66/2523 ภาค 2 ยุติความขัดแย้งรุนแรงทางการเมือง (ตอน 1)

โดย...ศ.นพ.ประเวศ วะสี

1.ความขัดแย้งรุนแรงทางการเมืองและความตีบตันในปัจจุบัน ความขัดแย้งรุนแรงทางการเมืองทำให้เกิดรัฐประหาร 22 พ.ค. 2557 การที่ คสช.ก้าวเลยการระงับความรุนแรงเข้ามาบริหารประเทศเสียเอง การบริหารประเทศยากกว่าการยึดอำนาจ ถ้าบริหารไม่ได้ผลทางออกจะเป็นอย่างไร

ในขณะที่การร่างรัฐธรรมนูญต้องการป้องกันไม่ให้เกิดความรุนแรงทางการเมืองอีกภายหลังมีการเลือกตั้ง ซึ่งจะทำให้เกิดรัฐประหารอีก ฉะนั้นร่างรัฐธรรมนูญที่กำลังทำกันอยู่นั้น จึงต่างไปจากขนบประชาธิปไตยที่เป็นที่ยอมรับกันทั่วไป ทำให้มีเสียงคัดค้านดังอื้ออึง โดยเฉพาะจากพรรคการเมือง ทำให้เห็นว่ารัฐธรรมนูญแก้ความขัดแย้งไม่ได้

ที่จริงนักลัทธิประชาธิปไตยสายอาจารย์ประเสริฐ ทรัพย์สุนทร เห็นว่ารัฐธรรมนูญนิยม (Constitutionalism) ทำให้เกิดความรุนแรงเสียด้วยซ้ำ ขณะนี้ คสช.ก็ดี พรรคการเมืองก็ดี การร่างรัฐธรรมนูญก็ดี ล้วนไม่มีคำตอบว่าจะป้องกันความขัดแย้งรุนแรงทางการเมืองในอนาคตได้อย่างไร

ทั้งนี้ ท่ามกลางปัญหารุมเร้าทางเศรษฐกิจ ความเหลื่อมล้ำและการขาดความเป็นธรรม ปัญหาสิ่งแวดล้อม ปัญหาความรุนแรงในจังหวัดชายแดนใต้ ปัญหาการแข่งขันช่วงชิงระหว่างประเทศมหาอำนาจ ปัญหาผู้ก่อการร้ายสากล และสถานการณ์สงครามครูเสดโลก ซึ่งกระทบถึงเราง่ายๆ ถ้าประเทศขาดสามัคคีธรรมและสมรรถนะ

2.บทเรียนจากการแก้ปัญหาความรุนแรงเรื่องคอมมิวนิสต์ และคำสั่งนายกรัฐมนตรีที่ 66/2523 เมื่อพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทยจับปืนขึ้นต่อสู้กับอำนาจรัฐตั้งแต่ “วันเสียงปืนแตก” และต่อมาหลังเหตุการณ์รุนแรง 6 ต.ค. 2519 นักศึกษาและปัญญาชนหลายพันคนได้เข้าไปร่วมกับพรรคคอมมิวนิสต์ในป่า จับอาวุธขึ้นต่อสู้กับอำนาจรัฐ เป็นความขัดแย้งระหว่างคนไทยด้วยกันที่รุนแรงมาก

ปีหนึ่งๆ คนไทยที่เสียชีวิตเพราะฆ่ากันเองที่ได้รับพระราชทานเพลิงศพที่วัดพระศรีมหาธาตุจำนวนหลายร้อยคน เป็นโศกนาฏกรรมแห่งชาติที่น่าสลดสังเวชอย่างยิ่ง อาจนับว่ารุนแรงที่สุดตั้งแต่ตั้งกรุงรัตนโกสินทร์ หรือแม้แต่ครั้งกรุงศรีอยุธยา

ตอนนั้นมีคณะนายทหารประชาธิปไตยที่ศึกษาเรื่องประชาธิปไตยและลัทธิคอมมิวนิสต์เป็นอย่างดี ได้สังเคราะห์ยุทธศาสตร์เอาชนะความขัดแย้งที่ออกมาในรูปคำสั่งนายกรัฐมนตรีที่ 66/2523 ในสมัยที่ พล.อ.เปรม ติณสูลานนท์ เป็นนายกรัฐมนตรี คำสั่ง 66/2523 มีความอลังการในปรัชญา หลักการวิธีการ และการดำเนินการครบ และสามารถยุติการสู้รบระหว่างคนไทยด้วยกันได้ โดยนักศึกษา ปัญญาชน และประชาชนที่ร่วมกับคอมมิวนิสต์ในป่า วางอาวุธและกลับเข้าเมืองมาเป็น “ผู้ร่วมพัฒนาชาติไทย”

บางคนกลับมาเป็นนักการเมือง บางคนเป็นนักวิชาการ บางคนเป็นนักธุรกิจ หลายคนก็มาเป็นสมาชิกของชุมชน และผู้นำชุมชน

