แห่ดูปลานับพันผสมพันธุ์-วางไข่ลำน้ำมาง

น่าน-ชาวบ้านแห่ดูปรากฏการณ์"ปลากอง"นับพันตัวว่ายน้ำทวนกระแสมาผสมพันธุ์-วางไข่ในลำน้ำมาง

เมื่อวันที่4มี.ค. ชาวบ้านสบมาง หมู่ 4 ต. ภูฟ้า  อ.บ่อเกลือ จ.น่าน แห่ดูปลาปีกแดงนับพันๆตัว ที่ว่ายทวนกระแสน้ำขึ้นมาผสมพันธุ์และวางไข่ ในแม่น้ำมาง ช่วงฤดูวางไข่  ซึ่งชาวบ้านเรียกว่าปรากฏการณ์ “ปลากอง”

นายทวน อุปจักร์ กล่าวว่า ทุกปีในแม่น้ำมางจะมีปลาปีกแดงว่ายทวนกระแสน้ำ เพื่อขึ้นมาผสมพันธุ์และวางไข่ในที่ตื้นและมีโขดหิน ช่วงเดือนมี.ค.เพราะเป็นช่วงฤดูวางไข่นับพันๆตัว หรือที่ชาวบ้านเรียกว่าปรากฏการณ์  “ปลากอง”ซึ่งก่อนที่จะมีปรากฏการณ์นี้ ก็จะมีเหตุบ่งบอก เช่น ท้องฟ้ามืดครึ้ม อากาศเย็นผิดปกติและมีนกเค้าแมวร้องส่งเสียงร้องดังไปทั่วบริเวณถือว่าเป็นปรากณฏารณ์ที่แปลกประหลาดและน่าอัศจรรย์ใจ โดยปรากฏการณ์นี้จะเกิดขึ้นตรงกับวันขึ้น 14 และ 15 ค่ำ หรือวันพระ เพียงแค่สองวันของเดือนมี.ค.ของทุกปีเท่านั้น หลังจากปลาที่ขึ้นมาผสมพันธุ์และวางไข่แล้วจะกลับไปที่อยู่อาศัยเดิม และบางตัวก็ตายตามอายุของปลา 

นายทวน กล่าวอีกว่า ปีนี้ปลาปีกแดงค่อนข้างขึ้นมาผสมพันธุ์น้อยกว่าปีที่ผ่านมา เนื่องจากในปีนี้มีการขุดลอกแม่น้ำมาง ทำให้ระบบนิเวศเสียหาย  น้ำขุ่นมัว และยังไปทำลายที่อยู่อาศัยของปลาปีกแดง  จึงทำให้ปลาตายและหนีไปจากแหล่งอนุรักษ์พันธุ์ปลาของหมู่บ้าน ที่ชาวบ้านในต.ภูฟ้าได้ช่วยกันอนุรักษ์ไว้ เพื่อให้ปลาขึ้นมาผสมพันธุ์และวางไข่ในแม่น้ำมาง ตามแหล่งอนุรักษ์พันธุ์ปลาหรือแม้จะไม่ใช่แหล่งอนุรักษ์ก็สามารถพบเห็นได้ปรากฏการณ์นี้ได้ด้วย เพราะปลาปีกแดงจะจำสถานที่ที่มาวางไข่ได้ พฤติกรรมคล้ายกับปลาแซลมอน  แต่มาปีนี้พบปลาปีกแดงที่ขึ้นมาผสมพันธุ์และวางไข่ มีเพียงแค่แหล่งอนุรักษ์พันธุ์ปลาวังควายที่เดียวเท่านั้น ซึ่งเป็นผลกระทบจากการขุดลอกแม่น้ำมาง จึงทำให้ปลาปีกแดงลดจำนวนเหลือน้อยลงกว่าทุกปี   ช่วงที่ปลาขึ้นมาผสมพันธุ์และวางไข่  ทางผู้ใหญ่บ้านและกำนัน ในพื้นที่ ต.ภูฟ้า จะประชาสัมพันธ์ห้ามชาวบ้านจับปลาในฤดูวางไข่ หากฝ่าฝืนจะมีการลงโทษปรับเป็นเงิน 500-1000บาทต่อตัว เพื่อจะได้รักษาและอนุรักษ์พันธุ์ปลาปีกแดงไม่ให้สูญหายไปจากลำแม่น้ำมาง

ด้านสมชาติ ธรรมขันทา ผู้อำนวยการวิจัยและพัฒนาประมงน้ำจืดน่าน กล่าวว่า ปรากฎการณ์ปลากอง เป็นพฤติกรรมของปลาปีกแดง ที่ใน 1 ปี จะพากันว่ายทวนน้ำมาผสมพันธุ์และวางไข่ตามลำน้ำ โขดหินในแม่น้ำสาขาแม่น้ำน่าน  โดยมีความโดดเด่นคือจะพากันมาเป็นฝูงนับหมื่นนับแสนตัว  ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความอุดมสมบูรณ์ของแหล่งน้ำ  ซึ่งนับว่าเป็นปรากฎการณ์ที่พบยาก  หรือจะเรียกได้ว่าพบที่เดียวในประเทศไทยก็ว่าได้  เนื่องจากปัจจุบันแหล่งน้ำต่างๆถูกรบกวน มีการจับปลาเพื่อการค้า   แต่ที่จ.น่านหลายชุมชนให้ความสำคัญยังคงอนุรักษ์พันธุ์ปลา แหล่งน้ำ จึงทำให้มีปรากฎการณ์ปลากองนี้เกิดขึ้น.