เว้นวรรคปฏิรูปภาษี เศรษฐกิจอนาคตสาหัส

โดย...เกียรติศักดิ์ ผิวเกลี้ยง

นโยบายการปฏิรูปภาษีเพื่อวางรากฐานเศรษฐกิจในอนาคตให้เข้มแข็งมีอันต้องพักยก เมื่อรัฐบาลสั่งขอเว้นวรรคการเดินหน้าปฏิรูปภาษีเป็นเวลาชนิดหยุดนิ่งกะทันหันอย่างน้อย 4 เดือน หวังจะลดแรงต้านจากผู้ที่ได้รับผลกระทบ

สมหมาย ภาษี รมว.คลัง ออกมาระบุว่า ในช่วง 4 เดือนนับจากนี้ จะไม่มีการเดินหน้าปฏิรูปภาษีใดๆ ทั้งสิ้น ซึ่ง รมว.คลัง ยังไม่มีความชัดเจนว่าหลังจากนั้นรัฐบาลจะเดินหน้าปฏิรูปภาษีต่อ หรือจะมีการต่อเวลาเว้นวรรคเพื่อหนีแรงกดดันออกไปเรื่อยๆ

การเว้นวรรคปฏิรูป ส่งผลให้การเสนอร่าง พ.ร.บ.ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง ที่ตามโรดแมปต้องเสนอให้คณะรัฐมนตรี (ครม.) เห็นชอบตั้งแต่เดือน ก.พ.ที่ผ่านมา ยังอยู่บนความไม่แน่นอนต่อไป หลังจากที่กระทรวงการคลังพยายามผลักดันกฎหมายนี้มาเป็นเวลาไม่ต่ำกว่า 20 ปี

นอกจากนี้ การเสนอแก้ไขกฎหมายภาษีของกรมสรรพสามิต ที่จะมีการรวบกฎหมาย 7 ฉบับ ให้เหลือฉบับเดียว และจะมีการปรับการเก็บภาษีจากราคาหน้าโรงงานหรือราคาสำแดงนำเข้า มาเป็นราคาขายปลีก ซึ่งจะส่งผลให้การจัดเก็บรายได้ของกรมสรรพสามิตเพิ่มขึ้นอีก 1 แสนล้านบาท ต้องแท้งไปด้วย

ขณะเดียวกัน การเสนอแก้ไขกฎหมายของกรมศุลกากรที่จะเพิ่มประสิทธิภาพให้มากขึ้นก็ต้องหยุดไว้ก่อน พร้อมกันนี้ แผนการปรับเพิ่มขึ้นภาษีมูลค่าเพิ่ม (แวต) ที่ปัจจุบันลดอัตราจาก 10% เหลือ 7% และจะครบกำหนดการลดภาษีในวันที่ 30 ก.ย.นี้ ซึ่งควรมีความชัดเจนว่ารัฐบาลจะปรับเพิ่มแวตเป็นเท่าไร ก็ยังไม่ชัดเจนต่อไป

ยังไม่รวมกับร่าง พ.ร.บ.ภาษีการรับมรดก ที่ผ่านการพิจารณาของสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) ในวาระ 2 หรือในชั้นของกรรมาธิการไปแล้ว โดยมีการแก้ไขอัตราการจัดเก็บภาษีจาก 10% เหลือ 5% และเว้นการเก็บภาษีมรดกจากที่ดินและสิ่งปลูกสร้างที่มีมูลค่าไม่เกิน 50 ล้านบาท เพิ่มขึ้นเป็น 100 ล้านบาท ก็ทำท่าจะถูกเตะถ่วงให้การพิจารณาในวาระ 3 ช้าออกไปอีก

หากพิจารณาจากโรดแมปการปฏิรูปภาษีของรัฐบาลก่อนหน้านี้ ต้องยอมรับว่าเป็นการปฏิรูปครั้งประวัติศาสตร์ เพราะนอกจากมีการปฏิรูปเพื่อลดความเหลื่อมล้ำระหว่างคนรวยและคนจนแล้ว ยังเป็นการปฏิรูปเพื่อสร้างความยั่งยืนการหารายได้ของประเทศในอนาคตให้มีความยั่งยืน

สมหมาย เคยประเมินไว้ก่อนการปฏิรูปภาษีจะถูกเว้นวรรค ว่า ผลจากการปฏิรูปจะทำให้รัฐเก็บรายได้เพิ่มขึ้นมากในปีงบประมาณ 2560 ซึ่งจะสอดคล้องกับรายจ่ายของประเทศ ที่คาดว่าจะแตะถึง 3 ล้านล้านบาท หากไม่ปฏิรูปภาษี การจัดทำงบประมาณของประเทศจะมีปัญหารุนแรง เพราะมีรายได้ไม่พอกับรายจ่าย

อย่างไรก็ตาม ต้องยอมรับว่าการปฏิรูปภาษียกใหญ่นี้สั่นสะเทือนความเชื่อมั่นของผู้บริโภคอย่างหนัก เพราะนอกจากจะไม่มั่นใจเศรษฐกิจแล้ว ในอีกด้านหนึ่งยังต้องผวากับรายจ่ายที่เพิ่มขึ้นจากการปฏิรูปภาษี แต่รัฐบาลก็ไม่ควรกลับลำการปฏิรูปภาษีชนิดกลับหลังหันเช่นนี้

