จับตาเวียดนาม วิ่งแซงอิเล็กทรอนิกส์ไทย

โดย...ตะวัน หวังเจริญวงศ์

อุตสาหกรรมไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ ถือเป็นอุตสาหกรรมสำคัญที่ผลิตสินค้าส่งออกมากอันดับต้นๆ ของไทย เป็นอุตสาหกรรมที่ทั้งภาครัฐ เช่น กระทรวงอุตสาหกรรม และภาคเอกชน เช่น สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.) เฝ้าติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิดเสมอมา

ทว่าท่ามกลางสภาพเศรษฐกิจโลกที่ไม่สู้ดี ท่ามกลางประเทศเพื่อนบ้านที่แข็งแกร่งขึ้นเรื่อยๆ การรักษาระดับการเติบโตในอุตสาหกรรมนี้ของไทยดูจะไม่ใช่เรื่องง่ายนัก

จากข้อมูลของ Global Trade Information Services (GTIS) รวบรวมและวิเคราะห์โดย ศูนย์ข้อมูลเชิงลึกอุตสาหกรรมไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ (EIU) สถาบันไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ พบว่า เมื่อเปรียบเทียบสถานการณ์การส่งออกสินค้าไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ของสมาชิกดั้งเดิมอาเซียน 6 ประเทศ ระหว่างช่วงครึ่งปีแรกของปี 2557 และ 2558 ภาพรวมมูลค่าการส่งออกเติบโตขึ้นเล็กน้อยจาก 1.84 แสนล้านเหรียญสหรัฐ สู่ 1.88 แสนล้านเหรียญสหรัฐ

แต่เมื่อเจาะแยกลงไปรายประเทศ กลับพบว่ามูลค่าการส่งออกของทั้งสิงคโปร์และมาเลเซียปรับตัวลดลง ไทยทรงตัวอยู่ในระดับเดิม คือ 2.7 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐ ฟิลิปปินส์เติบโตขึ้นเล็กน้อย มีหนึ่งประเทศที่เติบโตอย่างก้าวกระโดด คือ เวียดนาม แซงมูลค่าการส่งออกไทยไปเรียบร้อย

ข้อมูลของ บริษัท รี้ด เทรดเด็กซ์ ระบุว่า เฉพาะการส่งออกสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ของเวียดนามเพียงกลุ่มเดียวเติบโตเฉลี่ยปีละ 78% ในช่วง 4 ปีที่ผ่านมา จนแตะระดับ 3.5 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐในปี 2557 ครองสัดส่วนถึง 23% ของมูลค่าการส่งออกทั้งหมดของเวียดนาม กลายเป็นสินค้าส่งออกสำคัญและเป็นหนึ่งในกุญแจขับเคลื่อนเศรษฐกิจของเวียดนาม

ความแข็งแกร่งดังกล่าวถือเป็นการแสดงศักยภาพสู่การเป็นฐานการผลิตสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ของเวียดนาม

จุดแกร่งอีกข้อหนึ่งที่ทำให้เวียดนามสามารถเติบโตสวนกระแสตลาดโลก คือการเจรจาเขตการค้าเสรี (เอฟทีเอ) กับประเทศผู้นำในอุตสาหกรรมไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์อย่างเกาหลีใต้

เมื่อวันที่ 5 พ.ค.ที่ผ่านมา เวียดนามและเกาหลีใต้ได้ลงนามข้อตกลงเขตการค้าเสรีเวียดนาม-เกาหลีใต้ (วีเคเอฟทีเอ) อย่างเป็นทางการ เอฟทีเอดังกล่าวจะช่วยให้เวียดนามสามารถส่งสินค้า 97.2% ของรายการสินค้าเข้าสู่เกาหลีใต้ได้อย่างเสรี การเจรจาดังกล่าวทำให้เวียดนามได้เปรียบเพื่อนร่วมอาเซียนหลายประเทศที่มีเอฟทีเอกับเกาหลีใต้แค่ผ่านทางเอฟทีเออาเซียน-เกาหลีใต้ ไม่มีเอฟทีเอระดับทวิภาคี เวียดนามจึงได้รับสิทธิพิเศษกว่า

กล่าวคือ ขณะที่ไทยอิงกับญี่ปุ่นในนโยบายไทยแลนด์พลัสวัน ซึ่งให้ความสำคัญกับอุตสาหกรรมยานยนต์และชิ้นส่วน เวียดนามกำลังเร่งดึงดูดให้นักลงทุนจากเกาหลีใต้เข้ามาลงทุนตั้งฐานการผลิตขนาดใหญ่ในเวียดนาม

สิทธิประโยชน์ที่เพิ่มขึ้นทำให้ผู้ประกอบการรายใหญ่หันไปให้ความสำคัญกับเวียดนาม เช่น บริษัท แอลจี อีเลคทรอนิคส์ ที่ย้ายฐานการผลิตโทรทัศน์สีจากไทยไปสู่เวียดนาม จนทำให้ดัชนีผลผลิตอุตสาหกรรมไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ช่วง 8 เดือนแรกของไทยปีนี้หดตัวลง โดยเฉพาะการผลิตสินค้าโทรทัศน์สีที่ลดลงถึง 64.21%

สมบูรณ์ หอตระกูล ผู้อำนวยการสถาบันไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ กระทรวงอุตสาหกรรม กล่าวว่า โครงสร้างของอุตสาหกรรมไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ไทยต้องเปลี่ยนแปลง จากเดิมเคยเป็นอุตสาหกรรมใช้แรงงานเข้มข้น ตอนนี้ก็ต้องหันมาพึ่งพาเทคโนโลยีและนวัตกรรมมากขึ้น ที่สำคัญคือ ผู้ประกอบการต้องหันมาทำผลิตภัณฑ์ที่สอดคล้องกับความต้องการของตลาด ใส่ใจขีดความสามารถการออกแบบ เพื่อต่อยอดพัฒนาสินค้าของไทย

ขณะที่ตลาดส่งออกไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ของไทยช่วง 8 เดือนแรก มี 2 ตลาดหลักที่เติบโต ได้แก่ ตลาดสหรัฐ โต 6.71% และตลาดอาเซียน โต 0.47% ขณะที่ตลาดญี่ปุ่นหดตัว 9.07%

การขึ้นสู่ตำแหน่ง 1 ใน 3 ของผู้นำภูมิภาคนับเป็นเรื่องยาก แต่การรักษาตำแหน่งไว้เป็นเรื่องยากกว่า ไทยอาจต้องเร่งปรับแผนอุตสาหกรรมกันใหม่ ก่อนที่จะโดนเสือตัวอื่นแซงไปไกลกว่านี้