เทพรัตนแห่งแผ่นดิน (18)

โดย...วิมลพรรณ ปีตธวัชชัย

เนื่องจากโรงเรียน ตชด.ทั้ง 9 แห่ง อยู่ในถิ่นทุรกันดารห่างไกล การเดินทางค่อนข้างลำบาก สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ทรงมีแนวทางพระราชดำริเรื่องการรักษาพยาบาลด้วยการสื่อสารทางไกล (Telemedicine) ทั้งภาพและเสียง โดยได้มีการติดตั้งอุปกรณ์ต่างๆ และเชื่อมโยงระบบการรักษาพยาบาลระหว่างโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดน (ตชด.) กับโรงพยาบาลชุมชนใกล้เคียงของกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ

ทั้งนี้ โรงพยาบาลชุมชนที่เชื่อมโยงระบบการให้บริการ Telemedicine ได้จัดแพทย์เวรคอยให้คำปรึกษาทุกวันตลอด 24 ชั่วโมง ซึ่งสุขศาลาพระราชทานสามารถติดต่อขอคำปรึกษาผ่านระบบ Telemedicine ได้ตลอดเวลา ช่วยให้แพทย์ได้เห็นอาการคนไข้ และสามารถแนะนำการรักษาพยาบาลแก่ครูพยาบาลของโรงเรียน ตชด.ได้อย่างเหมาะสม โดยกรมสนับสนุนบริการสุขภาพได้จัดฝึกอบรมให้ความรู้เกี่ยวระบบ Telemedicine และวิธีการใช้งานแก่ครูพยาบาลของโรงเรียน ตชด. ครูพี่เลี้ยง และเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง โดยศูนย์ทีโอทีได้เป็นที่ปรึกษาให้คำแนะนำ ติดตาม ดูแล แก้ไขปัญหาอุปสรรคการใช้งานของระบบอย่างใกล้ชิด

ส่วนวันใดในเวลาปกติหากสุขศาลาพระราชทานไม่มีคนไข้ ก็ได้มีการใช้ประโยชน์จากระบบ Telemedicine สำหรับการสอนสุขศึกษา หรือบรรยายให้ความรู้ด้านสุขอนามัยและการป้องกันโรคแก่ครูพยาบาลและอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ในเรื่องต่างๆ เพื่อนำไปถ่ายทอดให้นักเรียนและชาวบ้านได้ทราบ อาทิ โรคความดันโลหิตสูง ลมบ้าหมู หูด เหา มาลาเรีย ไข้หวัด การปฐมพยาบาลในเบื้องต้น การรักษาบาดแผล ฯลฯ ซึ่งกรมสนับสนุนบริการสุขภาพได้จัดให้มีเจ้าหน้าที่เป็นผู้ถ่ายทอดให้ความรู้ดังกล่าวผ่านระบบ Telemedicine

 

จากแนวพระราชดำริของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ และความร่วมมือร่วมใจของหน่วยงานต่างๆ ดังกล่าว ส่งผล ให้ “สุขศาลาพระราชทานโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดน” ในปัจจุบัน เป็นสถานบริการสาธารณสุขที่ให้บริการขั้นพื้นฐานแบบผสมผสาน โดยมีการบริหารภายในสุขศาลาพระราชทานแต่ละแห่งครอบคลุมงานสำคัญ 2 ส่วน ได้แก่

1.หน่วยพยาบาล โดยมีสถานะเป็นหน่วยบริการสุขภาพที่เชื่อมต่อระหว่างสถานีอนามัยกับศูนย์สาธารณสุขมูลฐานชุมชน ทำหน้าที่ให้บริการรักษาพยาบาลเบื้องต้น การปฐมพยาบาล การทำคลอดฉุกเฉิน การส่งต่อผู้ป่วย และการเฝ้าระวังโรค โดยมีวัสดุครุภัณฑ์และเวชภัณฑ์ที่จำเป็นจัดวางไว้อย่างเป็นระบบและพร้อมใช้ รวมทั้งมีระบบเทคโนโลยีเพื่อการรักษาด้วย

2.ศูนย์การเรียนรู้และสื่อสารสุขภาพ จัดกิจกรรมการเรียนการสอนสุขศึกษาในโรงเรียนและการให้บริการข้อมูลข่าวสารความรู้แก่ชุมชน รวมถึงการประสานความร่วมมือกับ อสม. ผู้นำชุมชน และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ในการจัดการด้านสุขภาพของนักเรียนและประชาชน

