สงกรานต์ไทย วิถีเปลี่ยนตามกาล

สำนักข่าวดีพีเอได้นำเสนอรายงานสารคดีข่าวเกี่ยวกับเทศกาลปีใหม่ไทยในปีนี้ว่า เป็นอีกหนึ่งปีที่ทางการไทยพยายามรณรงค์ให้เล่นสงกรานต์อย่างสร้างสรรค์และฟื้นฟูการละเล่นแบบในอดีตที่เน้นความสุภาพเรียบร้อยเป็นหลัก หลังชื่อเสียงของเทศกาลสงกรานต์อื้อฉาวไปในทางลบว่าเป็นเทศกาลดื่มหนักจัดเต็ม และโป๊เปลือยอนาจาร

ผลลัพธ์ที่ได้ส่งผลให้รัฐบาล พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา ออกมาตรการข้อห้ามขึ้นมาบังคับใช้มากมาย รวมถึงการห้ามใส่เสื้อโชว์เนื้อหนังมังสามากเกินไป การควบคุมจำกัดการจำหน่ายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ และการห้ามขายปืนฉีดน้ำแรงดันสูง

ทั้งนี้ แม้ว่าการควบคุมจากภาครัฐอย่างเข้มงวดจะได้รับเสียงสนับสนุนชื่นชมจากประชาชนส่วนหนึ่ง ซึ่งส่วนใหญ่อยู่ในวัยผู้ใหญ่ตอนปลายและวัยสูงอายุ ชาวไทยอีกส่วนหนึ่งที่ส่วนใหญ่อยู่ในวัยรุ่นกลับรู้สึกไม่ค่อยชอบใจเท่าไรนัก โดยให้เหตุผลว่า ตามปกติก็มีกฎหมายบังคับใช้เพื่อดูแลความสงบเรียบร้อยในช่วงสงกรานต์อยู่แล้ว การออกกฎคุมเพิ่มเติมอีกรังแต่จะทำให้บรรยากาศสนุกสนานช่วงสงกรานต์ลดทอนลงเท่านั้น

สำนักข่าวดีพีเอรายงานว่า แต่เดิมหัวใจหลักของเทศกาลสงกรานต์ไม่ได้อยู่ที่การเล่นสาดน้ำแบบในปัจจุบัน แต่อยู่ที่การได้ใช้เวลาอยู่กับครอบครัวและถือโอกาสเยี่ยมเยียนแสดงความเคารพญาติผู้ใหญ่ที่นับถือเป็นหลัก ขณะที่การสาดน้ำเป็นเพียงแค่การประพรมเพื่อเป็นสัญลักษณ์ของการชำระล้างเท่านั้น

ไมค์ โรบินสัน ศาสตราจารย์ด้านมรดกวัฒนธรรมแห่งมหาวิทยาลัยเบอร์มิงแฮมในอังกฤษ แสดงความเห็นว่า ทุกวันนี้เหตุที่สงกรานต์ได้เปลี่ยนแปลงไปจากวิถีวัฒนธรรมดั้งเดิมของไทยอย่างมากจนกลายเป็นภาพที่เห็นได้เจนตาอย่างในปัจจุบันนี้เป็นผลพวงหลังมาจากช่วงทศวรรษที่ 1950 ที่ไทยพยายามผลักดันให้สงกรานต์กลายเป็นจุดขายด้านการท่องเที่ยวสำหรับชาวไทยและชาวต่างชาติ

และความพยายามนี้เองที่เปลี่ยนให้การเฉลิมฉลอง ซึ่งอิงตามหลักคำสอนของศาสนาพุทธ ศาสนาประจำชาติไทย กลายเป็นงานรื่นเริงสังสรรค์ของคนหมู่มากตามท้องถนน

หลักฐานยืนยันที่เห็นได้ชัดเจนที่สุดที่ศาสตราจารย์ด้านมรดกวัฒนธรรมแห่งอังกฤษอ้างอิงถึงก็คืองานสงกรานต์สาดน้ำบนแหล่งท่องเที่ยวชื่อดังในเมืองหลวงและเมืองใหญ่ๆ ทั่วประเทศ อย่างเช่น กรุงเทพมหานคร เชียงใหม่ และขอนแก่น เป็นต้น

นอกจากนี้ โรบินสันยังระบุอีกว่า เทศกาลสงกรานต์ของไทยมีการปรับเปลี่ยนอยู่ตลอดเพื่อให้สอดคล้องกับจำนวนนักท่องเที่ยวที่ขยายตัวมากขึ้นอย่างต่อเนื่องทุกปี ซึ่งรวมถึงการเปลี่ยนจากการประพรมน้ำเบาๆ ไปสู่สงครามสาดน้ำอย่างเมามัน

อย่างไรก็ตาม โรบินสันสรุปปิดท้ายว่า ไม่ว่าอย่างไรเทศกาลคือวัฒนธรรมที่อิงอยู่กับกาลเวลา ซึ่งจะแตกต่างไปตามสภาพสังคมวัฒนธรรม เศรษฐกิจ และการเมืองในขณะนั้น ดังนั้นการเปลี่ยนจึงไม่มีสิ่งใดผิดหรือถูก โดยมีเพียงแต่สิ่งที่เหมาะสมสอดคล้องกับชุมชนสังคมในช่วงเวลานั้นๆ