เยือนชัยนาท รำลึกวีรกรรม ‘เข้ม เย็นยิ่ง’ 100 ปี ป๋วย อึ๊งภากรณ์
สังคมไทยรู้จัก ดร.ป๋วย อึ๊งภากรณ์ ในฐานะปูชนียบุคคลทางด้านเศรษฐกิจ จากการดำรงตำแหน่งผู้ว่าการธนาคาร
โดย...ชูเดช สีหะวงษ์
สังคมไทยรู้จัก ดร.ป๋วย อึ๊งภากรณ์ ในฐานะปูชนียบุคคลทางด้านเศรษฐกิจ จากการดำรงตำแหน่งผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทยต่อเนื่องยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์ วางรากฐาน สร้างระเบียบการเงินการคลังของชาติ ทำให้ทุนสำรองระหว่างประเทศของไทยในยุคนั้นเพิ่มขึ้นมากอย่างเห็นได้ชัด รวมทั้งการยึดมั่นในหลักการทางการเงินการคลัง แม้จะต้องขัดแย้งกับผู้มีอำนาจก็ตาม
รวมทั้งบทบาทนักวิชาการในฐานะคณบดีคณะเศรษฐศาสตร์ และอธิการบดีมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ซึ่งเป็นผู้ก่อตั้งสำนักบัณฑิตอาสาสมัคร เพื่อฝึกฝนให้นักศึกษามีประสบการณ์การทำงานเพื่อชุมชน รวมทั้งการดำรงตนในคลองธรรมให้เป็นที่ประจักษ์ในหลายๆ ด้าน
แต่อีกบทบาทหนึ่งซึ่งไม่ค่อยมีการกล่าวถึง ดร.ป๋วยกันมากนัก คือ บทบาทการเป็น “เสรีไทย” ซึ่งยอมเสี่ยงชีวิตเพื่อชาติบ้านเมือง
วันที่ 8 ธ.ค. 2484 กองทัพญี่ปุ่นบุกประเทศไทย รัฐบาลไทยเป็นพันธมิตรกับญี่ปุ่น และประกาศสงครามกับอังกฤษและสหรัฐ ขณะนั้น ดร.ป๋วยกำลังศึกษาในคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยลอนดอน ได้เข้าร่วมกับคณะเสรีไทยอังกฤษ และเสรีไทยสายอังกฤษ ทั้ง 36 คน สมัครเข้าเป็นทหารในกองทัพบกอังกฤษ ดร.ป๋วยได้รับยศเป็นร้อยตรี ใช้ชื่อรหัสว่า “เข้ม”
หลังฝึกการรบที่อินเดียแล้วเสร็จ ช่วงปลายปี 2486 ดร.ป๋วยได้รับแต่งตั้งเป็นหัวหน้าชุดปฏิบัติการแอพพรีซิเอชั่น 1 เพื่อลักลอบเข้ามาติดต่อกับขบวนการเสรีในประเทศไทย แต่ปฏิบัติการถูกเลื่อนไปหลายครั้ง เนื่องจากความไม่พร้อมในหลายด้าน กระทั่งวันที่ 15 มี.ค. 2487 ดร.ป๋วยและสมาชิกเสรีไทยอีก 2 นาย คือ ร.ต.ประทาน เปรมโกมล และ ร.ต.เปรม บุรี กระโดดร่มลงที่บ้านน้ำขาว อ.หนองมะโมง จ.ชัยนาท แต่ ดร.ป๋วยขาแพลงขณะร่มถึงพื้น จึงถูกชาวบ้านควบคุมตัวมาไว้ที่ศาลาวัดวังน้ำขาว ก่อนที่ตำรวจในพื้นที่จะนำส่งให้ตำรวจสันติบาลในกรุงเทพฯ
ต่อมา ปรีดี พนมยงค์ หัวหน้าขบวนการเสรีไทยได้ช่วยเหลือ ดร.ป๋วยมาได้ และถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่ทำให้ขบวนการเสรีไทย ทั้งภายในและนอกประเทศสามารถเชื่อมโยงเข้ากันได้ และประสานงานกับกองกำลังพันธมิตร นำมาซึ่งการสนับสนุนทั้งอาวุธและการฝึก จนขบวนการเสรีไทยในประเทศขยายตัวเข้มแข็งในเวลาอันรวดเร็ว ช่วยให้ประเทศไทยพลิกสถานะจากประเทศผู้พ่ายแพ้สงครามเพราะเข้าร่วมกับญี่ปุ่นมาได้
