ภารกิจปฏิรูป ต่อต้านคอร์รัปชั่น

โดย...ดร.มานะ นิมิตรมงคล เลขาธิการองค์กรต่อต้านคอร์รัปชั่น (ประเทศไทย)

การปฏิบัติหน้าที่ของ สปช.ใกล้จบสิ้นแล้ว (2 ต.ค. 2557-7 ก.ย. 2558) โดยได้ส่งมอบผลงานที่เป็น “เป้าหมายและแผนแม่บทใหญ่ของการปฏิรูป ที่มีกรอบเป้าหมาย มีกลยุทธ์และแนวทางปฏิบัติอย่างรอบด้าน รวมทั้งมีการเสนอแนะให้ตรากฎหมายสำคัญบางเรื่อง ที่จะเป็นเครื่องมือและหลักประกันสำคัญว่าระเบียบและกติกาใหม่ของสังคมจะไม่ถูกเพิกเฉยในอนาคต”จนถึงวันนี้การออกมาตรการเพื่อแก้ไขปัญหาคอร์รัปชั่น มีความก้าวหน้าไปหลายด้านพร้อมๆ กัน จากความพยายามทั้งของรัฐบาล คณะกรรมการต่อต้านการทุจริตแห่งชาติ (คตช.) สภาปฏิรูปแห่งชาติ (สปช.) สภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) คณะกรรมการนโยบายรัฐวิสาหกิจ (คนร.) คณะกรรมการ ป.ป.ช. รวมถึงหน่วยงานภาคปฏิบัติ เช่น คณะกรรมการตรวจสอบการใช้งบประมาณภาครัฐ (คตร.) และศูนย์อำนวยการต่อต้านการทุจริตแห่งชาติ (ศอตช.) โดยมีผลงานเรียงตามลำดับความสำคัญดังนี้

1.การสร้างการมีส่วนร่วมของภาคประชาชนอย่างหลากหลายและมีกลไกรองรับอย่างเป็นทางการ ทั้งที่เป็นผลจากนโยบายของรัฐบาลและกฎหมาย เช่น การใช้ข้อตกลงคุณธรรม โครงการสร้างความโปร่งใสในการก่อสร้างขนาดใหญ่ภาครัฐ (CoST) โครงการสร้างความโปร่งใสในการสกัดทรัพยากรธรรมชาติ (EITI) การสร้างกลไกการมีส่วนร่วมของประชาชนตามร่าง พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้างฯ และการให้ประเทศไทยสมัครเข้าเป็นสมาชิกเครือข่ายสากลที่เรียกว่า Open Government Partnership : OGP

2.มาตรการที่สร้างความตื่นตัวของประชาชน เช่น การเปิดเว็บไซต์เผยแพร่ข้อมูลคดีโกงที่ประชาชนสนใจ จนนำไปสู่การเร่งรัดคดีและการใช้ ม.44 ในการเอาคนสีเทาออกจากตำแหน่งหน้าที่ด้วยการโยกย้ายและให้พักการปฏิบัติหน้าที่

3.การรณรงค์ต่อต้านคอร์รัปชั่นอย่างเข้มแข็งโดยภาครัฐ เช่น การบรรจุหลักสูตร “โตไปไม่โกง” ในการเรียนการสอนของนักเรียนชั้นประถมทั่วประเทศ เพื่อเป็นการวางรากฐานผ่านกลไกการศึกษาหลักที่มีประสิทธิภาพและครอบคลุม รวมทั้งริเริ่มโครงการรณรงค์ “คนไทยไม่โกง” เพื่อสร้างค่านิยม ความเชื่อร่วมกันของคนไทยว่า การโกง การเอารัดเอาเปรียบผู้อื่นเป็นสิ่งไม่ดี และให้ทุกคนพร้อมที่จะลุกขึ้นยืนชี้นิ้วประณาม

4.ประกาศใช้กฎหมายต่อต้านคอร์รัปชั่นแล้วสองฉบับ คือ พ.ร.บ.อำนวยความสะดวกในการพิจารณาอนุญาตฯ และปรับปรุง พ.ร.บ. ป.ป.ช. นอกจากนี้ยังมีกฎหมายสำคัญเชิงกลยุทธ์อยู่ในกระบวนการนิติบัญญัติอีก 6 ฉบับ ได้แก่ พ.ร.บ.การโฆษณาประชาสัมพันธ์ภาครัฐ พ.ร.บ.ข้อมูลข่าวสารฯ (ปรับปรุง) พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้างฯ พ.ร.บ.การกระทำที่เป็นการขัดกันแห่งผลประโยชน์ พ.ร.บ.สถาบันวิเคราะห์งบประมาณประจำรัฐสภา และ พ.ร.บ.องค์กรอิสระเพื่อการคุ้มครองผู้บริโภค รวมทั้งสาระอีกหลายประการที่จะถูกบรรจุไว้ในรัฐธรรมนูญฉบับใหม่

