อยู่ที่บังคับใช้

พ.ร.บ.ขายตรงและตลาดแบบตรง ฉบับแก้ไข ที่ผ่านการประชุมคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 26 พ.ค.ที่ผ่านมา ตามที่สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) เสนอ เมื่อมองในภาพรวมนับว่ามีความเข้มข้นในการรักษาผลประโยชน์ของผู้บริโภคมากขึ้น

อย่างไรก็ตาม ในทางปฏิบัติไม่อยากให้ สคบ.หน่วยงานที่บังคับใช้กฎหมายนี้ ฝากความหวังไว้กับการตรวจสอบกันเองของบริษัทเอกชน หรือให้ผู้บริโภคลุกขึ้นมาฟ้องร้อง เหมือนกับที่เกิดขึ้นในต่างประเทศ เพราะกระบวนการตรวจสอบลงโทษในไทยไม่ได้รวดเร็วจริงจังเห็นผลเหมือนต่างประเทศดำเนินการ ที่สำคัญ เรื่องที่ผู้บริโภคร้องเรียน สคบ.หลายเรื่อง ผ่านไปเป็นปี ผู้ประกอบการที่น่าจะทำผิดกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภค ยังคงทำผิดตำตาผู้ร้องเรียนได้อย่างลอยนวล

เป็นที่ทราบกันว่า พ.ร.บ.ขายตรงและตลาดแบบตรง ฉบับแก้ไข ได้เพิ่มเติมสาระสำคัญความชัดเจนให้เหมาะสมยิ่งขึ้น เพื่อคุ้มครองผู้บริโภคไม่ให้เสียเปรียบในการซื้อสินค้าหรือบริการ เช่น กำหนดให้ผู้ประกอบการธุรกิจขายตรงและผู้จำหน่ายอิสระต้องร่วมกันรับผิดต่อผู้บริโภค หากสินค้าหรือบริการที่ซื้อไปชำรุดบกพร่อง หรือบริการที่ผู้จำหน่ายอิสระขายให้ผู้บริโภค หรือความเสียหายที่ผู้จำหน่ายอิสระนั้นได้ก่อขึ้นจากการไม่ปฏิบัติหน้าที่

มีการกำหนดบทลงโทษสำหรับการสื่อสารข้อมูลเพื่อเสนอขายสินค้าหรือบริการของผู้ประกอบธุรกิจตลาดแบบตรง ที่ไม่เป็นไปตามบทบัญญัติของกฎหมาย ว่าด้วยการคุ้มครองผู้บริโภคในส่วนที่เกี่ยวกับการคุ้มครองผู้บริโภคด้านการโฆษณา พร้อมทั้งกำหนดให้ต้องมีการวางหลักประกัน รวมทั้งหลักเกณฑ์ในการจ่ายหลักประกันเพื่อชดเชยความเสียหายแก่ผู้บริโภค

รวมทั้งเพื่อลดผลประโยชน์ทับซ้อน มีการกำหนดห้ามประธานกรรมการและกรรมการในคณะกรรมการขายตรงและตลาดแบบตรงของ สคบ. ดำรงตำแหน่งหรือถือหุ้นเกินจำนวนที่กำหนดในบริษัทที่ประกอบธุรกิจขายตรงหรือตลาดแบบตรง ตลอดจนกำหนดให้คณะกรรมการขายตรงและตลาดแบบตรง มีอำนาจออกระเบียบเกี่ยวกับการเปิดบัญชีเงินฝาก และการเบิกจ่ายเงิน สำหรับหลักประกันที่เป็นเงินสดได้ด้วย

นอกจากนี้ ทาง สคบ.ยังจะส่งเสริมให้ผู้ประกอบธุรกิจขายตรงและตลาดแบบตรง รวมกลุ่มเพื่อสร้างความเข้มแข็ง ส่งเสริมให้เกิดการพัฒนาตรวจสอบและกำกับดูแลภายในกลุ่มผู้ประกอบธุรกิจด้วยกันเอง ซึ่งจะทำให้การตรวจสอบมีประสิทธิภาพ และจะส่งเสริมให้ผู้บริโภคทราบถึงการคุ้มครองสิทธิ จะได้ตระหนักและรักษาสิทธิของตนเอง

เห็นได้ว่าจากภาพรวมกฎหมายขายตรงและตลาดแบบตรง ฉบับแก้ไข มีการรักษาสิทธิของผู้ซื้อสินค้า และป้องกันไม่ให้เกิดการให้ข้อมูลสรรพคุณที่เกินจริง หลอกลวงผู้ซื้อ โดยเฉพาะสินค้าบำรุงสุขภาพ เครื่องสำอาง แต่ในทางปฏิบัติผู้ขายส่วนใหญ่ต้องการจะขายสินค้าให้ได้ ก็จะให้ข้อมูลที่เกินจริง ซึ่งสิ่งนี้ในทางปฏิบัติคงตรวจจับได้ยาก เพราะแค่เรื่องที่ร้องเรียนบางเรื่องยังค้างเป็นปีโดยไม่มีการจัดการ