เนรมิตชุมชนเก่าแก่ ขุมทองการค้าหัวหิน

โดย...ไชยวัฒน์ สาดแย้ม

หากจะกล่าวถึงความเป็นมาของเมืองหัวหิน จ.ประจวบคีรีขันธ์ เมืองตากอากาศที่เป็นที่รู้จักไปทั่วโลก แต่น้อยคนนักที่จะรู้จักความเป็นมาของเมืองหัวหินแห่งนี้ ซึ่งบันทึกไว้เมื่อราวปี  2377 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งเป็นพื้นที่เกษตรกรรมบางแห่งของ จ.เพชรบุรี แห้งแล้งมาก ราษฎรกลุ่มหนึ่งได้ย้ายถิ่นฐานมาอยู่ทางใต้จนมาถึงบ้านสมอเรียงซึ่งอยู่เหนือขึ้นมาจากเขาตะเกียบและบ้านหนองแก

บ้านสมอเรียงมีหาดทรายชายทะเลแปลกกว่าที่อื่น คือ มีกลุ่มหินกระจัดกระจายอยู่สวยงาม ทั้งที่ดินก็มีความอุดมสมบูรณ์เหมาะแก่การทำไร่ ทำนา และประกอบอาชีพทางการประมง ดังนั้นกลุ่มที่อพยพมาจาก จ.เพชรบุรี และมาปักหลักสร้างบ้านหัวหินหรือเรียกกันตั้งแต่แรกว่า “บ้านสมอเรียง”

สมัยนั้นพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนเรศวรฤทธิ์  เป็นเจ้านายพระองค์แรกที่สร้างตำหนักหลังใหญ่ชายทะเลด้านใต้ของหมู่หินและประทานชื่อตำหนักว่า “แสนสำราญสุขเวศน์” ต่อมาทรงปลูกอีกหลังหนึ่งแยกเป็นแสนสำราญและสุขเวศน์ ไว้ใช้รับเสด็จเจ้านายและทรงขนานนามหาดทรายบริเวณตำหนักรวมทั้งหาดถัดๆ ไปทางทิศใต้เสียใหม่ว่า “หัวหิน” ในปัจจุบัน

นพพร วุฒิกุล นายกเทศมนตรีเทศบาลเมืองหัวหิน บอกว่า ขณะนี้ทางเทศบาลเมืองหัวหินกำลังดำเนินโครงการปรับปรุงภูมิทัศน์ในชุมชนสมอเรียง เพื่อพัฒนาให้เป็นถนนคนเดินและแหล่งท่องเที่ยวแห่งใหม่ของเมืองหัวหิน ในรูปแบบของการพัฒนาชุมชนหนาแน่นให้มีการพัฒนาไปสู่แหล่งท่องเที่ยวใหม่ในรูปแบบของถนนคนเดิน โดยจัดให้บ้านเรือนของชาวบ้านตลอดสองฝั่งได้มีการขายสินค้าพื้นเมือง ทั้งอาหารสด สินค้าแปรรูป โดยเฉพาะผลิตภัณฑ์จากทะเล รวมทั้งหัตถกรรมท้องถิ่นต่างๆ โดยยังคงอนุรักษ์รูปแบบของอาคารบ้านเรือนให้คงอยู่แบบดั้งเดิม ซึ่งจะเป็นการเพิ่มรายได้ให้กับชาวชุมชนสมอเรียงให้มีชีิวิตความเป็นอยู่ที่มั่นคงอย่างยั่งยืน

“ปัจจุบันสภาพชุมชนสมอเรียงมีประชาชนอาศัยอยู่กันหนาแน่นแออัด เป็นชุมชนเก่าแก่ดั้งเดิมที่อยู่กลางใจเมืองหัวหินและเริ่มมีนักท่องเที่ยวต่างชาติเข้ามาเที่ยวชม ดังนั้นจึงมีแนวคิดพัฒนาชุมชนให้เป็นย่านการค้าในรูปแบบถนนคนเดินเพื่อให้นักท่องเที่ยวได้เข้าไปเห็นสิ่งที่ดีๆ ของเมืองหัวหินและยังเป็นการเพิ่มรายได้ให้กับชาวชุมชนอีกทางหนึ่งด้วย” นพพร กล่าวถึงแผนพลิกโฉมชุมชนคลองสมอเรียงให้เป็นย่านทำเลทอง

ทั้งนี้ จะนำแผ่นปูนมาปิดทับเหนือคลองสมอเรียงซึ่งเป็นคลองระบายน้ำตลอดแนว เพื่อทำให้พื้นที่เหนือคลองสวยงามและมีสภาพเป็นถนนคนเดิน ตั้งแต่ทางเข้าริมถนนแนบเคหาสน์ ยาวไปจนถึงปลายคลองระยะทาง 250 เมตร ถนนกว้างประมาณ 7-8 เมตร ส่วนบ้านเรือนของประชาชนสองฟากฝั่งคลองจะยังคงอนุรักษ์รูปแบบเดิมไว้ หากบ้านใดมีสภาพทรุดโทรมและอยากปรับปรุงก็สามารถนำแบบแปลนที่ทางมหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครออกแบบบ้านทรงไทยเตรียมไว้ให้

นพพร กล่าวอีกว่า ชาวบ้านสามารถนำแบบแปลนบ้านไปใช้ได้เลย โดยชั้นล่างของบ้านจะเปิดให้เป็นร้านจำหน่ายสินค้าและอาหารพื้นเมืองของหัวหินแสดงถึงความเป็นตัวตนดั้งเดิม เช่น ร้านขายอาหารพื้นเมืองดั้งเดิม อย่างจับไม้ ทอดมัน หอยเสียบมะละกอ อาหารทะเลตากแห้ง กะปิหัวหิน แกงส้มพริกนกหัวหิน หรือผลิตภัณฑ์หัตถกรรม เช่น พัดใบตาล ตุ๊กตาเปลือกหอย เป็นต้น

โครงการดังกล่าว ล่าสุดได้ผ่านการเห็นชอบจากทุกฝ่ายแล้ว ขณะนี้อยู่ระหว่างการกำหนดรูปแบบที่จะต้องให้เสร็จในเดือน มี.ค.นี้ เพื่อไปประกาศหาผู้รับเหมาก่อสร้าง คาดว่าไม่เกินเดือน พ.ค. จะได้ผู้รับจ้างและจะเริ่มลงมือก่อสร้างราวเดือน ก.ค. ก็น่าจะเปิดถนนคนเดินสมอเรียงแห่งนี้ได้ภายในปี 2558

ถึงวันนี้แม้หัวหินจะเป็นพื้นที่ที่มีการพัฒนาไปอย่างก้าวกระโดดอย่างรวดเร็ว จนหลายสิ่งหลายอย่างได้ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและภูมิทัศน์ไปบ้าง แต่ผู้บริหารระดับสูงของเทศบาลเมืองหัวหินก็กำลังหันมาดูแลชุมชนอันเก่าแก่ พัฒนาให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวในแนววิถีชีวิตคนท้องถิ่น นับเป็นแหล่งท่องเที่ยวแห่งใหม่