สรรหาสว.เลือกตั้ง ผิดหลักการร้ายแรง

โดย...ทีมข่าวการเมืองโพสต์ทูเดย์

นับเป็นการตัดสินใจครั้งสำคัญเลยทีเดียวสำหรับคณะกรรมาธิการ (กมธ.) ยกร่างรัฐธรรมนูญ ภายหลังยอมเปิดทางให้มี สว.ที่มาจากการเลือกตั้งของประชาชน จากเดิมที่ร่างรัฐธรรมนูญในส่วนของวุฒิสภารอบแรกกำหนดให้ สว.มาจากการเลือกตั้งทางอ้อมที่ไม่ได้มาจากการลงคะแนนเสียงของประชาชน

ปัจจัยหนึ่งที่ส่งผลให้คณะ กมธ.ยกร่างฯ ยอมถอยหลังมาหนึ่งก้าว คือ กระแสกดดันในทางการเมือง โดยนับตั้งแต่ที่คณะ กมธ.ยกร่างฯ สรุปให้ สว. 200 คน ปราศจากการเลือกตั้งของประชาชน ได้ก่อให้เกิดเสียงวิพากษ์วิจารณ์เป็นอย่างมาก โดยเฉพาะในหมู่ของสภาปฏิรูปแห่งชาติ (สปช.) ซึ่งจะเป็นสภาที่ทำหน้าที่ลงมติว่าจะให้ความเห็นชอบร่างรัฐธรรมนูญหรือไม่

ทั้งนี้ ส่วนใหญ่เห็นว่าในเมื่อ สว.จะต้องเป็นฝ่ายทำหน้าที่ร่วมกับรัฐสภาในการถอดถอนผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองที่มาจากการเลือกตั้งแล้วก็ควรให้ สว.มีสถานะทางการเมืองที่มาจากประชาชนโดยตรงด้วย เพื่อให้เกิดความสมน้ำสมเนื้อกัน

ประกอบกับอำนาจของ สว.ตามรัฐธรรมนูญฉบับใหม่นั้นมีค่อนข้างมาก อย่างการสามารถเสนอกฎหมายเข้าสู่สภาใหม่ จึงจำเป็นอย่างยิ่งที่ สว.ควรต้องมีจุดยึดโยงจากประชาชน

อย่างไรก็ตาม แม้คณะ กมธ.ยกร่างฯ จะเปิดให้มีการเลือกตั้ง สว.จังหวัดละ 1 คน ตามกระแสเรียกร้องแล้ว แต่เอาเข้าจริงๆ เสียงท้วงติงก็ไม่ได้หายไปเท่าไหร่นัก เนื่องจากการเลือกตั้ง สว.ตามที่คณะ กมธ.ยกร่างฯ กำหนดเมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา มีประเด็นสำคัญตรงที่การให้มีคณะกรรมการสรรหาผู้สมัครเลือกตั้ง สว.

คณะกรรมการชุดนี้มีเจตนารมณ์ คือ ให้เป็นผู้ทำหน้าที่กลั่นกรองผู้สมัคร สว.ที่เป็นผู้ทรงคุณวุฒิและมีคุณธรรม ให้เหลือจังหวัดละ 10 คน จากนั้นจะให้ประชาชนลงคะแนนเสียงเลือกตั้งว่าจะให้ใครเป็น สว.เพียงคนเดียว

เมื่อเป็นเช่นนี้ จึงก่อให้เกิดคำถามตามมาว่า การเลือกตั้งในลักษณะนี้มีความเหมาะสมหรือไม่

ในทัศนะของ ประสพสุข บุญเดช อดีตประธานวุฒิสภา ซึ่งปัจจุบันเป็น กมธ.ยกร่างฯ มองว่า ไม่เห็นด้วยกับวิธีการที่กำหนดให้มีคณะกรรมการคัดเลือกผู้สมัคร สว.ก่อน เพราะอาจเป็นการปิดกั้นผู้สมัคร สว.ที่ประชาชนต้องการเลือก

