สามัคคีสมาคม กรุงลอนดอน

โดย...ส.สต

ที่สำนักงานชั่วคราวมูลนิธิพระบรมราชานุสรณ์ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ในพระบรมราชูปถัมภ์ สำนักหอสมุดแห่งชาติ ท่าวาสุกรี มีหนังสือเกี่ยวกับพระราชกรณียกิจในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว จำหน่ายและให้ค้นคว้าหลากหลาย เจ้าหน้าที่หยิบหนังสือเล่มหนึ่งมาให้ผู้เขียนดู ชื่อ รายงานการค้นคว้าเรื่องราวเกี่ยวกับพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่ประเทศอังกฤษ ฯลฯ ของคณะเจริญรอยพระยุคลบาท พ.ศ. 2524 จัดพิมพ์ในงานฉลองวันพระบรมราชสมภพครบ 100 ปี พ.ศ. 2524

ผู้เขียนอ่านด้วยความอยากรู้เรื่องการก่อตั้งสามัคคีสมาคม ก็ได้ความรู้ตามต้องการ แต่ในรายงานยังมีเรื่องอื่นๆ อีก เช่น ชื่อตัวละครในพระราชนิพนธ์ละครบางเรื่อง หรือกองลูกเสือในสมเด็จพระเจ้ากรุงสยาม “King of Siam Own Troop of Boyscouts” จึงนำมาถ่ายทอดให้ท่านผู้อ่าน เพราะนอกจากอัศจรรย์ในพระราชดำริ ยังเห็นความอดทนคณะเจริญรอยพระยุคลบาท ที่มี ม.ล.ปิ่น มาลากุล เป็นหัวหน้าคณะ ที่มีความพยายามยอดเยี่ยมที่ควานหาอดีตที่ล่วงเลยมานานนับทศวรรษได้อย่างเหลือเชื่อ

สามัคคีสมาคม

สามัคคีสมาคม มีที่ตั้งอยู่ที่กรุงลอนดอน สหราชอาณาจักร ก่อตั้งเมื่อวันที่ 1 ส.ค. 2444 โดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งดำรงพระราชอิสริยยศ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธ สยามมกุฎราชกุมาร

จุดประสงค์ของสมาคม ระบุชัดเลยว่าตั้งขึ้นเพื่อบำรุงการสมาคม และความสามัคคีระหว่างคนไทยในสหราชอาณาจักรและอยู่ในพระบรมราชูปถัมภ์

ข้อมูลในหนังสือที่กล่าวแล้ว บอกว่า  “คณะเจริญรอยพระยุคลบาท” ได้ไปเยี่ยมสมาคมนี้ ที่เลขที่ 28 พรินเซส เกต (28 Princes Gate) ท่านนายกสมาคมต้อนรับและให้ชมเอกสารเก่าๆ และภาพเป็นอันมาก จึงเอามาใช้ใน พ.ศ. 2524 ซึ่งมีการฉลองวันพระบรมราชสมภพครบ 100 ปี ของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวนี้

สมาชิกของสามัคคีสมาคมในประเทศอังกฤษได้บริจาคทรัพย์สร้างตู้สมุดสำหรับสมาคม โดยน้อมเกล้าฯ อุทิศถวายผู้ที่ได้พระราชทานกำเนิดแก่สมาคม

พระสหาย

เมื่อได้พบที่ตั้งของสามัคคีสมาคมในพระบรมราชูปถัมภ์ และสำนักงานผู้ดูแลนักเรียนไทย อยู่ที่ 28 Princes Gate คณะเจริญรอยพระยุคลบาท ยังได้ตามหาบ้านเลขที่   36 Princes Gate เพราะเป็นบ้านพระสหายที่ทรงโปรด ชื่อตัวละครในพระราชนิพนธ์ละคร ยังใช้ชื่อพระสหายในครอบครัวฟลาวเวอร์ (Flower) รวมทั้งยังใช้ชื่อสุภาพสตรี ชื่อ ไวโอเล็ต (Violet) ที่ทรงเห็นว่าหน้าตาดี และมีมารยาทน่าชม คณะเจริญรอยยุคลบาทตั้งข้อสังเกต จะเป็นไปได้หรือไม่ว่า ทรงพระราชนิพนธ์เรื่อง “ทิลสัน แอนด์ ฮีส ไวโอเล็ตส์” (Tilson and His Violets) เพราะทรงคิดถึงสุภาพสตรีผู้นี้

ตราสัญลักษณ์สามัคคีสมาคม

 

