กสทช.รื้อกฎ กำกับดูแลสื่อ

โดย...กองบรรณาธิการโพสต์ทูเดย์

แม้พิธีกรชื่อดัง สรยุทธ สุทัศนะจินดา จะยุติการทำหน้าที่ไปแล้วเมื่อวันที่ 3 มี.ค.ที่ผ่านมา หลังศาลมีคำพิพากษาจำคุก 13 ปี 4 เดือน ไม่รอลงอาญา ฐานสนับสนุนพนักงานของรัฐกระทำผิดเอื้อประโยชน์ให้บริษัท ไร่ส้ม ของตัวเอง

ทำให้คำถามถึงมาตรฐานจริยธรรม จรรยาบรรณของสื่อ ถูกจุดกระแสขึ้นมาอีกครั้ง

ทั้งนี้ ตาม พ.ร.บ.องค์กรจัดสรรคลื่นความถี่ฯ พ.ศ. 2553 กำหนดบทบาทหน้าที่ของคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) ในฐานะกำกับดูแลกิจการวิทยุ โทรทัศน์และโทรคมนาคม กสทช. ไว้ ในมาตรา 27 (18) “ส่งเสริมการรวมกลุ่มของผู้รับใบอนุญาต ผู้ผลิตรายการ และผู้ประกอบการวิชาชีพสื่อสารมวลชนที่เกี่ยวกับกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์เป็นองค์กรในรูปแบบต่างๆ เพื่อทำหน้าที่จัดทำมาตรฐานทางจริยธรรมของการประกอบอาชีพหรือวิชาชีพ และการควบคุมการประกอบอาชีพหรือวิชาชีพกันเองภายใต้มาตรฐานทางจริยธรรม”

ขณะที่ประกาศ กสทช. เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการประมูลคลื่นความถี่ พ.ศ. 2556 กำหนดให้ผู้รับใบอนุญาตจะต้องมีกระบวนการในการกำกับดูแลตนเองให้มีประสิทธิภาพตามกรอบมาตรฐานจริยธรรม จรรยาบรรณ และความรับผิดชอบต่อสังคม

รวมถึงเงื่อนไขแนบท้ายใบอนุญาต ข้อ 5 เรื่อง การบริหารจัดการสถานี (4) “ผู้รับใบอนุญาตจะต้องมีกระบวนการในการกำกับดูแลตนเองให้มีประสิทธิภาพตามกรอบมาตรฐานจริยธรรม จรรยาบรรณ และความรับผิดชอบต่อสังคม ตามที่คณะกรรมการประกาศกำหนด”

สุภิญญา กลางณรงค์ กรรมการกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ กล่าวว่า ตามกฎหมายให้อำนาจ กสทช.กำกับดูแลสนับสนุนให้เกิดการรวมกลุ่มกำกับดูแลกันเอง และสร้างมาตรฐานจริยธรรมกลางขึ้นมาดูแลโดยรัฐเข้าไปมีส่วนร่วม หรือที่เรียกว่า Co-Regulation

“สิ่งที่จะทำต่อไป คือ เชิญผู้บริหารสถานีโทรทัศน์ทุกช่องที่ได้รับใบอนุญาตทีวีดิจิทัลมาพูดคุยว่า ถ้ามีเหตุการณ์เช่นนี้จะมีมาตรฐานทางจริยธรรมและแนวทางปฏิบัติอย่างไร โดย กสทช.จะเร่งออกประกาศส่งเสริมการรวมกลุ่มกำกับดูแลทางจริยธรรมกันเอง สร้างมาตรฐานจริยธรรมกลางขึ้นมาในอนาคต” สุภิญญา กล่าว

โดยวันที่ 11 มี.ค.นี้ จะเชิญสถานีโทรทัศน์ดิจิทัลทุกช่องมาดูกรอบจริยธรรม จรรยาบรรณของแต่ละสถานีว่าเป็นอย่างไร เพื่อหาแนวทางการในการกำกับดูแลกันต่อไป

นอกจากนี้ จะพิจารณาประกาศใช้ร่างประกาศ กสทช. เรื่องมาตรการส่งเสริมการรวมกลุ่มของผู้รับใบอนุญาต ผู้ผลิตรายการและผู้ประกอบวิชาชีพสื่อสารมวลชนที่เกี่ยวกับกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ พ.ศ.... ซึ่งก่อนหน้านี้ได้รับการคัดค้านจากสมาคมวิชาชีพ เพราะกังวลว่าจะถูกแทรกแซง แต่ต้องนำกลับมาพิจารณาอีกครั้ง