“ส่วนตัวผมเห็นว่า การเลือกตั้ง สว.ควรใช้ระบบเลือกตั้งแบบรัฐธรรมนูญ ปี 2550 ที่มีทั้ง สว.สรรหา และ สว.เลือกตั้ง โดยหากมองว่าการสรรหา สว.ควรได้รับการแก้ไขตรงไหน อย่างจำนวนคณะกรรมการสรรหาที่มีเพียง 7 คน ก็ควรไปกำหนดเพิ่มเติมเพื่อให้กระจายไปตามกลุ่มต่างๆ ก็น่าจะดีกว่า” อดีตประธานวุฒิสภา กล่าว

ประพันธ์ นัยโกวิท อดีตคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ด้านการบริหารการเลือกตั้ง แสดงความเห็นว่า การกำหนดให้มีคณะกรรมการคัดเลือกผู้สมัคร สว. เท่ากับเป็นการตัดอำนาจประชาชน แทนที่ประชาชนจะมีโอกาสเลือก สว.ด้วยตนเอง เพราะประชาชนไม่สามารถเลือกบุคคลนอกเหนือจากผู้สมัคร 10 คน ดังนั้น หลักการนี้จึงไม่ถูกต้อง

“ผมดูว่า กมธ.ยกร่างฯ แก้ร่างรัฐธรรมนูญรอบสองก็ไม่ได้ช่วยให้ร่างรัฐธรรมนูญนี้ดีขึ้น แต่จะถูกโต้กลับว่าดูถูกประชาชนด้วยซ้ำ” ประพันธ์ ระบุ

อดีตกรรมการ กกต. เสนอว่า ในเมื่อคณะ กมธ.ยกร่างฯ ได้บัญญัติให้มีการเลือกตั้งแล้ว ก็ควรใช้วิธีเลือกตั้งโดยตรงจากประชาชน เพียงแต่กำหนดคุณสมบัติของผู้สมัคร สว.ให้รัดกุมยิ่งขึ้น เช่น ห้ามเป็นเครือญาติกับผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองในระดับชาติและท้องถิ่น รวมถึงห้ามพรรคการเมืองให้การสนับสนุน ถ้าตรวจพบ พรรคการเมืองจะต้องถูกลงโทษ เป็นต้น วิธีการดังกล่าวทั้งหมดนี้น่าจะทำให้วิธีการเลือกตั้ง สว.มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น และได้บุคคลที่มีความเหมาะสมตามเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ

วัลลภ ตังคณานุรักษ์ สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) อดีต สว.กทม. กล่าวว่า การเลือกตั้ง สว.ระบบนี้อาจจะถูกครหาว่ามีการบล็อกรายชื่อผู้สมัครมาก่อนได้ ไม่เพียงเท่านี้ ยังเป็นการปิดโอกาสบุคคลที่ประชาชนต้องการไม่ให้ลงสมัครรับเลือกตั้ง ยกตัวอย่างเช่น ประชาชนใน จ.สุรินทร์ ต้องการเลือก นาย ก. แต่นาย ก.ไม่ผ่านการสรรหา แบบนี้ก็จะกลายเป็นปัญหาในระยะยาว

“ผมไม่แน่ใจว่า ทำไม กมธ.ยกร่างฯ เปลี่ยนจากหน้ามือเป็นหลังมือ หารือกันมานานกว่าจะลงตัว พอถึงที่สุดพลิกเลย มันตลก ต่อสู้กันระหว่าง 2 แนวคิด ส่วนหนึ่งเห็นว่า สว.ควรมาจากเลือกตั้ง ส่วนหนึ่งมาจากสรรหา เลยออกมาเป็นกลางๆ หน้าตาเลยเป็นอย่างนี้ เขากลัวจะไม่รอด ไม่อย่างนั้นจะไปกันหมด” วัลลภ กล่าว