พลตรีหม่อมทวีวงศ์ถวัลย์ศักดิ์ (ม.ร.ว.เฉลิมลาภ ทวีวงศ์) (1)
พลตรีหม่อมทวีวงศ์ถวัลย์ศักดิ์ เป็นบุตรหม่อมเจ้าอุดมดิเรกลาภทวีวงศ์ โอรสพระเจ้าบรมวงศ์เธอ
โดย...วิมลพรรณ ปีตธวัชชัย
พลตรีหม่อมทวีวงศ์ถวัลย์ศักดิ์ เป็นบุตรหม่อมเจ้าอุดมดิเรกลาภทวีวงศ์ โอรสพระเจ้าบรมวงศ์เธอ ชั้น 4 พระองค์เจ้าทวีถวัลยลาภ กรมหมื่นภูธเรศธำรงศักดิ์ และหม่อมเฉื่อย ทวีวงศ์ ณ อยุธยา (สกุลเดิม จารุจินดา) เป็นหม่อมมารดา เกิดปีฉลู วันพุธที่ 7 ส.ค. 2444 ณ วังที่ประทับในกรมหมื่นภูธเรศธำรงศักดิ์ ต.แพร่งภูธร (สำราญราษฎร์) จ.พระนคร ได้ชื่อว่า หม่อมราชวงศ์ภิรมย์เฉลิมลาภ ทวีวงศ์ มีพี่น้องร่วมบิดามารดา คือ
1.ม.ร.ว.ทิพยลาภ ทวีวงศ์ (ถึงแก่กรรมเมื่ออายุ 13 ปี เมื่อปี 2454)
2.พลตรีหม่อมทวีวงศ์ถวัลย์ศักดิ์ (ม.ร.ว.ภิรมย์เฉลิมลาภ ทวีวงศ์)
3.ม.ร.ว.ภัทรา สิงหเสนี
4.ม.ร.ว.ดิลกลาภ ทวีวงศ์
เมื่อต้นรัชกาลที่ 6 ราวปี 2454 สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระพันปีหลวง เสด็จประพาสทางเหนือ ประทับพักอยู่ที่เกาะลอย จ.พระนครศรีอยุธยา เป็นเวลานาน เวลานั้นหม่อมเจ้าอุดมดิเรกลาภทวีวงศ์ บิดาของ ม.ร.ว.ภิรมย์เฉลิมลาภ ทรงเป็นข้าราชการกรมสรรพากร ประจำอยู่ที่ จ.พระนครศรีอยุธยา ได้นำ ม.ร.ว.ภิรมย์เฉลิมลาภ ถวายตัวแด่สมเด็จพระศรีพัชรินทร์ฯ และนำธิดา ม.ร.ว.วิไลย ถวายตัวแด่สมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าวไลยอลงกรณ์
ว่ากันว่า แต่เดิมท่านบิดาไม่ได้เคยคิดจะนำบุตรชายเข้าถวายสมเด็จพระพันปีหลวงแต่อย่างใด เพราะรักมากและไม่อยากให้จากไปอยู่ไกล แม้จะรับสั่งว่าขอฉันเถิดนะลูกคนนี้ แต่หลังจากได้ปรึกษากันระหว่างพระญาติ ก็ลงความเห็นกันว่าไม่ถวายไม่ได้เดี๋ยวจะถูกกริ้วว่าอวดดี ท่านพ่อจึงนำ ม.ร.ว.ภิรมย์เฉลิมลาภ เข้าไปถวายสมเด็จพระพันปีหลวง ซึ่งก็ทรงพระกรุณามาก โดยรับสั่งเรียกพระองค์เองกับ ม.ร.ว.ภิรมย์เฉลิมลาภ ว่า “ย่า” ทุกครั้งไป และโปรดเกล้าฯ ให้เป็นนักเรียนนอนค้าง (นักเรียนประจำ)
เมื่อ ม.ร.ว.ภิรมย์เฉลิมลาภ มีอายุได้ 14 ปี แล้ววันหนึ่งพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จไปเฝ้าสมเด็จพระพันปีหลวงรับสั่งว่า “เด็กคนนี้มีนิสัยดีมากและขยันหมั่นเพียร รักงานการดีมาก ขอให้เอาไปเลี้ยงแทนแม่ และแม่ฝากให้เลี้ยงให้ดีด้วยนะ”
ม.ร.ว.ภิรมย์เฉลิมลาภ จึงเข้าเฝ้าถวายตัวเป็นมหาดเล็กในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้รับพระมหากรุณาธิคุณโปรดเกล้าฯ ให้เข้าเรียนในโรงเรียนมหาดเล็กหลวง และให้เป็นมหาดเล็กคนที่ 5 ในจำนวนนักเรียนมหาดเล็กรุ่นแรก ซึ่งมี 7 คน และ โปรดเกล้าฯ ให้ตัดคำว่า “ภิรมย์” นำหน้าชื่อออกเสีย ด้วยมีพระราชดำรัสว่ายาวเกินไป
