รางวัล-สินบนนำจับ ใบเสร็จฉ้อราษฎร์ (จบ)

โดย...สมผล ตระกูลรุ่ง

กรณีการประเมินภาษีอากรกว่าหมื่นล้านบาท จากการประกอบรถยนต์ Prius ของค่ายรถยนต์ญี่ปุ่น เป็นกรณีที่น่าศึกษาว่า กรมศุลกากรกำลังทำอะไรกับการทำหน้าที่เก็บภาษีให้รัฐ เจ้าหน้าที่ของกรมศุลกากร ทำงานเพื่อประโยชน์ของรัฐจริงหรือ หรือตาโตมองหาแต่รางวัลสินบนนำจับก้อนโต ตามที่กฎหมายเปิดช่องให้

การวางแผนภาษี เป็นสิ่งที่ถูกกฎหมาย ยังอยู่ในกรอบของกฎหมาย แต่การหลีกเลี่ยงภาษี เป็นการทำผิดกฎหมาย ซึ่งไม่ต่างจากการหนีภาษี  แต่ปัจจุบันมีการเสียภาษีน้อยลงโดยกรมศุลกากรเปิดช่องให้ โดยการตีความที่เอื้อประโยชน์ให้กับผู้ประกอบการ

เศรษฐกิจของประเทศไทยเรา พึ่งพาการส่งสินค้าออกไปขายต่างประเทศ รัฐจึงหามาตรการจูงใจเพื่อส่งเสริมผู้ประกอบการในการผลิตสินค้าไปจำหน่ายต่างประเทศ กรมศุลกากรจึงได้จัดตั้งเขตปลอดอากร (Free Zone) เมื่อปี 2543 ตามพระราชบัญญัติศุลกากร สำหรับการประกอบอุตสาหกรรม พาณิชยกรรม

การตั้งเขต Free Zone ทำได้โดยการขออนุญาตต่อกรมศุลกากร เขต Free Zone ที่จะได้สิทธิประโยชน์ทางภาษีอากร ไม่ต้องไปสร้างโรงงานใหม่ แต่เป็นโรงงานเดิมที่ได้รับอนุญาตให้เป็นเขต Free Zone 

ผลประโยชน์ทางภาษีที่ให้กับ Free Zone มีมากมายหลายประการ แต่สรุปง่ายๆ ว่า ยกเว้นไม่ต้องเสียภาษีอากรการนำเข้าวัตถุดิบหรือชิ้นส่วนที่นำมาผลิตสินค้า และไม่ต้องเสียภาษีส่งสินค้าสำเร็จออกไปจำหน่ายต่างประเทศ เพราะเขต Free Zone เป็นเสมือนหนึ่งอยู่นอกราชอาณาจักร

ประเทศไทยหวังจะได้รับประโยชน์จากการส่งออก เนื่องจากเป็นการสร้างงานภายในประเทศ และอาจเก็บภาษีเงินได้จากการประกอบกิจการ ซึ่งเป็นประโยชน์โดยอ้อม เป็นประโยชน์ทางนโยบาย

ประโยชน์ทางตรงที่ได้รับคือ ค่าธรรมเนียมปีละ 3 แสนบาท จากการจัดตั้ง Free Zone ในแต่ละแห่ง

สินค้าที่ผลิตในเขต Free Zone จึงต้องเป็นสินค้าเพื่อการส่งออก อันเป็นวัตถุประสงค์หลัก แต่อย่างไรก็ตาม หากสินค้าที่ผลิตใน Free Zone มีเหตุจำเป็นไม่สามารถส่งออกไปขายต่างประเทศได้ กรมศุลกากรมีข้อยกเว้นอนุโลมให้จำหน่ายในประเทศได้ โดยถือเสมือนหนึ่งเป็นการนำสินค้าเข้ามาในประเทศ         

ปัจจุบัน รถยนต์เป็นสินค้าประเภทหนึ่งที่ส่งออกไปจำหน่ายต่างประเทศ โดยประเทศไทยเป็นฐานการผลิตสำคัญของรถยนต์ค่ายญี่ปุ่น โดยเฉพาะโตโยต้า น่าจะเป็นผู้ลงทุนรายใหญ่ที่สุดในอุตสาหกรรมรถยนต์

จากข้อมูลที่พอค้นหาได้ รถยนต์จากยุโรปบางค่าย ได้ขอจัดตั้ง Free Zone เพื่อประกอบรถยนต์ส่งออก เพื่อให้ได้รับประโยชน์จากการนำชิ้นส่วนรถยนต์เข้ามาประกอบเป็นรถยนต์สำเร็จรูป แต่มีเสียงกระซิบจากคนในกรมศุลกากรบางท่านว่า ปัจจุบัน รถยนต์ยุโรปจากเขต Free Zone เกือบ 100% นำเข้ามาจำหน่ายในประเทศโดยใช้ช่องทางข้อยกเว้นที่กรมศุลกากรเปิดไว้ เรียกง่ายๆ ว่า เอาข้อยกเว้นมาเป็นหลัก