สำหรับร่างประกาศส่งเสริมการรวมกลุ่มเพื่อกำกับดูแลจริยธรรมดังกล่าวจะใช้กับผู้รับใบอนุญาตทุกประเภท รวมทีวีดาวเทียม เคเบิล วิทยุ โดยเฉพาะทีวีดาวเทียมที่ผ่านมามีปัญหาถูกร้องเรียนมาก เช่นเดียวกับทีวีดิจิทัล ซึ่งต้องเคร่งครัดมากกว่า เพราะมีผลกระทบต่อสังคมมากกว่า

ที่ผ่านมามีเรื่องร้องเรียนและ กสทช.ได้สั่งให้สถานีไปเพื่อดำเนินการแล้ว เช่น ช่อง New TV เคยโดน กสทช. เรียกชี้แจงมาแล้ว กรณีรายการของ ปอง-อัญชะลี ไพรีรัก โดนเสนอแนะเรื่องจรรยาบรรณ แต่ไม่เป็นข่าว ช่อง amarintvhd รายการ พุทธอภิวรรณ องค์พระบารมี โดน กสทช. เรียกชี้แจงมาแล้วหลายรอบ เรื่องจริยธรรมการนำเสนอข่าว

รวมถึงกรณี ปลื้ม-ม.ล.ณัฏฐกรณ์ เทวกุล ผู้ดำเนินรายการทางช่องวอยซ์ทีวี โดน กสทช. เรียกชี้แจงจนผู้บริหารช่องสั่งพักงาน 3-7 วัน แต่ไม่มีข่าว ซึ่งเป็นเรื่องจริยธรรม จรรยาบรรณในการนำเสนอข่าวเช่นเดียวกัน

“กรณีคุณปลื้ม มองว่า เรื่องแรงน้อยกว่าเคสช่อง 3 มาก คนละมิติเลย เพราะคุณปลื้มแค่แสดงความเห็น แต่สถานีมองว่าไม่เป็นกลางและสั่งพักงานเลย”

สุภิญญา กล่าวด้วยว่า ที่ผ่านมา กลุ่มฟรีทีวีดิจิทัลมีประกาศเฉพาะเขียนไว้ในกฎการประมูล ให้มีเงื่อนไขแนบท้ายใบอนุญาตเรื่องมาตรฐานจริยธรรม โดยมีเงื่อนไขสำคัญ 2 เรื่องในกติกาประมูลและเงื่อนไขแนบท้ายใบอนุญาต คือ 1.ทุกช่องต้องมีกลไกรับเรื่องร้องเรียน 2.ทุกช่องต้องมีมาตรฐานจริยธรรม

กสทช.มีอำนาจหน้าที่ในการทวงถาม ติดตาม การปฏิบัติตามเงื่อนไขใบอนุญาตฟรีทีวีใน 2 เรื่องดังกล่าว ถือเป็นขั้นตอนการทำงานกำกับดูแลปกติ

สำหรับวันจันทร์ที่ 7 มี.ค.นี้ คณะอนุกรรมการด้านกำกับเนื้อหาและใบอนุญาตทีวี ที่มี พล.ท.ดร.พีระพงษ์ มานะกิจ กรรมการกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ จะเรียกช่อง 3 เข้ามาพูดคุยถึงกรณีที่เกิดขึ้น แม้ สรยุทธ สุทัศนะจินดา จะยุติบทบาทผู้ดำเนินรายการเรื่องเล่าเช้านี้ไปแล้วก็ตาม

ขณะที่วันที่ 11 มี.ค. สุภิญญาจะเชิญทีวีดิจิทัลมาช่วยวางมาตรฐานจริยธรรมกลางฟรีทีวีต่อไป

แม้กลไกการกำกับดูแลจากภาครัฐไม่สามารถดำเนินการได้เต็มที่ ขณะที่กลไกการกำกับดูแลตัวเองก็ยังไม่เห็นผล แต่ที่แน่ๆ กลไกการตรวจสอบของภาคสังคมเป็นเครื่องมือหลักที่ใช้ได้ผลอย่างแน่นอน