เพื่อนที่ปฏิบัติต่อเพื่อนเหมือนไม่ใช่เพื่อน

โดย...ภุมรัตน  ทักษาดิพงศ์

ไทยเป็นเวทีให้เล่นกันหรือเป็นสนามเล่นแต่ให้คนอื่นมาเล่น เราต้องหา “ตัวถ่วง” ทั้งภายในและภายนอก เราพึ่งอเมริกาไม่ได้ เราจะพึ่งจีนได้บ้างไหม เวลานี้ความเป็น “พี่เบิ้ม” ของอเมริกาลดลงเรื่อยๆ อเมริกาเบากับจีนไปมาก ไม่กล้าข่มขู่คุกคามจีนแบบสมัยก่อน  สำหรับไทยนั้นระยะหลังอเมริกาแสดงบทบาท “ปราม” หรือ“กำราบ” ไทยมากขึ้น ขณะเดียวกันอเมริกาก็เอาขามาแหย่ไว้ในไทย เพราะเขามีส่วนได้เสีย  อเมริกาจับมือกับยุโรปเข้ามาด้วย  ไม่เช่นนั้นตนเองจะสูญเสียอิทธิพลในไทยให้กับจีน  ดังจะเห็นได้ว่าด้านหนึ่งอเมริกาพยายามฟื้นฟูความรู้สึกที่ไม่ดีต่อกัน แต่อีกด้านหนึ่งอเมริกาก็ไปชวนยุโรปมากำราบไทยให้ทั้งใบเหลืองใบแดงกันยกใหญ่  

ไทยมีที่ตั้งทางยุทธศาสตร์เพราะเราเป็นศูนย์กลางบนแผ่นดินใหญ่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ไทยดีกับทุกคน ใครดีกับเราเราก็ดีด้วย เราเป็นมิตรไปทั่ว  เมื่ออเมริกาและยุโรปเข้ามาได้ จีนและรัสเซียก็เข้ามาได้เช่นกัน
ในทางตรงกันข้าม เมื่อจีนกับรัสเซียเข้ามาได้ อเมริกาและยุโรปก็เข้ามาได้  แต่อเมริกาเข้ามาในลักษณะเป็นนักเลง ชอบมาข่มขู่ไทยเพราะนิสัยคนอเมริกันเป็นแบบนั้น เขามองว่าไทยต้องทำอะไรอย่างที่อเมริกาต้องการ คนไทยแม้ตัวเล็กแต่มีนิสัยไม่ค่อยชอบให้ใครมาข่มขู่

หลังสงครามเย็นโลกเปลี่ยนจากสองขั้วเป็นขั้วเดียว มีแต่อเมริกาเท่านั้นที่แข็งแกร่งที่สุด แต่เวลานี้กลายเป็น 3 ขั้ว คือ กลุ่มอารยธรรมตะวันตกนำโดยอเมริกาและสหภาพยุโรป หรือกลุ่มแองโกล–ฝรั่งเศส กลุ่มอารยธรรมอิสลามและกลุ่มอารยธรรมขงจื๊อหรือจีน   ที่เวลานี้อเมริกากำลังมีปัญหากับบางประเทศในกลุ่มอิสลามกับกลุ่มก่อการร้าย เช่น  อัลกออิดะห์ ไอเอส กลุ่มในเยเมนและแอฟริกาเหนือ ศึกในซีเรียจะยืดเยื้ออีกหลายปี  ขณะเดียวกันก็แย่งชิงผลประโยชน์กับจีนในเอเชีย โลกวันนี้เป็นการต่อสู้ระหว่างอารยธรรมตะวันตก สู้กับอารยธรรมขงจื๊อของจีน  สู้กับวัฒนธรรมอิสลาม 

ปัจจุบันไทยมีเรื่องที่เกี่ยวข้องกับต่างประเทศที่เราอาจถูกอเมริกาและยุโรปให้ใบเหลืองใบแดง บางกรณีเราก็ถูกให้ใบเหลืองใบแดงมาแล้ว  คือ (1)  ICAO (2) การค้ามนุษย์โดยเฉพาะในกิจการประมง (3) สิทธิมนุษยชน  (4) ทรัพย์สินทางปัญญา 

