Localization กุญแจสำคัญ ความตกลงหุ้นส่วนเศรษฐกิจ ไทย-ญี่ปุ่น

....จิรพัฒน์ เงาประเสริฐวงศ์

หลังการปรับคณะรัฐมนตรีชุดล่าสุด ได้มีข่าวจากการประชุมคณะกรรมการรัฐมนตรีเศรษฐกิจ (รศก.) ชุดใหม่ของรัฐบาล ในการจัดสรรการบริหารงานด้านความตกลงหุ้นส่วนเศรษฐกิจไทยญี่ปุ่น (JTEPA) ให้กระทรวงพาณิชย์ดูแลแทนกระทรวงการต่างประเทศ เพื่อเป็นการรวมศูนย์ภารกิจการกำกับดูแลด้าน FTA ของไทย ซึ่งความเคลื่อนไหวดังกล่าวนับว่าเป็นการบริหารจัดการที่ตรงประเด็นอย่างดี เนื่องจากผลงานของข้อตกลงที่ได้ในการเจรจาด้านการค้านั้นจะมีผลต่อการพัฒนาด้านเศรษฐกิจ และเป็นพื้นฐานด้านขีดความสามารถในการแข่งขันและด้านเทคโนโลยีทั้งในระยะสั้นและระยะยาวของผู้ผลิตสินค้าในประเทศไทย การจัดให้กระทรวงด้านเศรษฐกิจเป็นผู้ดูแลโดยตรงจึงเหมาะสมยิ่ง

เป็นที่ทราบกันโดยทั่วไปแล้วว่า ประเทศญี่ปุ่นถือเป็นประเทศที่มีสถิติการลงทุนในประเทศไทยมาเป็นอันดับหนึ่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งอุตสาหกรรมในช่วงหลายสิบปีที่ผ่านมา ซึ่งการลงทุนต่างๆ ส่งผลต่อการเติบโตต่อเศรษฐกิจของประเทศไทยมาเป็นลำดับ การที่ประเทศไทยจะได้รับประโยชน์จากการลงทุนได้อย่างเต็มเม็ดเต็มหน่วยนั้น ประเทศไทยควรจะมียุทธศาสตร์ให้อุตสาหกรรมต่างๆ ใช้วัตถุดิบและชิ้นส่วนที่ประกอบภายในประเทศ (Locali zation) ให้มากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้

ทั้งนี้ การใช้ชิ้นส่วนและวัตถุดิบที่ผลิตภายในประเทศ นอกจากจะเป็นการสร้างงานให้กับภาคแรงงานภายในประเทศแล้ว ยังจะช่วยให้ผู้ประกอบการชาวไทยและวิศวกรไทยได้มีโอกาสพัฒนาเทคโนโลยีและวิศวกรรมการผลิตสินค้าภายใต้สภาพการผลิตจริง เพื่อวางรากฐานที่จะพัฒนาเทคโนโลยีเป็นของตนเองในอนาคต

การพัฒนาการค้าและการลงทุนระหว่างสองประเทศในการเจรจาความตกลงหุ้นส่วนเศรษฐกิจไทยญี่ปุ่นในระยะที่ผ่านมา ผู้ประกอบการอุตสาหกรรมเหล็กในประเทศญี่ปุ่นได้ผลักดันให้ประเทศไทยเปิดโควตาการนำเข้าเหล็กจากญี่ปุ่นเพื่อใช้ในอุตสาหกรรมยานยนต์ โดยมิต้องจ่ายอากรขาเข้า 5% โดยทางกลุ่มผู้ผลิตเหล็กของญี่ปุ่นจะให้การสนับสนุนในการถ่ายทอดเทคโนโลยีให้กับกลุ่มผู้ผลิตเหล็กของประเทศไทย ผ่านการเจรจาระหว่างผู้ประกอบการเหล็กทั้งสองประเทศ ซึ่งนับว่าเป็นแนวทางที่ถูกต้องในการพัฒนาอุตสาหกรรมไทยให้มีเทคโนโลยีที่ทันสมัย เนื่องจากเป็นที่ทราบกันดีว่าเทคโนโลยีในด้านการผลิตเหล็กกล้าถือเป็นปัจจัยพื้นฐานที่ส่งเสริมขีดความสามารถในการแข่งขันของอุตสาหกรรมยานยนต์และอุตสาหกรรมต่อเนื่องในหลายประเทศ

