ต่อยอดให้ได้

การประชุมว่าด้วยการโยกย้ายถิ่นฐานแบบไม่ปกติในมหาสมุทรอินเดีย หรือการประชุมเพื่อแก้ปัญหาการอพยพของชาวโรฮีนจา ที่มีขึ้นเป็นครั้งแรกในประเทศไทยเมื่อวันที่ 29 พ.ค. 2558 นับเป็นความสำเร็จของไทยที่ได้ดึงเอาประเทศต่างๆ ในภูมิภาคนี้ 17 ประเทศ ประกอบด้วย อัฟกานิสถาน ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ มาเลเซีย พม่า ปากีสถาน บังกลาเทศ กัมพูชา อินเดีย อินโดนีเซีย ลาว อิหร่าน ปาปัวนิวกินี ฟิลิปปินส์ ศรีลังกา ไทย และเวียดนาม มาร่วมหารือปัญหาการอพยพของโรฮีนจาและยกปัญหานี้ขึ้นมาถกถึงแนวทางการแก้ไขกันบนโต๊ะอย่างเป็นทางการ

ความสำเร็จดังกล่าวถือว่าเป็นผลงานที่เด่นชัดของรัฐบาลไทย ที่สามารถดึงให้มิตรประเทศได้ตระหนักถึงปัญหาที่เกิดขึ้น โดยมีสักขีพยานที่เป็นองค์กรระหว่างประเทศของสหประชาชาติ (UN) 3 องค์กร ได้แก่ องค์การระหว่างประเทศเพื่อการโยกย้ายถิ่นฐาน (IOM) สำนักงานข้าหลวงใหญ่ผู้ลี้ภัยแห่งสหประชาชาติ (UNHCR) สำนักงานเพื่อการประสานงานด้านมนุษยธรรมแห่งสหประชาชาติ (OCHA) พร้อมด้วยประเทศผู้สังเกตการณ์ คือ สวิตเซอร์แลนด์ สหรัฐ และญี่ปุ่น

ที่ประชุมได้ข้อสรุปเบื้องต้นร่วมกันว่าจะแก้ปัญหาโรฮีนจาที่ต้นทาง นั่นคือการแก้ที่ตัวชาวโรฮีนจาเองด้วยการเข้าไปช่วยพัฒนาคุณภาพชีวิตผ่านการสร้างอาชีพ ช่วยพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานให้ สร้างช่องทางการค้าและการลงทุนให้ นอกจากนี้ยังให้คำมั่นว่าจะช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมแก่ชาวโรฮีนจา ทั้งที่กำลังลอยทะเลอยู่หลายพันคน และที่อยู่ในน่านน้ำของไทย มาเลเซีย และอินโดนีเซีย

หากมองในแง่ดี เวทีนี้ถือได้ว่าเป็นความสำเร็จที่ทำให้ประเทศผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง 17 ชาติ โดยเฉพาะเมียนมาสามารถมานั่งถกปัญหาที่ละเอียดอ่อนในเรื่องชนชาติร่วมกันได้เป็นครั้งแรก แม้ว่าทางผู้แทนพม่าจะยืนยันในหลักการว่าจะไม่ยอมรับชนชาติโรฮีนจา และถือว่าเรื่องนี้เป็นเรื่องภายในของตัวเอง

อย่างไรก็ตาม รัฐบาลไทยได้วางบทบาทได้ดีทั้งในเรื่องการยืนยันให้ความช่วยเหลือตามหลักมนุษยธรรมตามที่เห็นสมควร คือ การให้ความช่วยเหลือทางทะเลโดยไม่เปิดศูนย์รับผู้อพยพบนบกเพิ่ม แต่ประกาศชัดว่าจะไม่เปิดทางให้สหรัฐเข้ามาตั้งฐานปฏิบัติการช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมในไทย โดยอนุญาตเพียงให้บินร่วมลาดตระเวนผ่านน่านฟ้าไทยเท่านั้น ถือว่าเป็นการประกาศจุดยืนในเรื่องที่ชัดเจน

ความสำเร็จในการแก้ปัญหาระดับชาติในเรื่องนี้ ไม่ควรจะยุติไว้เพียงแค่นี้ รัฐบาลไทยจะต้องใช้โอกาสนี้ในการเป็นโต้โผในการดึงให้มิตรประเทศทั้งต้นทางของปัญหา ปลายทางของปัญหามาร่วมมือกันต่อยอดให้การแก้ไขปัญหาเป็นรูปธรรมมากขึ้น

ไทยควรใช้ความศรัทธาที่มิตรประเทศมีให้จากการปลุกทุกประเทศให้ตื่นมารับมือกับปัญหามาเดินหน้าในการแก้ไขเรื่องการช่วยเหลือชาวโรฮีนจาเยี่ยงมนุษยชนอย่างเป็นขั้นเป็นตอน เนื่องจากการแก้ปัญหาโรฮีนจาไม่สามารถฝากความหวังไว้ที่เวทีใดเวทีหนึ่งได้ ต้องใช้เกมบนเวทีโลกมาแก้ปัญหาอย่างเป็นระบบ