อาจมี พลังงานบางอย่างก็เป็นได้

โดย...เอกลักษณ์ หลุ่มชมแข

สิบกว่าปีแห่งการทำงาน ผมเผชิญความเป็นความตายมาแล้วหลายครั้ง แต่ไม่ใช่ความเป็นความตายที่เกิดกับผมเองหรอก เป็นความเป็นความตายที่เกิดขึ้นต่อหน้าผมหรือรอบตัวผมต่างหาก

ระยะหลังผมเจอกรณีเด็กหายที่เสียชีวิตจากการถูกฆาตกรรมมานับสิบๆ ศพ ไม่รวมกรณีที่เสียชีวิตแบบประเภทหายไป แล้วปรากฏภายหลังว่าประสบอุบัติเหตุ นั่นก็อีกหลายความเป็นความตายที่ได้พบเจอมานับไม่ถ้วน

แต่ทั้งหมดทั้งมวลที่กล่าวมาข้างต้น เป็นความเป็นความตายที่ผมได้แค่อยู่เห็นเหตุการณ์ตอนตายไปแล้ว ไม่ใช่เป็นผู้กำหนดความเป็นความตายให้กับใคร

ในขณะที่ตลอดระยะเวลาสิบกว่าปีที่ผ่านมาในการทำงานติดตามหาเด็กหาย นอกจากความเป็นความตายที่ผมเป็นเพียงคนดูแล้ว หลายครั้งก็มีผู้หยิบยื่นการตัดสินใจในความเป็นความตายของใครบางคนมาให้ตลอด

 

ในแต่ละวันมีเด็กหายออกมาบ้านประมาณ 1-3 ราย/วัน ซึ่งส่วนใหญ่เป็นเด็กวัยรุ่นอายุ 11-15 ปี โดยสาเหตุที่เด็กหายออกจากบ้านมากที่สุด คือ การสมัครใจหนีออกจากบ้าน

เด็กสมัครใจหนีออกจากบ้านส่วนใหญ่เกิดจากปัญหาความรุนแรงในครอบครัว และการเลี้ยงดูที่ไม่เหมาะสม ปัญหามักเกิดในครอบครัวเลี้ยงเดี่ยวที่พ่อแม่ต้องออกไปทำงานนอกบ้านเช้ายันดึก ปล่อยให้เด็กอยู่ตามลำพัง ไม่มีพ่อแม่หรือญาติพี่น้องคอยให้คำปรึกษาหารือ หรือไม่ก็เป็นกรณีพ่อแม่นำลูกไปฝากปู่ย่าตายายเลี้ยงที่ต่างจังหวัด ซึ่งอายุไม่เท่าทันกันในการเลี้ยงดูหรือพูดคุย เด็กจึงแทบไม่ได้คุยหรือมีปฏิสัมพันธ์กับคนในบ้าน เด็กกลุ่มนี้จึงติดเล่นโทรศัพท์หรืออินเทอร์เน็ตมาก เสมือนพ่อแม่ฝากลูกไว้กับโทรศัพท์มือถือหรืออินเทอร์เน็ตแทนครอบครัว

เด็กกลุ่มนี้ไม่มีตัวตนในโลกของความเป็นจริงที่บ้าน บางทีเขาอาจคิดไปเองว่าไม่มีใครสนใจพวกเขา ในขณะที่โลกออนไลน์ โลกโซเชียลเน็ตเวิร์ก เด็กกลุ่มนี้กลับมีตัวตนและมีคนสนใจ ด้วยวิธีการแบบวัยรุ่นยุคใหม่ ด้วยการถ่ายภาพโชว์สัดส่วนเรียกยอดไลค์ถล่มทลาย เด็กจึงคิดว่าเขามีตัวตนและเป็นเซเลบในโลกออนไลน์ของเขา กลายเป็นเด็กไม่มีตัวตนในโลกแห่งความจริง แต่มีตัวตนในโลกเสมือนจริง ที่แลกมาด้วยเรือนร่างสัดส่วนที่เอามาโชว์

เมื่อประตูโลกเสมือนจริงสร้างความผูกพันและแรงดึงดูดได้มากกว่า เด็กจึงยอมออกจากบ้านจากคำชักชวนหว่านล้อม และหลงระเริงไปกับคำพูดหวานๆ ของคนที่หวังในตัวและเรือนร่างของเด็ก

ส่วนใหญ่เด็กที่หนีออกจากบ้าน เป็นผู้หญิงมากกว่าผู้ชายประมาณ 3 เท่าตัว เด็กกลุ่มนี้มีแนวโน้มในการมีเพศสัมพันธ์กับคนที่เพิ่งรู้จักในอินเทอร์เน็ต ที่สำคัญไปกว่านั้น เด็กส่วนใหญ่มีเพศสัมพันธ์โดยไม่มีการป้องกันหรือเป็นการป้องกันที่ไม่ถูกวิธี ซึ่งแนวโน้มเป็นฝ่ายชายที่มีอำนาจบังคับหรือปฏิเสธการป้องกัน ในขณะเดียวกันฝ่ายชายก็มักเป็นฝ่ายที่ปฏิเสธความรับผิดชอบของผลกระทบที่ตามมาด้วย

 

ผมเริ่มเข้ามาเกี่ยวข้องกับความเป็นความตายจนได้ เพราะหลายกรณีของเด็กหาย หลังจากติดตามจนพบตัวแล้ว เด็กมักตั้งครรภ์กลับมา ในฐานะของผู้ช่วยเหลือครอบครัวเด็กมาตั้งแต่ต้นตอนหายออกจากบ้าน พ่อแม่จึงไว้วางใจในการขอคำปรึกษา

