนี้ประชาชนผู้มีสิทธิก็คงได้ตัดสินใจกันไปเกือบหมดทุกคนแล้ว และอีกไม่กี่วันก็คงจะรู้ผลว่าจะผ่านหรือไม่

หากย้อนกลับไปดูบทความที่เคยเขียนและลงตีพิมพ์ในหนังสือพิมพ์โพสต์ทูเดย์ เรื่องรัฐธรรมนูญมาตั้งแต่แรกก็คงจะสามารถวิเคราะห์และตัดสินใจได้ว่าสมควรรับหรือไม่อย่างไร

ผลโพลที่ออกมาก็ดูเหมือนประชามติครั้งนี้น่าจะผ่านไปได้ แต่ก็ยังมีอีกส่วนหนึ่งที่ยังไม่ได้ตัดสินใจซึ่งก็เป็นตัวชี้วัดที่สำคัญเช่นเดียวกัน ตัวอย่างที่เห็นเมื่อเร็วๆ นี้จากการลงประชามติในการถอนตัวจากสหภาพยุโรปของอังกฤษ ผลโพลที่ออกมาหลายครั้งหลายหนก็ดูเหมือนว่าคนอังกฤษส่วนใหญ่ยังคงอยากจะอยู่ในสหภาพยุโรปต่อไป แต่ผลการลงประชามติกลับออกมาในทางตรงกันข้ามคือเสียงส่วนใหญ่ต้องการจะถอนตัวจากการเป็นสมาชิกของสหภาพยุโรป

ที่จริงแล้วสภาพของประเทศไทยในช่วงของการจะลงประชามติว่าจะรับร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่นี้หรือไม่อย่างไร คงจะแตกต่างกันที่กระบวนการในการรณรงค์ที่ทั้งสองฝ่ายในประเทศอังกฤษทั้งฝ่ายเห็นด้วยและไม่เห็นด้วย มีการรณรงค์กันอย่างเปิดเผยและกว้างขวาง จนกระทั่งเป็นที่เข้าใจถึงผลกระทบที่จะเกิดขึ้น หากจะตัดสินใจว่าจะอยู่หรือจะไป

ในส่วนของประเทศไทยนั้นถึงแม้ว่าจะมีกฎหมายในการควบคุมการรณรงค์ก่อนที่จะมีการลงประชามติว่าสิ่งใดทำได้สิ่งใดทำไม่ได้ ก็ไม่สามารถจะปิดกั้นข้อมูลข่าวสารที่ลงไปถึงประชาชนได้ ถึงแม้ข้อมูลข่าวสารที่ลงไปถึงประชาชนจะไม่มีความสมบูรณ์และสมดุลกัน แต่ประชาชนส่วนใหญ่ก็คงใช้วิจารณญาณในการตัดสินใจว่าจะรับหรือไม่ไปเรียบร้อยแล้วเช่นเดียวกัน

ในช่วงก่อนมีการลงประชามติของประเทศอังกฤษ ผมก็ได้ติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิดได้มีการสอบถามคนอังกฤษที่สนิทสนมกันและคนไทยที่เดินทางไปประเทศอังกฤษในช่วงนั้นว่าคนอังกฤษส่วนใหญ่มีความรู้สึกนึกคิดอย่างไรกับการลงประชามติในครั้งนี้ คำตอบที่ได้รับก็พบว่าหากเป็นคนในเมือง พ่อค้า นักธุรกิจ ซึ่งเป็นคนระดับบน จะมีความรู้สึกว่า ถ้าออกจากสหภาพยุโรปแล้วเขาจะได้รับผลกระทบในทางลบมากกว่าการที่จะอยู่กับสหภาพยุโรปต่อไป แต่ไปถ้าถามคนขับแท็กซี่ พนักงาน ชาวไร่ชาวนา เกษตรกรและชาวบ้านทั่วไป เขาจะบอกว่า อยู่ไปก็ไม่มีประโยชน์อะไร มีแต่จะต้องเสียภาษีมากขึ้นเพราะต้องไปดูแลประเทศที่ยังมีปัญหาทางด้านการเงินเพราะขาดระเบียบวินัยใช้เงินสุรุ่ยสุร่าย รวมทั้งปัญหาผู้อพยพลี้ภัยที่หลั่งไหลเข้ามาอย่างไม่หยุดยั้ง ซ้ำยังถูกแย่งงานจนคนอังกฤษต้องเดือดร้อน และยังต้องสูญเสียอำนาจอธิปไตยเพราะต้องทำตามเงื่อนไขและกติกาที่กำหนดโดยสหภาพยุโรป

เท่าที่ได้สอบถามและสัมผัสกับประชาชนกลุ่มต่างๆ ในหลายพื้นที่ก่อนการลงประชามติในอีกไม่กี่วันนี้ ความรู้สึกของคนไทยที่กำลังเกิดขึ้นก็ไม่ได้แตกต่างกันกับสภาพที่เกิดขึ้นในประเทศอังกฤษก่อนการลงประชามติ เพียงแต่ความแตกต่างระหว่างประเทศไทยกับประเทศอังกฤษที่มีอยู่ในขณะนี้ก็คงเป็นเรื่องระบอบการเมืองการปกครองที่ไม่เหมือนกัน สิทธิเสรีภาพที่แตกต่างกันตามที่กฎหมายกำหนดโดยเฉพาะในช่วงของการเปลี่ยนผ่าน

ผลของการลงประชามติในอาทิตย์หน้าจะเป็นอย่างไรก็คงพอจะคาดการณ์ได้

แต่ประชามติแล้วจะเป็นอย่างไร?

