สปช.เห็นชอบสมัชชาคุณธรรมแต่ห่วงกลไกทำงาน

สปช.เห็นชอบพรบ.คุณธรรมแห่งชาติ แต่ให้กมธ.ปรับกรุงแก้ไขก่อนเสนอสนช.-ครม. ห่วงกลไกทำงานเกิดปัญหา

เมื่อวันที่ 2 มี.ค. ที่ประชุมสภาปฏิรูปแห่งชาติ (สปช.) ได้พิจารณาพระราชบัญญัติ(พ.ร.บ.) คุณธรรมแห่งชาติ พ.ศ. ... และรายงานการจัดตั้งสมัชชาคุณธรรมแห่งชาติ โดยมี นพ.พลเดช ปิ่นประทีป ประธานคณะกรรมการปฏิรูปคุณธรรม จริยธรรม และธรรมาภิบาล สปช. เป็นผู้นำเสนอรายงานและร่าง พ.ร.บ. ฯ ต่อที่ประชุม โดยมีสาระสำคัญ ดังนี้ 1. สมัชชาคุณธรรมแห่งชาติ มีอำนาจหน้าที่ในการกำหนดมาตรฐานคุณธรรมจริยธรรมของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง ผู้บริหารข้าราชการระดับสูง และภาคธุรกิจที่ทำธุรกรรมกับรัฐ รวมถึงทำหน้าที่สอบทานหรือไต่สวนบุคคลหรือองค์กรที่ไม่ปฏิบัติตามมาตรฐานคุณธรรมจริยธรรมดังกล่าว

2. โครงสร้างและองค์ประกอบของสมัชชาคุณธรรมแห่งชาติ ประกอบด้วย 2.1 ) คณะมนตรีคุณธรรมแห่งชาติ จำนวน 5 คน ทำหน้าที่ในการกำหนดและสอบทานมาตรฐานคุณธรรมจริยธรรม รวมถึงแต่งตั้งสมาชิกสมัชชาคุณธรรมแห่งชาติ และ 2.2) สมัชชาคุณธรรมแห่งชาติ ซึ่งจะมีสมาชิกที่ผ่านการคัดเลือกจากองค์กรภาครัฐ เอกชน และประชาสังคม จำนวน 55 คน มีอำนาจหน้าที่ในการกำหนดและตรวจสอบมาตรฐานคุณธรรมเช่นกัน

3. กระบวนปฏิรูปคุณธรรมจริยธรรม 3 ขั้นตอน คือ ขั้นแรก จัดตั้งสมัชชาคุณธรรมแห่งชาติเป็นองค์กรอิสระ ขั้นที่ 2 ยกเลิกระเบียบนายกรัฐมนตรีว่าการส่งเสริมคุณธรรมแห่งชาติ พ.ศ. 2550 และยกเลิกกฤษฎีกาจัดตั้งศูนย์คุณธรรม พ.ศ. 2554  และขั้นที่ 3 การจัดตั้งสมัชชาคุณธรรมแห่งชาติช่วงแรก ไม่ต้องรอให้รัฐธรรมนูญประกาศใช้ แต่หลังจากรัฐธรรมนูญประกาศใช้อาจยกระดับให้เป็นองค์กรตามรัฐธรรมนูญ

สำหรับการอภิปรายในที่ประชุมมีประเด็นที่น่าสนใจ ดังนี้นาย เอกชัย ศรีวิลาศ สปช.​ กล่าวว่า ไม่ควรเขียนเนื้อหารายละเอียดในกฎหมายมากเกินไปจนกลายเป็นการผูกมัด และทำงานได้ลำบาก อีกทั้งจะเป็นเครื่องมือของผู้ไม่หวังดีได้   นอกจากนี้เห็นว่า ในส่วนของคณะมนตรีจำนวน 5 คน อาจน้อยไป จึงขอเสนอให้เป็น 9  คน อีกทั้งการทำงานไม่ควรทำแบบองค์กรอิสระที่แยกส่วนกันพิจารณาแต่ต้องร่วมกัน พิจารณากำหนดเป็นนโยบาย ส่วนเรื่องปฏิบัติก็เป็นอีกเรื่องหนึ่ง อีกทั้ง วาระการดำรงตำแหน่ง 6 ปี ต่อกันได้ไม่จำกัดจำนวน เห็นว่า ควรกำหนดให้มีแค่แค่สองวาระพอ ​