การยุติการต่อสู้ด้วยอาวุธ เรื่องคอมมิวนิสต์ นับเป็นฝีมือสุดยอดของคนไทยที่น่าจะไม่มีชาติใดทำได้ดีเท่า เราน่าจะนำมาเป็นบทเรียนในการแก้ปัญหาความขัดแย้งรุนแรงทางการเมืองในปัจจุบัน

3.หลักการเบื้องหลังยุทธศาสตร์ยุติการสู้รบระหว่างคนไทยด้วย 66/2523 ยุทธศาสตร์ยุติการสู้รบระหว่างคนไทยด้วย 66/2523 ต้องถือเป็นปัญญารวบยอดสูงสุด โดย

(1) เปลี่ยนความคิดพื้นฐานว่าคนไทยที่เป็นคอมมิวนิสต์หรือไปร่วมกับคอมมิวนิสต์ไม่ใช่ศัตรู แต่เป็นเพื่อนคนไทยที่สามารถร่วมพัฒนาชาติไทยได้ ตรงนี้เป็นการเปลี่ยนแปลง 180 องศา จากความคิดเชิงศัตรูว่า คอมมิวนิสต์คือศัตรูของรัฐ รัฐคือศัตรูของคอมมิวนิสต์ ที่ต้องเข่นฆ่ากัน ยิ่งเข่นฆ่ากันก็ยิ่งบานปลายแก้ปัญหาไม่ได้ ถ้าจะยุติการเข่นฆ่ากันก็ต้องเปลี่ยนความคิดเชิงศัตรูมาเป็นความคิดเพื่อนร่วมชาติ การเปลี่ยนวิธีคิดตรงนี้ได้ต้องถือว่าเก่งมาก ทำให้สงครามระหว่างคนไทยด้วยกันยุติลงอย่างสร้างสรรค์ และออกจะน่ารัก

(2) นิรโทษกรรมทั้งหมด การเป็นคอมมิวนิสต์ และจับปืนขึ้นสู้อำนาจรัฐมีโทษที่ร้ายแรงมาก แต่ถ้าเอาโทษก็ยุติการสู้รบไม่ได้ จึงมีนิรโทษกรรมทั้งหมด ทั้งทางกฎหมายและทางใจ ไม่เห็นมีใครรังเกียจ ธีรยุทธ บุญมี เสกสรรค์ ประเสริฐกุล เอนก เหล่าธรรมทัศน์ ว่าเคยไปร่วมกับคอมมิวนิสต์ในป่า

คราวหนึ่งผมไปงานประชุมของสมาคมสังคมศาสตร์ และร่วมรับประทานอาหารกลางวัน ผมรู้สึกอัศจรรย์ใจอยู่อย่างเงียบๆ ที่โต๊ะอาหารในวันนั้นมีสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี สุลักษณ์ ศิวรักษ์ ชัยอนันต์ สมุทวณิช เสกสรรค์ ประเสริฐกุล คนที่เคยร่วมต่อสู้กับคอมมิวนิสต์ในป่า ที่อัศจรรย์ใจก็คือ คนไทยช่างมีความยืดหยุ่นได้มากจริงหนอ

เราใช้หลักการทั้งสองดังกล่าวข้างต้นมาสร้างยุทธศาสตร์ 66/2523 ภาค 2 เพื่อยุติความขัดแย้งรุนแรงทางการเมืองในปัจจุบันได้หรือไม่

4.สถาบันไม่ควรเป็นเหตุให้คนไทยต้องฆ่ากัน ความขัดแย้งรุนแรงทางการเมืองในปัจจุบัน บ้างก็ว่าเป็นความขัดแย้งระหว่างคนจนกับคนรวย ระหว่างฝ่ายก้าวหน้ากับฝ่ายอนุรักษ์ ระหว่างฝ่ายประชาธิปไตยกับฝ่ายเผด็จการ ระหว่างฝ่ายที่รักทักษิณกับฝ่ายที่เกลียดทักษิณ ก็อาจจะไม่ใช่เรื่องใดเรื่องหนึ่งทั้งหมด แต่ผสมกันอย่างซับซ้อน

ถ้าไปดูคนที่ไปร่วมชุมนุมใหญ่กับเสื้อเหลือง หรือกับ กปปส. ซึ่งเป็นอาการของความแตกร้าว ถ้าถามว่าลึกๆ แล้วเขามาร่วมชุมนุมเพราะอะไร ที่ให้เหตุผลว่าเพื่อประท้วงรัฐบาลที่โกงกิน ไม่สุจริต แต่การชุมนุมที่จะมีคนมาร่วมมากๆ ต้องใช้อารมณ์เป็นเครื่องเหนี่ยวนำ อารมณ์คือเกลียดทักษิณ อารมณ์คือรักในหลวง

ในวันพรุ่งนี้มาติดตามในตอนต่อไป