ในวันที่ 12 พ.ย. 2458 ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ครั้งแรก คือ เหรียญราชรุจิ ในปลายปี 2462 ประสบอุบัติเหตุรถมอเตอร์ไซค์ชนกับรถยนต์ โดยได้ขึ้นซ้อนท้ายรถจักรยานยนต์นายปราณี
ไกรฤกษ์ แล่นไปตามถนนหน้าพระราชวังพญาไท แล้วเกิดอุบัติเหตุขึ้น ทั้งสองคนกระเด็นไปจากรถ นายปราณี ไกรฤกษ์ เสียชีวิต แต่ ม.ร.ว.เฉลิมลาภ ได้รับบาดเจ็บ ทำให้ประสาทที่ใบหน้าเสียและได้เข้าพักรักษาตัวที่โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์อีก 6 เดือน ต่อมาคือในเดือน มิ.ย. 2463 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ไปรักษาตัว ณ ประเทศอังกฤษ และโปรดให้อยู่ศึกษาต่อในประเทศอังกฤษ จนได้รับปริญญาตรีเกียรตินิยมทางรัฐศาสตร์ จากมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์
กลับมาประเทศไทยในปี 2471 ได้เข้ารับราชการในกระทรวงมหาดไทยในตำแหน่งเลขานุการมณฑลภูเก็ต ในปี 2472 เป็นปลัดจังหวัดภูเก็ตและได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น หม่อมทวีวงศ์ถวัลย์ศักดิ์ ในปี 2480 ได้เป็นข้าหลวง จ.ประจวบคีรีขันธ์ ในปี 2482 เป็นข้าหลวงประจำ จ.นราธิวาส และย้ายไปเป็นข้าหลวง จ.สงขลา ในปี 2484 เป็นข้าหลวง จ.พระตะบอง ปี 2486 เป็นหัวหน้าที่ปรึกษาประจำกองข้าหลวงใหญ่ทหารประจำ 4 รัฐมาลัย (รัฐกลันตัน ตรังกานู ไทรบุรี และปะลิศ) จนถึงปี 2488 จึงเดินทางออกจากรัฐไทรบุรี ปี 2489 เป็นอธิบดีกรมมหาดไทย และย้ายไปเป็นอธิบดีกรมประชาสงเคราะห์
จะเห็นได้ว่า หลังจากจบการศึกษามาจากประเทศอังกฤษ ตั้งแต่ปี 2471 เป็นต้นมา หม่อมทวีวงศ์ถวัลย์ศักดิ์ ได้กลับเข้ามารับราชการในสังกัดกระทรวงมหาดไทย ทำให้ห่างเหินกับทางฝ่ายราชสำนักเป็นเวลานานถึง 19 ปี จนกระทั่งในปี 2490 ได้รับพระมหากรุณาธิคุณโปรดเกล้า ให้โอนจากกระทรวงมหาดไทย เข้ารับราชการในพระราชสำนัก ในตำแหน่งเลขาธิการพระราชวัง และผู้อำนวยการทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ ในปี 2494 ได้รับปริญญาโท จากมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์
หม่อมทวีวงศ์ถวัลย์ศักดิ์ได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ให้เป็นนาคหลวงพร้อมกับพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าภาณุพันธุ์ยุคล ในพระราชพิธีบรรพชาอุปสมบท ณ อุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม เมื่อวันที่ 5 ก.ค. 2473 มีสมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงชินวรสิริวัฒน์ ทรงเป็นพระอุปัชฌาย์ และพระสังเวชประสาธน์ เป็นพระกรรมวาจาจารย์ แล้วไปสถิต ณ วัดบวรนิเวศวิหาร มีฉายาว่า วิปุจฺฉาโภ แล้วลาสิกขาบทในเดือน ต.ค. 2473