5.มาตรการเฉพาะด้านที่ถือว่าก้าวหน้ามาก คือ แนวทางการปฏิรูปรัฐวิสาหกิจ การจัดตั้งศาลอาญาแผนกคดีทุจริต ศาลวินัยการเงินการคลัง (รอดูความชัดเจนในรัฐธรรมนูญฉบับใหม่) ความพยายามที่จะวางแนวทางบูรณาการการใช้งบประมาณและการทำงาน รวมถึงการพัฒนาประสิทธิภาพขององค์กรต่อต้านคอร์รัปชั่นภาครัฐทั้งระบบ

น่าเสียดายว่ายังมีประเด็นที่จำเป็นต้องได้รับการปฏิรูปอย่างรีบด่วน แต่กลับไม่มีความคืบหน้าแต่อย่างใดเลย ได้แก่ การปฏิรูปกระบวนการยุติธรรมและองค์กรหรือสถาบันในกระบวนการยุติธรรม โดยเฉพาะตำรวจและ ป.ป.ช. การปฏิรูปการบริหารจัดการในระบบราชการให้ยึดมั่นในหลักคุณธรรมจริยธรรม รวมถึงการสร้างการเมืองที่โปร่งใส

แม้ว่ามาตรการส่วนใหญ่ที่ออกมาวันนี้จะยังไม่เข้มข้นหรือก้าวหน้าเท่าที่ควร แต่ก็ยอมรับได้ เพราะถือว่าเป็นการริเริ่มนวัตกรรมใหม่ที่จะพัฒนาต่อยอดได้อีกในอนาคต และเป็นการเริ่มต้นวิถีในการปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าหน้าที่รัฐที่ก้าวหน้าอย่างมาก เมื่อเทียบกับความเลวร้ายของพฤติกรรมคอร์รัปชั่นในช่วงสิบกว่าปีที่ผ่านมา

“การปฏิรูปการต่อต้านคอร์รัปชั่น คือ การสร้างมาตรฐานใหม่ในการต่อสู้กับคอร์รัปชั่นที่สังคมเห็นพ้องและทุกฝ่ายยอมปฏิบัติตาม ด้วยการเปลี่ยนแปลงปรับปรุงสิ่งต่างๆ ที่ยังไม่เหมาะสมให้สอดคล้องกับสภาพความเป็นจริง โดยมีผลประโยชน์ของส่วนรวมเป็นที่ตั้ง”

ดังนั้น เพื่อความสำเร็จของการปฏิรูป จำเป็นต้องมีการสร้างความเข้าใจ สร้างการยอมรับและความร่วมมือจากทุกฝ่ายในสังคม รวมถึงคนไทยทุกคนต้องสามารถเข้ามามีส่วนร่วมได้อย่างเท่าเทียมกัน ทั้งภาครัฐ ภาคประชาชน เอกชน นักวิชาการ สื่อสารมวลชน และภาคการเมือง

เพื่อให้เกิดความเข้มแข็งและยั่งยืนในการแก้ไขปัญหาคอร์รัปชั่น องค์กรต่อต้านคอร์รัปชั่นฯ ยังคงเดินหน้ารณรงค์ผลักดันให้มีการปฏิรูปการต่อต้านคอร์รัปชั่นต่อไปตามแนวทางที่องค์กรได้เสนอไว้ทั้ง 6 แนวทาง จนกว่าจะมีผลเป็นที่ประจักษ์ ได้แก่ 1.สร้างการมีส่วนร่วมของประชาชนและสื่อมวลชน 2.การรณรงค์ด้านคุณธรรมจริยธรรม และการต่อต้านคอร์รัปชั่นอย่างต่อเนื่อง 3.สร้างมาตรฐานความโปร่งใส 4.กระบวนการยุติธรรม กฎหมาย และการบังคับใช้กฎหมายอย่างเข้มแข็งและเป็นธรรม 5.สร้างความเข้มแข็งหน่วยงานต่อต้านคอร์รัปชั่นภาครัฐ และ 6.สร้างการเมืองใสสะอาด