สิ่งที่อยู่ในแผนงานของคณะคืออยากพบลูกหลานพระสหาย ที่เคยอยู่ที่บ้านเลขที่ 36 นั้น แต่บ้านนั้นกลายเป็นแฟลตไปแล้ว

แต่ยังมีบ้านอีกแห่งหนึ่งที่คณะต้องการค้นหาคือ บ้านเลขที่ 50 วอร์ริค สแควร์ (50 Warwick Square) อยู่ใกล้สถานีวิคตอเรีย (Victoria Station) ไปทางตะวันออก คงจะเป็นบ้านของตระกูล ลิสเตอร์ (Lister) เพราะ เลดี้ เอเวอลีน ลิสเตอร์ (Lady Evelyn Lister) เคยอยู่ที่นั้นและเคยเชิญเสด็จฯ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ ไปเสวยพระกระยาหารกลางวันบ้าง เสวยพระสุธารสชาบ้าง ในระยะปีสุดท้ายที่ประทับอยู่ในประเทศอังกฤษ Lady Evelyn Lister คงจะเป็นลูกหลานของบารอน โจเซฟ ลิสเตอร์ (Baron Joseph Lister) แพทย์ผ่าตัดผู้มีชื่อว่าได้ค้นพบวิธีผ่าตัดที่จะไม่ทำให้แผลเป็นพิษ (Antiseptic Method)

ที่ “คณะเจริญรอยพระยุคลบาท” สนใจมาก ก็เพราะว่าบรรดาพระราชนิพนธ์สั้นๆ เรื่อง เอเวอลีน (Evelyn) นั้นยอดเยี่ยมจริงๆ ไม่ทราบว่า Lady Evelyn ได้มีส่วนกระทำให้ทรงพระราชนิพนธ์บ้างหรือไม่

นอกจากนี้ ทำเนียบบุคคลในสาธารณรัฐใหม่ของสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ ก็มีชื่อ Lady Evelyn Lister เป็นเอกอัครราชทูตประจำประเทศอังกฤษอยู่ด้วย (ดูหน้า 102)เราได้ค้นหาบ้านเลขที่ 50 จนพบ แต่บุคคลที่อยู่ที่นั้นเปลี่ยนไปหมด ชั้นที่สองกลายเป็นสำนักงานของสมาคมสตรีชนบทของโลก

กองลูกเสือในสมเด็จพระเจ้ากรุงสยาม (K.S.O.) ในสหราชอาณาจักร มีกองลูกเสือ ในสมเด็จพระเจ้ากรุงสยาม“King of Siam Own Troop of Boyscouts”

“คณะเจริญรอยพระยุคลบาท” ได้เล่าความเป็นมาว่า พระสหายพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ชื่อ ซิตนีย์ ริเชส (Sydney Riches) ได้ตั้งกองลูกเสือขึ้นกองหนึ่งที่ตำบลบัลลัม Balham ในกรุงลอนดอน มีชื่อว่า Balham and Tooting Scout Group ต่อมาเมื่อกิจการลูกเสือแพร่หลายในประเทศนั้น ทางราชการจึงมีกฎเกณฑ์ให้มีชื่อที่เหมะสม ซิดนี่ย์ จึงขอพระราชทานชื่อจากพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว และพระราชทานชื่อว่า “King of Siam Own Troop of Boyscouts”

เรียกชื่อย่อว่า K.S.O. ในภาษาไทยเรียกว่า “กองลูกเสือในสมเด็จพระเจ้ากรุงสยาม” มีรูปช้างเผือกที่พระราชทานเป็นสัญลักษณ์ ตั้งอยู่ที่ Balham High Street Church, London S.W.8

เมื่อทางราชการได้จัดงานฉลองวันพระบรมราชสมภพครบ 100 ปี ของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ในวันที่ 1 ม.ค. 2524 มีพระราชพิธีเปิดหอวชิราวุธานุสรณ์เป็นสำคัญ คณะลูกเสือ K.S.O. ได้ส่งผู้บังคับบัญชาลูกเสือและลูกเสือมาร่วมงานจำนวน 5 คน คือ

อาร์.พี.สก๊อตต์ (R.P. Scott) เป็นประธาน เคนเนธ วอร์เนอร์ (Kenneth Warner) ผู้บังคับกองริกกี้ ซิงห์ (Rikki Singh) ผู้ฝึกสอนแมทธิว แฮนเวลล์ (Matthew Hanwell) อองเดร โจซายส์ (Andre Josiah) ผู้บังคับหมู่พระราชดำริในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่เจริญรุ่งเรืองในสหราชอาณาจักร เป็นความภาคภูมิใจของชาวไทย เสมอมา