อย่างน้อยควรเดินหน้าการปฏิรูปภาษีต่อไป โดยเฉพาะการทำการชี้แจงประชาสัมพันธ์ให้กับผู้ที่เกี่ยวข้องที่ได้รับผลกระทบได้เข้าใจ เมื่อต้องเดินหน้าต่อก็สามารถทำได้ทันที มีแรงต้านน้อยลง ไม่ใช่เว้นวรรคแบบปิดตาย สั่งปิดปากเงียบไม่ให้มีการให้ความเห็นเรื่องการปฏิรูปภาษีทั้งหมด

ที่สำคัญ การชี้แจงประชาสัมพันธ์จะทำให้คนเข้าใจถึงความจำเป็นของการปฏิรูปภาษีมากขึ้น โดยเฉพาะการลดความเหลื่อมล้ำและการหารายได้ ซึ่งเป็นเรื่องที่รัฐบาลจากการเลือกตั้งไม่มีวันทำ เพราะกระทบคะแนนนิยม

จากตัวเลขการเก็บภาษีของไทยที่มีสัดส่วนเพียง 18% ของจีดีพี เทียบกับประเทศที่พัฒนาแล้วที่เก็บภาษีสูงถึง 40% ของจีดีพี การเก็บภาษีของไทยถือว่าอยู่ในระดับต่ำ

นอกจากนี้ การชี้แจงการปฏิรูปภาษีเป็นรายตัวยังเป็นโอกาสของรัฐบาลที่จะปฏิรูปภาษีได้ง่ายขึ้น เหมือนกับร่าง พ.ร.บ.ภาษีการรับมรดก ที่เดิมเก็บในอัตรา 10% และเว้นมูลค่า 50 ล้านบาท แม้จะมีการเปลี่ยนแปลง รัฐบาลก็ชี้แจงข้อดีข้อเสียว่า ถึงแม้ทำให้การเก็บภาษีได้ลดลง แต่ทำให้คนที่คิดหนีภาษีกลับใจมาเสียเพิ่มขึ้น ซึ่งถือเป็นเรื่องที่สังคมรับได้

ปัญหาที่ผ่านมา คือ ความชัดเจนของภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง ที่ทำให้คนมีบ้านกังวลว่าต้องเสียภาษีจากที่ไม่เคยเสียมาก่อน รัฐก็ต้องชี้แจงให้ชัดเจนว่าไม่ใช่เรื่องใหม่ ที่ผ่านมามีการเก็บภาษีโรงเรือนและที่ดิน และภาษีบำรุงท้องที่ แต่มีการยกเว้นและการหลีกเลี่ยงภาษีจำนวนมาก ทำให้การเก็บภาษีไม่มีประสิทธิภาพ แต่กฎหมายภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างที่จะมาแทนกฎหมายเดิมจะทำให้การเก็บภาษีมีประสิทธิภาพมากขึ้น

ที่สำคัญ ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างมุ่งเน้นการเก็บภาษีที่ดินรกร้างว่างเปล่าเป็นสำคัญ ในอัตราภาษีที่สูง เพื่อให้เกิดการกระจายถือครองที่ดิน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการลดความเหลื่อมล้ำทางสังคม
อีกด้วย

ในส่วนของการปรับภาษีของกรมสรรพสามิต ก็เป็นเรื่องที่รัฐบาลต้องอธิบายถึงความจำเป็น เพราะที่ผ่านมามีการสำแดงราคานำเข้าต่ำกว่าความเป็นจริง ทำให้การเก็บภาษีสรรพสามิตรั่วไหล หากเก็บภาษีจากราคาขายปลีกจะแก้ปัญหาดังกล่าวได้

ด้านการปรับเพิ่มแวตซึ่งเป็นเรื่องสำคัญการเพิ่มรายได้ของประเทศ ที่ผ่านมากระทรวงการคลัง รวมถึงธนาคารโลกเสนอให้ปรับขึ้นเพื่อเพิ่มรายได้ให้สอดคล้องรายจ่ายของประเทศที่เพิ่มขึ้น รวมถึงยังช่วยลดการกู้เงิน ทำให้หนี้สาธารณะของประเทศลดลง

ทั้งหมดนี้ หากรัฐบาลพยายามอธิบายประชาสัมพันธ์ให้ดี ก็จะทำให้ฝ่ายต่างๆ เห็นความสำคัญของการปฏิรูปภาษีมากขึ้น การปฏิรูปภาษีก็มีความหวังมากขึ้น ในทางตรงข้าม หากรัฐบาลปิดประตูตาย ไม่ให้ข้อมูล ไม่เปิดเผยความจริง การปฏิรูปภาษีก็หมดหวัง หมดหนทาง

นอกจากนี้ การเว้นวรรคปฏิรูปภาษีกลางคันไม่ได้ทำให้รัฐบาลได้คะแนนเสียงเพิ่มขึ้น หรือมีแรงต่อต้านน้อยลง แต่กลับทำให้รัฐบาลถูกตำหนิทั้งวันนี้และวันหน้าที่ปฏิรูปภาษีไม่สำเร็จ ส่งผลให้ฐานะการคลังในอนาคตมีปัญหารุนแรง เพราะการทำงบประมาณของประเทศมีรายได้ไม่พอรายจ่าย หนี้ของประเทศก็อยู่ในระดับสูงจนกู้เพิ่มไม่ได้ กระทบต่อเศรษฐกิจภาพรวมในที่สุด

ดังนั้น รัฐบาลต้องเร่งเดินหน้าปฏิรูปภาษีตามโรดแมปที่วางไว้ พร้อมกับการเร่งฟื้นฟูเศรษฐกิจ เพื่อลดผลกระทบจากการปฏิรูปภาษีไปพร้อมกัน