หลังสงครามสงบลง ดร.ป๋วยได้รับการแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งสำคัญด้านเศรษฐกิจและการศึกษาของประเทศ และผลงานหนึ่งของท่านที่ดำรงอยู่จนถึงปัจจุบัน คือ การก่อตั้ง “มูลนิธิบูรณะชนบทแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์” (บชท.) ร่วมกับคณะบุคคลในวงราชการและธุรกิจเอกชน ซึ่งถือเป็นองค์กรพัฒนาเอกชน (Non Government Organizations) องค์กรแรกของประเทศไทย ในปี 2510 โดยเริ่มต้นศูนย์ปฏิบัติการ 13 แห่ง ใน จ.ชัยนาท ด้วยความมุ่งมั่นที่จะรวบรวมและประสานความคิด กำลังกาย กำลังใจ และทรัพยากร ทั้งของราชการและภาคเอกชน ในการบูรณะและพัฒนาให้ชาวชนบทไทยมีสภาพความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น
การดำเนินงานของมูลนิธิ คือ การพัฒนาชนบทแบบผสมผสานในรูปแบบต่างๆ ทั้งด้านอาชีพ พัฒนาการศึกษา สุขอนามัย พัฒนาการพึ่งพาตนเองแบบร่วมมือกัน และเพิ่มขีดความสามารถในการจัดการ ตลอดเวลาที่ผ่านมาการดำเนินงานของมูลนิธิตั้งอยู่บนฐานของปรัชญาแห่งการทำงานพัฒนา คือ ให้ความสำคัญกับผลประโยชน์ และการมีส่วนร่วมของชุมชนเป็นหลัก ส่วนวิธีการและปฏิบัติการได้มีการปรับเปลี่ยนเพื่อให้เหมาะสมกับสถานการณ์และความต้องการของชุมชน
ผลงานที่ดำเนินการอยู่ในพื้นที่ จ.ชัยนาท อาทิ ด้านการเกษตรพอเพียง อาทิ สวนไผ่กิมซุ่ง ไผ่สายพันธุ์จีน ให้ผลผลิตเร็ว ตายยาก ให้ผลผลิตทั้งหน่อและลำไผ่รวดเร็วกว่าไผ่อื่นๆ นาข้าวอินทรีย์ ฟาร์มไก่ เตาเผาไทยอิวาเตะ ที่มีขนาดใหญ่กว่าในหลายๆ พื้นที่ สามารถเผาเป็นถ่านขาว ที่มีคุณสมบัติให้ความร้อนสูงกว่าถ่านไม้ปกติ ไม่มีควัน ไม่แตกสะเก็ด มีความแกร่งสูง ขี้เถ้าน้อย ทั้งยังไม่มีก๊าซที่เป็นอันตรายต่อมนุษย์และสิ่งแวดล้อม
ในวาระ 100 ปี ชาตกาล ดร.ป๋วย อึ๊งภากรณ์ ซึ่งองค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ หรือยูเนสโก ประกาศยกย่องให้ท่านเป็นบุคคลสำคัญของโลก ถือเป็นคนไทยคนที่ 26 ที่ได้รับการยกย่อง มูลนิธิบูรณะชนบท โดย ม.ร.ว.ปรีดิยาธร เทวกุล ประธานกรรมการอำนวยการ เตรียมโครงการสร้างพิพิธภัณฑ์ป๋วย อึ๊งภากรณ์ ขึ้นที่ศูนย์การเรียนรู้ชุมชน ป๋วย อึ๊งภากรณ์ จ.ชัยนาท ซึ่งจะมีการแบ่งเป็นสัดส่วนต่างๆ ดังนี้ 1.ปฏิทินแห่งความหวัง จากครรภ์มารดาถึงเชิงตะกอน 2.อึ๊งป๋วยเคียม “พูนดินโคนต้นไม้” ซึ่งจะมีลำดับชีวิตและผลงาน รวมไปถึงงานที่เขียนและผลงานที่สำคัญที่สะท้อนความคิดในบทบาทต่างๆ 3.บูรณาการชนบท จะมีความคิดและงานพัฒนาการชนบทของ ดร.ป๋วย และสัดส่วนสุดท้าย ห้องสืบค้นข้อมูล
โดยในวันที่ 20 ธ.ค.นี้ ม.ร.ว.ปรีดิยาธร จะเปิดลานนิทรรศการอาจารย์ป๋วย ที่ศูนย์การเรียนรู้ชุมชน ป๋วย อึ๊งภากรณ์ จ.ชัยนาท เพื่อถ่ายทอดเรื่องราวประวัติ ผลงาน และเกียรติคุณของ ดร.ป๋วย ให้แก่อนุชนรุ่นหลัง
ที่สำคัญ ความเป็น “ป๋วย อึ๊งภากรณ์” ไม่ว่าทั้งความคิด การกระทำ และผลงานต่างๆ ล้วนเป็นไปเพื่อดำรงคุณธรรม เพื่อผลประโยชน์ของชาติบ้านเมือง โดยไม่คำนึงถึงสิ่งตอบแทน และเกียรติคุณดังกล่าวนี้ จะเป็นแรงบันดาลใจสำหรับอนุชนสืบต่อไป