การขอคำปรึกษาสำหรับบางครอบครัว ผมเชื่อว่า ไม่ใช่การขอคำปรึกษา แต่เป็นการขอความมั่นใจ เนื่องจากเขามีธงคำตอบอยู่ในใจแล้ว หรือผ่านการคิดวิเคราะห์มาแล้วพอสมควร ขอแค่คำยืนยันจากคนที่เขาไว้วางใจ“ทำแท้งดีมั้ย” ผมได้ยินคำถามนี้หลายครั้งในชีวิต ผมกลายเป็นคนกำหนดชะตาชีวิตของใครหลายคนไปซะแล้ว

ผมเคยเครียดกับสิ่งนี้ เพราะในวิถีของการอบรมสั่งสอนมาตั้งแต่เด็ก เรื่องทำนองนี้ถูกปลูกฝังว่าเป็นบาปมหันต์ หากไปแนะนำให้ใครทำแท้ง

ผมเคยเล่าประเด็นนี้ใน Facebook ส่วนตัว เหมือนระบายและสอบถามความเห็นจากเพื่อนๆ อันหลากหลายวิชาชีพ ผมมีทั้งเพื่อนสายกิจกรรม สายก้าวหน้า สายไม่มีศาสนา และสายเคร่งครัดศาสนา มีหลายมุมมองที่น่าสนใจ บางคนยืนกรานว่าการแนะนำให้ทำแท้งคือบาปหนา อย่าไปยุ่งหรือแนะนำอะไร, บางคนก็บอกว่า การตัดสินใจทำแท้งเมื่อตั้งครรภ์ไม่พร้อม เป็นสิทธิและเป็นการวางแผนครอบครัวอย่างหนึ่ง เป็นการตัดวงจรของปัญหา และเรื่องนี้ในต่างประเทศให้การยอมรับอย่างเป็นเรื่องถูกกฎหมาย และเคารพในการตัดสินใจเมื่อตั้งครรภ์ไม่พร้อม บ้างก็ว่าเราให้คำปรึกษาได้แต่เขาจะทำอย่างไรก็ขึ้นอยู่ที่เขาจะเป็นคนตัดสินใจเลือกเอง ผมผ่านการให้คำปรึกษาเรื่องนี้มาจนคิดว่า ไม่ควรแบกรับเรื่องนี้ไว้คนเดียวและตัดสินใจตามความรู้สึกของตัวเองลำพัง

ผมเห็นเด็กหลายคนที่ทำแท้งกลับไปใช้ชีวิตอย่างปกติ ดำเนินชีวิตวัยรุ่นต่อไป

ผมเห็นเด็กบางคนต้องออกจากโรงเรียนมาเลี้ยงลูก ใช้ชีวิตคุณแม่วัยใส เป็นภาระไปยังปู่ย่าตายายในการเลี้ยงดูหลาน ไม่รู้ว่าหน้าที่ความเป็นแม่ต้องทำอย่างไร เพราะตัวคุณแม่เองก็เด็กมาก คุณแม่วัยใสหลายคนก็พอจะมีสัญชาตญาณความเป็นแม่อยู่บ้าง แต่ก็ใช้ชีวิตด้วยความลำบากเพราะมีภาระต้องเลี้ยงลูกเล็ก และมักจบเส้นทางการเรียนการศึกษาซะส่วนใหญ่

ผมแก้ปัญหาเรื่องการขาดความมั่นใจในการให้คำปรึกษาเรื่องนี้ โดยการส่งต่อให้เป็นหน้าที่ของทีมสหวิชาชีพ (บุคลากรหลายอาชีพ เช่น หมอ นักสังคมสงเคราะห์ นักจิตวิทยาเด็ก) มาเป็นผู้ประเมินตามหลักวิชาการ ทั้งความปลอดภัยและความพร้อมหากต้องตัดสินใจทำสิ่งใดสิ่งหนึ่ง

ท้ายสุดการนำปัญหาเข้าสู่การหารือในวงประชุมสหวิชาชีพ มีทั้งเด็กที่ต้องยุติการตั้งครรภ์ และเด็กที่ตั้งครรภ์จนคลอดในที่สุด

เหมือนการยกภูเขาออกจากอก ที่ไม่ต้องเผชิญกับการชี้เป็นชี้ตายในชีวิตของใคร โดยใช้ความรู้สึกของตัวเราเป็นเครื่องตัดสินอีก แต่หลายเหตุการณ์ก่อนหน้านี้ สมัยทำงานใหม่ก็อยู่ในความทรงจำของผม ในการให้คำแนะนำปรึกษาไป

แม้จะพยายามทำตัวก้าวหน้า แต่คำสอนที่ติดค้างในอดีตก็ตามมาหลอกหลอนผมตลอดเช่นกัน

วันก่อน มีคนที่อยู่ๆ ก็มาทำนายทายทักผมว่า มีวิญญาณเด็กติดตามผมอยู่ ฟังดูแล้วคล้ายการทายทักในรายการผีที่ออกอากาศในทีวีบ้านเรา ที่เหมารวมว่าใครกำลังมีช่วงชีวิตแย่ๆ ก็เพราะไปเกี่ยวพัน เกี่ยวข้องอะไรกับการทำแท้งหรือเปล่า

ไม่ว่าชีวิตการทำงานของผมอาจจะมีพลังงานบางอย่างติดตามอยู่ก็เป็นได้ แต่ผมเชื่อในเจตนาดีเป็นที่ตั้ง และเชื่อว่าปัญหาสังคมก็ต้องการพลังงานของทุกคนมาช่วยกันแก้ไขให้คลี่คลายลงเช่นกัน