เปิดช่องเลือกตั้งสว.แต่ต้องมีกก.สรรหาผู้สมัคร

กมธ.ยกร่างฯเปิดช่องเลือกตั้งสว. แต่วางเงื่อนไขให้มีคณะกรรมการสรรหาผู้สมัคร อ้างเป็นหลักไม่ให้สว.เป็นนอมีนีนักการเมือง

เมื่อวันที่ 1 เม.ย. พล.อ.เลิศรัตน์ รัตนวานิช โฆษกคณะกรรมาธิการ(กมธ.)ยกร่างรัฐธรรมนูญ แถลงว่า ที่ประชุมคณะกมธ.ยกร่างฯ มีความเห็นร่วมกันให้มีการปรับแก้ไขถ้อยคำในร่างรัฐธรรมนูญ 2 เรื่องสำคัญ ประกอบด้วย 1.ที่มาของนายกรัฐมนตรี และ 2.กระบวนการในการได้มาซึ่งสว.

พล.อ.เลิศรัตน์ กล่าวว่า ในเรื่องที่มาของนายกฯ คณะกมธ.ยกร่างฯยังคงกำหนดให้สส.หรือบุคคลที่ไม่ได้เป็นสส.สามารถเข้ามาเป็นนายกฯได้ตามเดิมและมีวาระการดำรงตำแหน่ง 4ปีเท่ากัน แต่สำหรับกรณีของบุคคลที่ไม่ได้เป็นสส.นั้นสภาผู้แทนราษฎรจะต้องมีมติ 2 ใน 3 ถึงจะสามารถดำรงตำแหน่งนายกฯได้ ซึ่งต่างจากนายกฯที่เป็นสส.ที่ใช้เสียงของสภาฯกึ่งหนึ่งเท่านั้น เพื่อแยกให้เกิดความชัดเจนในกรณีที่สภาฯเห็นว่าจำเป็นต้องมีนายกฯที่ไม่ได้เป็นสส.ก็ต้องใช้เสียงจากสภาฯมากกว่าปกติ  และต้องการเปิดช่องในยามวิกฤติที่สภาต้องการคนนอกมาทำหน้าที่ เช่น ในเหตุการณ์ก่อนวันที่ 22 พ.ค. ที่บ้านเมืองไม่มีทางออกจนนำมาสู่การรัฐประหาร

พล.อ.เลิศรัตน์ กล่าวว่า  ขณะเดียวกัน ได้กำหนดเงื่อนไขเพิ่มเติมด้วยการให้สส.ที่เป็นนายกรัฐมนตรีจะต้องพ้นจากตำแหน่งสส.ภายหลังได้รับตำแหน่งนายกฯแล้ว เหมือนกับกรณีที่สส.เป็นรัฐมนตรีจะต้องลาออกจากสส. ซึ่งเป็นไปตามหลักการแบ่งแยกอำนาจระหว่างฝ่ายบริหารและฝ่ายนิติบัญญัติให้ชัดเจน

“จะเป็นนายกฯได้ ต้องเข้าสภาฯ โหวตโดยตรงและเปิดเผย ไม่ใช่ใครจะมาเป็นนายกฯคนในคนนอกได้ง่ายๆ อยากรู้เหลือเกินว่าในการเลือกตั้งครั้งไหนที่อุตสาห์ไปหาเสียงแทบตายแล้วจะมาเลือกนายกฯคนนอก มันไม่เกิดขึ้นหรอก” พล.อ.เลิศรัตน์ กล่าว

พล.อ.เลิศรัตน์ กล่าวว่า สำหรับเรื่องการได้มาซึ่งสว. ทางคณะกมธ.ยกร่างฯได้มีการปรับแก้ไขถ้อยคำในสาระสำคัญ คือ กำหนดให้มีสว.ที่มาจากการเลือกตั้งในแต่ละจังหวัด จังหวัดละ 1 คน โดยให้เลือกตั้งจากผู้ทรงคุณวุฒิและคุณธรรมด้านต่างๆ ซึ่งได้รับการสรรหาจังหวัดละไม่เกิน 10 คน ซึ่งหมายความว่าจะต้องมีคณะกรรมการสรรหาผู้สมัครเลือกตั้งสว.ก่อน โดยการเลือกตั้งสว.ในอนาคตจะเป็นวันเดียวกับการเลือกตั้งสส. อย่างไรก็ตาม คณะกมธ.ยกร่างฯไม่ได้กำหนดให้สว.เลือกตั้งต้องได้รับคะแนนจากประชาชนมากกว่าคะแนนของผู้ไม่ประสงค์ลงคะแนนเหมือนกับสส.