อย่างไรก็ดี การนำเข้ารถยนต์สำเร็จรูปออกจากเขต Free Zone เท่ากับเป็นการนำเข้า ก็ยังต้องเสียภาษีรถยนต์สำเร็จรูป ซึ่งมีอัตราสูงประมาณ 300% ซึ่งสูงกว่าการเก็บภาษีอากรนำเข้าชิ้นส่วนมาประกอบ ซึ่งอัตราอากรประมาณ 30% ซึ่งดูแล้ว ราคารถยนต์น่าจะแพงกว่าการประกอบรถยนต์นอก Free Zone

การหาช่องทางเสียภาษีน้อยที่สุด เป็นความสามารถของผู้ประกอบการ ซึ่งมักจะได้ความรู้จากเจ้าหน้าที่ของรัฐเอง โดยจะมีประโยชน์ตอบแทนกันอย่างไรหรือไม่ เป็นเรื่องที่เราๆ ท่านๆ ทราบกันดี แต่ไม่มีใบเสร็จ ไม่มีหลักฐาน ไม่มีผู้เสียหาย เพราะสมประโยชน์ทั้งสองฝ่าย

สิทธิประโยชน์ของ Free Zone ทางหนึ่ง คือ ได้สิทธิไม่ต้องเสียอากรนำเข้าชิ้นส่วนทุกชิ้นที่นำมาประกอบเป็นรถยนต์ และหากการประกอบรถยนต์ใน Free Zone ต้องใช้วัตถุดิบในประเทศ 40% ของราคารถสำเร็จรูปหน้าโรงงาน โดยรวมค่าแรงงานด้วย ถือว่าเป็นรถยนต์ที่ประกอบในประเทศ 

รถยนต์จาก Free Zone ที่จำหน่ายกันในราคาถูก เป็นรถยนต์ที่ใช้วัตถุดิบจากต่างประเทศเกือบทั้งคัน เกินกว่า 90% ทำไมยังขายในราคาถูกได้

วิธีการที่คนกรมศุลกากรรู้กันดี เพราะคนนอกอย่างผมยังรู้ได้ คือ การใช้วิธีการตั้งบริษัทในไทยอีก 4-5 บริษัท เป็นผู้นำเข้าชิ้นส่วนมาดัดแปลงนิดหน่อย เช่น สั่งเบาะมาจากต่างประเทศ มาใส่โครงหรือใช้แรงงานเย็บอีกนิดหน่อยให้เป็นชิ้นส่วนหนึ่งของรถยนต์ ชิ้นส่วนนั้น จะกลายสภาพเป็นชิ้นส่วนในประเทศ นำเข้าไปประกอบเป็นรถยนต์ใน Free Zone ได้เลย

เมื่อรถยนต์สำเร็จใช้วัตถุดิบในประเทศ 40% ถือเป็นรถยนต์ที่ผลิตในประเทศ อัตราอากรจึงเป็น 0% ฉะนั้น เมื่อนำออกจาก Free Zone จึงไม่ต้องเสียภาษีเลย ต้นทุนรถยนต์จาก Free Zone จึงต่ำกว่าโรงงานทั่วไป

ประเมินกันว่า รัฐสูญเสียรายได้ปีละหลายหมื่นล้านบาท แต่ได้ค่าธรรมเนียม Free Zone เพียงปีละ 3 แสนบาทเท่านั้น

ผมเองก็เพิ่งจะทราบว่า เหตุที่ราคารถยนต์จากค่ายยุโรป มีราคาสูงกว่ารถยนต์จากค่ายญี่ปุ่นไม่มาก เพราะใช้ช่องทางอย่างนี้เอง

รถ Toyota Prius ที่ถูกประเมินภาษีอยู่นี้ เป็นรถที่ผลิตในโรงงานปกติ ไม่ได้ใช้สิทธิขอตั้งเขต Free Zone ชิ้นส่วนที่นำมาประกอบเป็นรถยนต์สำเร็จ ก็นำเข้าจากต่างประเทศเหมือนกัน โดยไม่ได้รับสิทธิประโยชน์จาก Free Zone รัฐเก็บอากรนำเข้าชิ้นส่วนรถยนต์ทุกชิ้น แต่กลับถูกประเมินภาษีจากกรมศุลกากร ในขณะที่บางบริษัท ประกอบรถยนต์เหมือนกัน เลี่ยงไปตั้ง Free Zone ได้รับประโยชน์ทางภาษี ต้นทุนต่ำกว่า รัฐขาดรายได้ แต่ไม่ถูกตรวจสอบภาษี 

ความเสียหายจำนวนมหาศาลอย่างนี้ เกิดจากการตีความ การใช้ช่องทางเอื้อประโยชน์ให้กับผู้ประกอบการบางราย ซึ่งกรมศุลกากรควรนำไปพิจารณา มากกว่าการนั่งหน้าคอมพิวเตอร์ในห้องแอร์หาช่องทางจับผิด เพื่อหวังเงินรางวัล-สินบนนำจับ

ถึงเวลาหรือยังที่จะต้องทบทวนในเรื่องนี้