มิตรใหม่

โดย...นันทิยา วรเพชรายุทธ [email protected]

การเปิดโฉมหน้าศักราชใหม่ของอิหร่าน นับตั้งแต่ได้รับการผ่อนปรนมาตรการคว่ำบาตรจากทั้งสหรัฐและยุโรปเมื่อไม่นานมานี้ ถือเป็นเรื่องที่น่าจับตามองอย่างยิ่ง เพราะเป็นตัวแปรสำคัญที่นำไปสู่ผลกระทบใหญ่ๆ ตามมาทั่วทั้งโลก ไม่ใช่แค่เรื่องน้ำมันถูกลงหรือแพงขึ้นเพียงอย่างเดียว

ตัวอย่างล่าสุดก็คือ การป่าวประกาศเป็นพันธมิตรคู่ใหม่ของโลก ระหว่างมหาอำนาจเศรษฐกิจเบอร์ 2 อย่าง “จีน” กับมหาอำนาจในตะวันออกกลางอย่าง “ซาอุดิอาระเบีย”

แม้ว่าจีนจะเป็นลูกค้าที่นำเข้าน้ำมันดิบจากซาอุฯ มากที่สุดก็ตาม แต่ 2 ยักษ์ใหญ่นี้เขาแทบไม่เคยเดินทางไปมาหาสู่กันในระดับประมุขของรัฐ จะมีครั้งล่าสุดก็ 7 ปีมาแล้ว เพราะต่างก็มีรสนิยมกันคนละแนว ซาอุดิอาระเบียคบหาเป็นพันธมิตรกับสหรัฐมายาวนาน และทำให้ภูมิภาคตะวันออกกลางถือว่าอยู่ในเขตอิทธิพลของสหรัฐมาตลอด ส่วนการเยือนซาอุฯ เมื่อปี 2009 ก็เป็นช่วงของ “ประมุขคนเก่า” ของทั้งสองประเทศที่คนหนึ่งหมดวาระ ส่วนกษัตริย์พระองค์ก่อนหน้าก็สวรรคตไปแล้ว

ขณะที่จีนนั้นเลือกคบหากับรัสเซียและอิหร่านมากกว่า โดยมีความตกลงด้านพลังงานเป็นตัวเชื่อมสัมพันธ์หลัก แต่แม้จะคบอิหร่าน ผู้นำสูงสุดของจีนก็เคยไปเยือนประเทศนี้มากว่า 10 ปีแล้ว การเยือนครั้งล่าสุดเกิดขึ้นตั้งแต่สมัยอดีตประธานาธิบดี เจียงเจ๋อหมิน ในปี 2002

ทว่าล่าสุด ประธานาธิบดี สีจิ้นผิง ได้เดินทางไปเยือนทั้งซาอุฯ และอิหร่าน เป็นครั้งแรก โดยมีภาพการจับมืออย่างชื่นมื่นกับกษัตริย์ ซัลมาน บิน อับดุลลาซิส อัล ซาอุด พร้อมประเดิมความสัมพันธ์ด้วยสัญญาการก่อสร้างโรงกลั่นน้ำมันในแถบทะเลแดงร่วมกัน มูลค่า 1,500 ล้านเหรียญสหรัฐ (ราว 5.4 หมื่นล้านบาท) ระหว่าง 2 ยักษ์วงการน้ำมัน อรามโก และ ซิโนเปก

ดีล 1,500 ล้าน ไม่ใช่เรื่องสำคัญว่าใหญ่หรือเล็ก แต่สำคัญที่เป็นการส่งสัญญาณให้เห็นว่า พี่ใหญ่ในตะวันออกกลางเริ่มปรับกลยุทธ์รับจีนเข้ามาในภูมิภาคมากขึ้น ในจังหวะที่ความสัมพันธ์ระหว่างซาอุฯ และสหรัฐ กำลังมึนตึงจากกรณีที่สหรัฐไปจับมือกับอิหร่าน ที่ว่ากันว่า ซาอุฯ ฉุนขาดจากเรื่องนี้ ขณะเดียวกัน ก็ยังเป็นจังหวะที่ซาอุฯ ต้องการเพิ่มความหลากหลายทางเศรษฐกิจ หลังจากที่กำลังย่ำแย่หนักจากราคาน้ำมันร่วง

ฝั่งจีนเองก็ถือเป็นการเปิดตัวในตะวันออกกลางอย่างที่ไม่เคยมีมาก่อน จากการเดินทางเยือน 3 ชาติ ซาอุฯ อียิปต์ และอิหร่าน ที่ได้ทั้งเรื่องเศรษฐกิจและการเมืองในถิ่นอิทธิพลของสหรัฐ ซึ่งนอกจากเรื่องพลังงานและความตกลงการลงทุน-การค้าแล้ว จีนยังจะร่วมมือเรื่องพลังงานนิวเคลียร์กับอิหร่านด้วย

เป็นเกมความสัมพันธ์ระยะยาวที่ดูจะวิน-วินกันหลายฝ่ายยกเว้นแค่สหรัฐค่ะ