สุขศาลาพระราชทาน จึงเป็นที่พึ่งด้านสุขภาพของนักเรียนและประชาชนในถิ่นทุรกันดารทั้งในยามปกติและฉุกเฉิน โดยในยามปกติได้ช่วยพัฒนาสุขภาพอนามัยและการสาธารณสุขของนักเรียนและประชาชนในพื้นที่ ตั้งแต่ดำเนินการจนถึงปี 2557 พบว่ามีประชาชนในพื้นที่โครงการเข้ารับบริการจำนวน 87,536 คน เฉลี่ย 1.25 หมื่นคน/ปี ส่วนใหญ่เจ็บป่วยด้วยโรคระบบทางเดินหายใจมากที่สุด

รองลงมาคือโรคระบบทางเดินอาหาร กล้ามเนื้อและผิวหนัง ตามลำดับ

ส่วนในยามฉุกเฉินสามารถช่วยชีวิตผู้ป่วยฉุกเฉินได้ทันเวลา เช่น เมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2550 ชาวบ้านนำนางหน่อซะ อายุ 33 ปี ที่อยู่ในภาวะอันตรายจากการติดเชื้อหลังคลอดอย่างรุนแรงมายังสุขศาลาพระราชทานโรงเรียน ตชด.บ้านแม่จันทะ อ.อุ้มผาง จ.ตาก พร้อมกับขอให้ไปช่วยชีวิต น.ส.ดาบึ อายุ 16 ปี ที่พยายามฆ่าตัวตายด้วยการดื่มน้ำมันเบนซินที่บ้าน ครูพยาบาล ตชด.ครูพี่เลี้ยง พร้อมคณะทำงาน ได้ดำเนินการพยาบาลฉุกเฉินที่สุขศาลาพระราชทาน และนำส่งผู้ป่วยด้วยเฮลิคอปเตอร์ เพื่อรักษาต่อ ณ โรงพยาบาลอุ้มผาง จ.ตาก ช่วยให้ผู้ป่วยทั้งสองรายรอดชีวิตในที่สุด นับเป็นพระมหากรุณาธิคุณของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ โดยแท้

จากผลสำเร็จของการดำเนินงานสุขศาลาพระราชทาน ทำให้ในปีงบประมาณ 2558 มีการขยายสุขศาลาพระราชทานโรงเรียน ตชด.เพิ่มขึ้นอีก 7 แห่ง เพื่อเฉลิมพระเกียรติเนื่องในโอกาสที่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ทรงมีพระชนมายุครบ 60 พรรษา ในวันที่ 2 เม.ย. 2558 ดังนี้คือ

1.โรงเรียน ตชด.บ้านปิล๊อกคี่ อ.ทอง ผาภูมิ จ.กาญจนบุรี

2.โรงเรียน ตชด.บ้านป่าหมาก อ.สามร้อยยอด จ.ประจวบคีรีขันธ์

3.ศูนย์การเรียนรู้ ตชด.บ้านห้วยกุ๊ก อ.เวียงแก่น จ.เชียงราย

4.โรงเรียน ตชด.ท่านผู้หญิงประไพ ศิวะโกเศศ อ.อมก๋อย จ.เชียงใหม่

5.โรงเรียน ตชด.รางวัลอินทิรา คานธี อ.อมก๋อย จ.เชียงใหม่

6.โรงเรียน ตชด.ม.ร.ว.เฉลิมลักษณ์ จันทรเสน อ.แม่ระมาด จ.ตาก

7.โรงเรียน ตชด.บ้านลีนานนท์ อ.สุคิริน จ.นราธิวาส

ทั้งนี้ กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดนได้มีการจัดทำแผนยุทธศาสตร์สุขศาลาพระราชทานโรงเรียน ตชด.เพื่อให้สุขศาลาพระราชทานเป็นที่พึ่งด้านสุขภาพของนักเรียนและชุมชนในถิ่นทุรกันดารอย่างทั่วถึงและมีประสิทธิภาพ โดยมุ่งเน้นแสวงหาความร่วมมือจากหน่วยงานในพื้นที่และการมีส่วนร่วมของชุมชน ตลอดจนการสร้างแรงจูงใจและพัฒนาศักยภาพของบุคลากรในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง เพื่อนำไปสู่การพัฒนาอย่างยั่งยืนต่อไป