การขนส่งทางอากาศและการบินคาบเกี่ยวหลายประเทศ  ICAO เป็นมาตรฐานสากล กำหนดความรับผิดชอบให้เป็นแบบเดียวกันทั่วโลก เพราะเครื่องบินบินผ่านหลายประเทศ ขนส่งทั้งผู้โดยสารและสินค้า  ICAO กำหนดมาตรฐาน เป็นโลกาภิวัตน์ ทำให้กฎเกณฑ์เป็นสากลที่มีกฎเกณฑ์เดียวกันเพื่อความปลอดภัยในการบินสำหรับผู้โดยสารและสินค้า ทำให้รัฐบาลปวดหัวอยู่ขณะนี้  แต่เรายังมีข้อบกพร่องเรื่องความปลอดภัยในการบินหลายประการที่รัฐบาลชุดก่อนและข้าราชการไม่ยอมทำอะไรอย่างที่ควรทำ

การเข้าเป็นสมาชิกองค์การระหว่างประเทศนั้น   หลายกรณีคนไทยไม่ค่อยยอมรับพันธะ  โดยอ้างว่ากระทบต่ออธิปไตยของเราบริษัท การบินไทย ต้องการขนส่งสินค้าและคนให้มากที่สุด แต่ขอมีความรับผิดชอบน้อยที่สุด โดยทั่วไปการเข้าสมาคม สมาชิกได้สิทธิแต่ก็มีพันธะที่สมาชิกต้องปฏิบัติ ไทยไม่อยากรับพันธะ แต่อยากได้สิทธิ ในการนี้หากไทยแก้ปัญหาได้ไม่ทันเวลาทั้งที่เขาบอกเรามานานแล้ว  เราก็อาจเจอใบแดง

สำหรับเรื่องการค้ามนุษย์ในกิจการประมงนั้น  ไทยได้ทั้งใบแดงจากอเมริกาที่ลดระดับของเราจากกลุ่มเทียร์ 2 เป็นเทียร์ 3 เวลานี้รัฐบาลก็เร่งแก้ปัญหาที่สะสมมาจากรัฐบาลชุดก่อนอย่างเต็มที่ ในขณะที่ได้ใบเหลืองจากสหภาพยุโรปเรื่องการทำประมงที่ผิดกฎหมาย  ไทยมีเวลาเหลือไม่มากนักก่อนถึงเส้นตาย

เช่นเดียวกับประเด็นสิทธิมนุษยชนอื่นๆ นอกเหนือจากการค้ามนุษย์ด้านประมง ที่อเมริกาและสหภาพยุโรปอาจยกขึ้นมาหาเหตุเล่นงานเราอีกเมื่อไรก็ได้ เพราะฉะนั้นไทยต้องระวังในเรื่องของการละเมิดสิทธิมนุษยชนให้มาก  อะไรที่เป็นปัญหาก็รีบแก้ไขเสียโดยเร็ว

ทรัพย์สินทางปัญญาเป็นผลประโยชน์สำคัญของอเมริกา อเมริกาไม่เพียงคิดค้นได้เท่านั้น แต่ยังผลิตออกสู่ตลาดได้ทั่วโลกมากที่สุด ขายได้มากที่สุด  คือทั้งคิด  ผลิต และจัดจำหน่าย รายได้ของอเมริการ้อยละ 60 มาจากทรัพย์สินทางปัญญา ดังนั้น หากชาติใดละเมิดทรัพย์สินทางปัญญา  ลิขสิทธิ์ และสิทธิบัตรสินค้าอเมริกันแล้ว อเมริกาจะตอบโต้อย่างรุนแรงเพราะกระเทือนต่อผลประโยชน์ของตน  รัฐบาลไทยต้องระวังเรื่องนี้ให้ดีอย่าให้อเมริกาหาเหตุเล่นงานเราได้

เวลานี้ยุทธวิธีของอเมริกาในการกำราบประเทศที่ไม่ยอมทำตามใบสั่งของตน คือการใช้มาตรการทางเศรษฐกิจกดดันประเทศนั้นๆ ปัญหาการค้ามนุษย์ สิทธิมนุษยชน และทรัพย์สินทางปัญญาจะถูกใช้เป็นข้ออ้างในการแซงก์ชั่นทางเศรษฐกิจ ลดการนำเข้าสินค้าที่เกี่ยวข้อง และลดความช่วยเหลือทางเศรษฐกิจแก่ประเทศเล็กๆ ถ้าเราไม่มีตลาดอื่นหรือมีประเทศอื่นคอยช่วยเหลือหรือเป็นตัวถ่วงดุลไว้บ้าง เราก็จะตกเป็นเบี้ยล่างของอเมริกาตลอดไป

“เพื่อนที่ปฏิบัติต่อเพื่อนเหมือนศัตรูต่อไปก็ไม่มีคนอยากเป็นเพื่อนด้วย”