แม้ในประเทศอื่นๆ ที่เป็นคู่แข่งในวงการอุตสาหกรรมเหล็กและยานยนต์ ก็มักจะขวนขวายพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตเหล็กกล้าภายในประเทศของตนเองควบคู่ไปด้วยกันกับการพัฒนาอุตสาหกรรมยานยนต์ ดังตัวอย่างล่าสุดที่บริษัทผู้ผลิตรถยนต์ฮุนไดของประเทศเกาหลีใต้ ได้เปิดดำเนินการโรงงานผลิตเหล็กกล้าของตนเองเมื่อต้นปีที่ผ่านมา ที่เมือง Dangjin ห่างจากกรุงโซลเพียง 123 กิโลเมตร ด้วยระบบการผลิตที่ทันสมัยและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ถือว่าเป็นตัวอย่างหนึ่งที่ชี้ให้เห็นความสำคัญของการพึ่งตนเองในด้านเหล็กกล้าของอุตสาหกรรมยานยนต์

ความตกลงหุ้นส่วนเศรษฐกิจไทยญี่ปุ่น ในเรื่องการถ่ายทอดเทคโนโลยีจากผู้ผลิตเหล็กของญี่ปุ่นให้แก่ผู้ประกอบการชาวไทยดังกล่าวนับเป็นนิมิตหมายที่ดี และตัวชี้วัดผลสำเร็จของการดำเนินการตามข้อตกลงดังกล่าว คือ โควตาเหล็กที่ตกลงกันควรจะค่อยๆ ลดลงเมื่อเวลาผ่านไป เพื่อส่งเสริมให้บรรดาอุตสาหกรรมยานยนต์ได้ใช้ของที่ผลิตภายในประเทศมากขึ้นตามลำดับ อันเป็นการช่วยเศรษฐกิจและผู้ประกอบการที่เกี่ยวข้องในห่วงโซ่การผลิต และการเติบโตทางวิศวกรรมและเทคโนโลยีของคนไทยในอนาคต ที่ประเทศไทยจะได้พ้นจากข้อครหาที่ว่าเป็นเพียงผู้รับจ้างประกอบสินค้าดังเช่นอดีต

ตัวอย่างสำหรับอุตสาหกรรมรถยนต์ที่มีค่าเฉลี่ยการใช้เหล็กอยู่ที่ 500 กิโลกรัมต่อรถยนต์ 1 คัน (ไม่นับน้ำหนักเครื่องยนต์) คิดเป็นต้นทุนเหล็กในส่วนนี้ที่ 12,250 บาท (กำหนดให้เหล็กราคากิโลกรัมละ 24.50 บาท) หากเราคิดอัตราอากรขาเข้าของเหล็กที่ 5% จะพบว่าภาระอากรขาเข้าที่แฝงอยู่ในรถยนต์ส่วนนี้ 612 บาท ในขณะที่รถยนต์มีมูลค่าการขายประมาณ 7 แสน1 ล้านบาทต่อคัน นอกจากนี้ อากรส่วนนี้ยังสามารถได้คืนในกรณีที่ผลิตเพื่อการส่งออกอีกด้วย ด้วยกลไกการคืนอากรเพื่อการส่งออกดังกล่าว ทำให้ภาระอากรขาเข้าไม่มีส่วนกระทบต่อขีดความสามารถในการส่งออกของอุตสาหกรรมยานยนต์ไทยแต่ประการใด

ในขณะที่สินค้าในหมวดยานยนต์ที่ผลิตและขายภายในประเทศไทย ได้รับการปกป้องจากคู่แข่งที่เป็นรถยนต์นำเข้าจากต่างประเทศในอัตราอากร 80% ซึ่งหมายถึงรัฐบาลช่วยส่งเสริมอุตสาหกรรมยานยนต์ภายในประเทศด้วยการปกป้องจากคู่แข่งต่างประเทศ ทั้งนี้ส่งผลให้อุตสาหกรรมรถยนต์ในประเทศไทยมีความมั่นคง เป็นอุตสาหกรรมที่มีขีดความสามารถในการจ่ายค่าแรงและโบนัสประจำปีในอัตราสูงกว่าหลายอุตสาหกรรม และจะเป็นอุตสาหกรรมที่ร่วมมือกับอุตสาหกรรมต่อเนื่อง เพื่อพัฒนาการใช้วัสดุในประเทศไทย ส่งผลให้เป็น Cluster ตัวอย่างด้าน Localization และทำให้ระบบเศรษฐกิจอุตสาหกรรมทั้งวงจรของประเทศไทยสามารถพึ่งตนเองได้ในระยะยาวต่อไป