เมื่อผลการลงประชามติโดยเสียงข้างมากออกมาแล้วจะเป็นการช่วยสมานและยุติปัญหาความแตกแยกของคนในชาติ ที่เกิดขึ้นจนทำให้เกิดการปฏิวัติรัฐประหารและจะเกิดการยอมรับของทุกฝ่ายหรือไม่ คือปัญหาใหญ่ที่ต้องการคำตอบ

เพราะในประเทศอังกฤษเองเมื่อเสียงข้างมากได้ลงประชามติให้ถอนตัวจากการเป็นสมาชิกของสหภาพยุโรปแล้ว รัฐบาลก็ได้มีการปรับเปลี่ยนนโยบายและคณะรัฐมนตรีเพื่อเตรียมตัวรองรับการเปลี่ยนแปลงที่จะต้องเกิดขึ้น แม้กระทั่งนายกรัฐมนตรีหญิงคนใหม่ได้เคยลงมติสนับสนุนให้ประเทศอังกฤษอยู่ต่อในสหภาพยุโรป ก็ยังต้องปรับท่าทีใหม่เพื่อให้สอดคล้องกับความต้องการของประชาชนส่วนใหญ่ที่ได้มีประชามติให้อังกฤษต้องถอนตัวจากการเป็นสมาชิกของสหภาพยุโรป

แต่จากเหตุการณ์และประสบการณ์ที่ผ่านมาก็ยังน่าเป็นห่วงสถานการณ์ของประเทศไทย หลังจากที่มีการลงประชามติแล้วจะเป็นอย่างไร หากความรู้สึกนึกคิดของคนไทยที่ยังมีการแบ่งกลุ่มแบ่งพวกและมีความแตกแยกทางความคิดและยังใช้อารมณ์ความรู้สึกของตัวเอง เอาตัวบุคคลเป็นที่ตั้งมากกว่าการใช้หลักการเหตุผล

ไม่ว่าผลการลงประชามติจะออกมาเป็นอย่างไร หากผู้มีอำนาจไม่เข้าใจความรู้สึกนึกคิดของประชาชนส่วนใหญ่แล้วยังเอาความรู้สึกนึกคิดของพวกตนเองเป็นที่ตั้ง นอกจากจะไม่เกิดความสมานฉันท์แล้ว ยังทำให้ความแตกแยกที่รุนแรงอยู่แล้วรุนแรงยิ่งขึ้น และในที่สุดปัญหาและความกดดันก็จะปะทุขึ้นมาจนยากที่จะเยียวยาและควบคุมได้

ไม่มีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งจะใช้แนวความคิดของตนเองในการแก้ไขปัญหาความแตกแยกและความแตกต่างได้สำเร็จ หากไม่หันหน้าเข้าหากัน พูดคุยกัน รับฟังความคิดเห็นซึ่งกันและกัน ร่วมกันคิด ร่วมกันทบทวนบทเรียนและปัญหาที่ผ่านมาเพื่อหาคำตอบและทางออกร่วมกัน

หากทั้งสองฝ่ายยังมองว่าตัวเองเป็นคนดี แต่อีกฝ่ายหนึ่งเป็นผู้ร้าย ก็จะต้องเกิดการเข่นฆ่ากันจนกว่าฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งจะหมดไป ซึ่งก็คงเป็นไปไม่ได้ ไม่ว่าจะมีอาวุธหรือกำลังอยู่ในมือมากแค่ไหนก็ตาม

ถ้าเกิดเหตุการณ์เช่นนั้นบ้านเมืองที่บอบช้ำอยู่แล้ว จะถูกซ้ำเติมให้เสียหายมากยิ่งขึ้น ผู้ที่จะรับผลกระทบมากที่สุด ก็คือคนไทยทั้งชาติไม่ว่าจะเป็นฝ่ายไหนก็ตาม

ประชามติจะผ่านหรือไม่ไม่ใช่เรื่องที่สำคัญ เพราะผ่านหรือไม่ ไม่ใช่คำตอบของการแก้ไขปัญหาบ้านเมือง เพราะโจทย์ที่ตั้งไว้มันผิดตั้งแต่แรก คำตอบจะออกมาอย่างไรมันก็ผิดวันยังค่ำ

ทุกฝ่ายต้องเปิดใจแล้วร่วมกันทำในสิ่งที่ถูกต้อง ต้องเข้าใจและเข้าถึงปัญหาของประชาชนคนส่วนใหญ่ เอาปัญหาส่วนรวมเป็นที่ตั้ง ใช้หลักการและเหตุผลในการแก้ไขปัญหาร่วมกัน

อย่าคิดว่าชาวบ้านไม่เข้าใจ ไม่รู้เรื่อง ต้องชี้นำและทำตามอย่างที่ผ่านมา ต้องฟังเขา เอามาคิดและกลับไปทำ

ตบมือข้างเดียวไม่มีประโยชน์ ต้องตบมือสองข้างและตบให้เป็นจังหวะเดียวกัน

ต้องรู้รัก สามัคคี ประเทศชาติและประชาชนจึงจะไปรอด