พล.อ.เลิศรัตน์ กล่าวว่า ส่วนสว.ที่เหลือจะมาจากการเลือกตั้งและการสรรหารวมกัน 4 ช่องทาง ประกอบด้วย

1.ผู้ซึ่งเคยเป็นข้าราชการฝ่ายพลเรือน ซึ่งดำรงตำแหน่งปลัดกระทรวงหรือเทียบเท่า ซึ่งเป็นตำแหน่งบริหาร และข้าราชการฝ่ายทหาร ซึ่งดำรงตำแหน่งปลัดกระทรวงกลาโหม ผู้บัญชาการทหารสูงสุด หรือ ผู้บัญชาการเหล่าทัพ ซึ่งเลือกกันเองในแต่ละประเภท ประเภทละไม่เกิน 10 คน

2.ผู้แทนสภาวิชาชีพ องค์กรวิชาชีพ หรืออาชีพที่มีกฎหมายจัดตั้ง ซึ่งเลือกกันเอง จำนวนไม่เกิน 15 คน

3.ผู้แทนองค์กรด้านเกษตรกรรม ด้านแรงงาน ด้านวิชาการ ด้านชุมชน และด้านท้องถิ่น ซึ่งเลือกกันเองจำนวนไม่เกิน 30 คน

4.ผู้ทรงคุณวุฒิและคุณธรรมด้านการเมือง ความมั่นคง การบริหารราชการแผ่นดิน กฎหมายและกระบวนการยุติธรรม ปกครองท้องถิ่น ศึกษา เศรษฐกิจ สาธารณสุข สิ่งแวดล้อม ผังเมือง ทรัพยากรธรรมชาติ พลังงาน วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี สังคม ชาติพันธุ์ ศาสนา ศิลปะ วัฒนธรรม คุ้มครองผู้บริโภค เด็กเยาวชน สตรี ผู้พิการ ผู้ด้อยโอกาส ปราชญ์ชาวบ้าน ผู้ประกอบวิชาชีพอิสระ และด้านอื่น ซึ่งมาจากการสรรหาของคณะกรรมการสรรหาจำนวน 58 คน

ทั้งนี้ วาระการดำรงตำแหน่งของสว.จะมีจำนวน 6 ปี แต่เมื่อมีการดำรงตำแหน่งครบ 3 ปีแล้วจะดำเนินการให้สว.จำนวน 100 คนพ้นจากตำแหน่งจากทั้งหมด 200 คน ยกเว้นสว.ที่มาจากการเลือกตั้ง โดยสว.ที่พ้นจากตำแหน่งด้วยเหตุดังกล่าวยังสามารถเข้ารับการสรรหาและการเลือกกันเองเพื่อให้เป็นสว.ได้ และจะกลับมาดำรงตำแหน่งได้เป็นเวลา 6 ปี เพื่อให้การทำงานเกิดความต่อเนื่อง

เมื่อถามว่า ทำไมถึงต้องมีคณะกรรมการสรรหาผู้สมัครเลือกตั้งสว.อีก ในเมื่อให้ประชาชนเป็นผู้ลงคะแนนเลือกตั้งสว. พล.อ.เลิศรัตน์ กล่าวว่า “เราเคยบอกว่าเหตุผลที่ไม่ให้มีสว.เลือกตั้งตั้งแต่ต้น คือ ไม่ต้องการให้มีสว.ที่มาจากฐานเดียวกันกับสส. เราจึงไม่ให้มีสว.เลือกตั้งทั้งหมดเหมือนปี 2540 ถ้าเราทำอย่างนั้น เราก็จะสว.ที่หน้าตาเหมือนกับสส. จากการศึกษาที่ผ่านมาเราพบว่าผู้สมัครสว.จำนวนไม่น้อยกว่า 1ใน4 เป็นญาติของอดีตสส. เราจึงไม่ให้มีการเลือกตั้งสว.ตั้งแต่ต้น แต่มาเวลานี้เมื่อมีเสียงเรียกร้องและข้อเสนอแนะจากหลายฝ่าย เราก็เปิดช่องให้มีการเลือกตั้งสว.ได้โดยตรง แต่ให้มีการสรรหาในขั้นต้นก่อน”

พล.อ.เลิศรัตน์ กล่าวว่า ในสัปดาห์หน้าคณะกมธ.ยกร่างฯจะกำหนดคุณสมบัติ จำนวน และที่มาของคณะกรรมการสรรหาสว.และคณะกรรมการสรรหาผู้สมัครเลือกตั้งสว.ต่อไป