นาย ธวัช สุวุฒิกุล สปช. กล่าวว่า นอกจากเรื่องการกำหนดมาตรฐานคุณธรรมจริยธรรม  การกำหนดมาตรฐานธรรมาภิบาล  และ การสอบทานไต่สวนกรณีมีการฝ่าฝืนคุณธรรม แล้ว องค์กรสมัชชาคุณธรรมแห่งชาติควรจะต้องมีเป้าหมายให้ความสำคัญกับการมีส่วนร่วม

อย่างไรก็ตามเห็นว่า ​หน้าที่ของสมัชชาคุณธรรม อาจซ้ำซ้อนองค์กรอื่น นอกจากนี้ การกำหนดวาระการดำรงตำแหน่ง ควรสอดคล้องกับองค์กรอื่น ทั้ง กกต. ผู้ตรวจการแผ่นดิน 

นายบวรศักดิ์ อุวรรณโณ รองประธานสปช. คนที่ 1 ทำหน้าที่ประธานที่ประชุม ชี้แจงกรณีที่มีการฝ่าฝืนหรือไม่ปฎิบัติตามสมัชชาคุณธรรมแห่งชาติ  ว่า  หากเป็นข้าราชการ ถือว่ามีความผิดทางวินัยต้องดำเนินการทางวินัย ให้อำนาจ สมัชชาคุณธรรม มอบหมาย ไต่สวน การฝ่าฝืนหรือปฎิบัติโดยเร็ว ทั้งนี้คนไต่สวนจะไม่ใช่ตัวคณะมนตรี  กำหนดให้สมัชชาคุณธรรม 50 คนเป็นผู้สอบทานตามหลักธรรมภิบาล แต่ผู้วินิจฉัย คือ คณะมนตรี  เหมือนผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดิน และสามารถมอบหมายให้เอกชนทำแทนได้  แต่เมื่อไต่สวนเสร็จ  ต้องแจ้ง รัฐสภา คณะรัฐมนตรี(ครม.)  สภาท้องถิ่นทราบ  ซึ่งตนเห็นว่า สมควรเปิดเผยชื่อ เพราะหากไม่เปิดเผยจะไม่สามารถป้องปรามการฝ่าฝืนทางจริยธรรมต่อได้

อย่างไรก็ตามเมื่อได้รับรายงานให้องค์กรที่เป็นผู้บังคับบัญชาดำเนินการโดยไม่ต้องไต่สวนสอบสวนเพิ่ม หากไม่ใช่ผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองระดับสูง ต้องดำเนินการทางวินัย  แต่หากเป็นนายกรัฐมนตรี รัฐมนตรี  ส.ส. สว.  รัฐธรรมนูญกำหนด  และหากทำผิดจริยธรรมร้ายแรง จำเป็นต้องถอดถอนหรือตัดสิทธิทางการเมือง  ทางสมัชชาคุณธรรมจะส่งเรื่องให้คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) เพื่อขึ้นบัญชีไว้  และการเลือกตั้งครั้งถัดไปให้นำชื่อนายกฯ รัฐมนตรี ที่ถูกชี้มูลมีความผิด  ให้ประชาชนทั้งประเทศออกเสียงว่า จะตัดสิทธิทางการเมือง 5 หรือไม่  หากเป็น ส.ส. สว. จะเอาชื่อไปลงคะแนนในการเลือกตั้งทั่วไปในภาคนั้น และหากเป็น สว. จะถูกส่งชื่อถอดถอนในเขตนั้นหรือตัดสินส.ส.ทางการเมือง5 ปี 

นอกจากนี้ รัฐธรรมนูญกำหนดต่อไปว่า ให้สมัชชาคุณธรรม เป็นผู้ประเมินผล การวางตนทางจริยธรรมของผู้นำทางการเมืองและผู้นำภาครัฐ ว่า นายกฯ รัฐมนตรี ส.ส. สว .มีพฤติกรรมทางจริยธรรมอย่างไร

จากนั้นที่ประชุมได้มีมติเห็นชอบร่างพ.ร.บ.ดังกล่าวด้วยคะแนน 217 ต่อ 10 งดออกเสียง 6 และที่ประชุมได้ขอความเห็นให้นำข้อสังเกตของสมาชิกสปช. มาประมวลปรับปรุงแก้ไขก่อนที่จะส่ง สภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.)และครม.ต่อไป  ด้วยคะแนน 220 ต่อ 4 งดออกเสียง 9  โดยให้กมธ.นำไปปรับปรุงแก้ไขภายใน 7 วัน และหากสมาชิกต้องการส่งความเห็นเพิ่มเติมให้ส่งมายังประธานกมธ.ฯภายใน 3 วัน จากนั้นนายบวรศักดิ์ ได้สั่งปิดการประชุมในเวลา 17.00 น.