รากเหง้าของปัญหาสังคม
วันนี้คนไทยส่วนมากเริ่มมองเห็นปัญหาความแตกแยกของสังคมว่ามีอยู่จริง และรุนแรงกว่าที่หลายๆ คนจะเคยคาดคิด สิ่งที่ไม่น่าจะเกิดขึ้นก็ได้เกิดให้เราเห็น ไม่ว่าจะเป็นการเข่นฆ่าคนไทยด้วยกันเอง เพียงเพราะเขาไม่ใช่พวกเดียวกัน หรือการเผาบ้านเผาเมือง เพียงเพื่อแสดงออกให้เห็นว่า
“กูก็ไม่กลัวมึง” และ “พวกกูยังมีกำลังอีกมาก” ซึ่งแน่นอนว่าทั้งหมดนี้ก็เพื่อหวังว่า ฝ่ายของตนจะได้มาซึ่งชัยชนะอย่างที่ต้องการทั้งหมดนี้เกิดขึ้นมาจากปัญหาสังคมที่ซับซ้อนและระเบิดออกมา โดยผู้ที่ฉวยโอกาสของความไม่เท่าเทียมกันในสังคมนี้ และนำประเด็นมาเพื่อปลุกระดมประชาชนที่ด้อยโอกาสเข้ามาเป็นพวก ทั้งๆ ที่ผู้ที่กระทำการดังกล่าวเองก็รู้อยู่แก่ใจว่า ปัญหานี้ก็มีกันอยู่ในทุกประเทศที่กำลังพัฒนา และตนเองก็ไม่สามารถแก้ไขได้ในระยะเวลาอันสั้น
แต่ทั้งหมดก็เป็นเพียงการยืมมือมาเพื่อล้มรัฐบาล เพื่อเปลี่ยนระบบการปกครองตามที่ฝ่ายตนต้องการ ถึงแม้เหตุการณ์จะหยุดลงได้ชั่วขณะ แต่คลื่นใต้น้ำที่หลายต่อหลายคนพูดถึงก็กำลังเตรียมพลังเพื่อที่จะดำเนินการให้ถึงจุดหมายที่พวกเขาต้องการ แม้รัฐบาลได้มีแผนปองดอง 5 ข้อออกมา แต่ต้องยอมรับว่ามันเป็นนามธรรมและยังมองไม่เห็นถึงวิธีการที่เป็นรูปธรรมมากนัก
ปัญหาที่เป็นรากเหง้าที่แท้จริงประการหนึ่งของสังคมไทย คือการทุจริตคอร์รัปชันในทุกระดับ ทุกกระบวนการของระบบราชการ ปัญหานี้เป็นปัญหาที่ทำให้คนจน หรือคนด้อยโอกาสในทุกกรณีต้องหมดสิทธิหมดโอกาส เมื่อต้องแข่งขันกับผู้ที่มีเงินหรืออิทธิพลที่เหนือกว่าเสมอมา นอกจากนั้นการทุจริตของข้าราชการเลวๆ บางคน ทำให้คนจนหรือผู้ที่มีการศึกษาน้อยจะถูกเบียดเบียนหรือถูกกลั่นแกล้งเอารัดเอาเปรียบจากผู้ที่สามารถเข้าถึงช่องว่างทางกฎระเบียบ หรือกฎหมายบ้านเมือง เมื่อข้าราชการที่เห็นแก่ผลประโยชน์ส่วนตัว จะทำให้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางสังคมยิ่งรุนแรงขึ้นและปัญหานี้คือปัญหาที่แท้จริง ที่นำมาสู่ความแตกแยกในสังคมไทยวันนี้
ลองมาคิดดูซิว่าการทุจริตมันทำร้ายสังคมไทยแค่ไหน เริ่มต้นจากการที่คุณต้องการเอาลูกเข้าโรงเรียน ไม่ว่าจะเป็นโรงเรียนรัฐบาล หรือเอกชน ถ้าเป็นโรงเรียนดูดีหน่อย ก็ต้องมีค่าบำรุงโรงเรียน หรือค่าสนับสนุนสมาคมหรือมูลนิธิต่างๆ แล้วแต่ที่จะตั้งขึ้นมาเพื่อรับผลประโยชน์ เพื่อมิให้ผิดกฎระเบียบกระทรวง
แต่ถามว่าทุกคนรู้หรือไม่ ตอบทันทีว่ารู้และจงใจทำ หลายที่ใช้วิธีให้ผู้ปกครอง เขียนหนังสือด้วยลายมือตนเองว่า ยินดีมอบเงินทุนให้ด้วยความสมัครใจ แต่แท้ที่จริง คือต้องเขียนตามแบบฟอร์มที่ทางเจ้าหน้าที่โรงเรียนร่างไว้ มันน่าทุเรศครับ ทุเรศที่การทุจริตมันเริ่มจากแม่พิมพ์ของชาติ และมันสอนให้กับเด็กไทยให้รู้จักคุ้นเคยและยอมรับการทุจริตตั้งแต่แรกเริ่มการศึกษา
เรื่องต่อไปถ้าหากคุณทำการค้าหรือธุรกิจ คุณจะต้องเริ่มต้นจากการขอใบอนุญาตต่างๆ หลายชนิด ซึ่งจะขึ้นอยู่กับธุรกิจที่ทำ ทีนี้แหละการดำเนินการต่างๆ จะต้องมีการจ่ายเงินนอกระบบกันเกือบจะทุกอย่าง เช่น การขออนุญาตแบบก่อสร้าง การขอเรื่องสิ่งแวดล้อม การขอทางเชื่อมถนน การขอติดป้ายโฆษณา การขอติดป้ายตามถนนในบางจุด เรื่องเหล่านี้เกิดขึ้นในทุกพื้นที่ทั่วประเทศก็ว่าได้ เขากำหนดราคาไว้เป็นมาตรฐานกันเลยในแต่ละพื้นที่ว่าตารางเมตรละเท่าไร หรือขนาดธุรกิจไหนราคาเท่าไร ส่วนค่าธรรมเนียมที่จัดส่งให้หลวงจริงๆ เพียงเล็กน้อย เมื่อเทียบกับเงินที่เรียกเก็บ ซึ่งเขามักจะอ้างว่าต้องนำไปจ่ายให้กับบุคคลที่เกี่ยวข้องหลายระดับ
แน่นอนครับหากคุณไม่จ่าย โดยคุณดำเนินการตามขั้นตอน รับรองว่าคุณจะต้องแก้ไขไปกลับหลายสิบรอบ เพราะกฎระเบียบข้อกำหนดมีมาก จนในที่สุดคุณต้องยอมจ่ายให้มันไป ที่กล่าวมานี้เกิดขึ้นทุกพื้นในประเทศไทย โดยเฉพาะในเมืองใหญ่ ยิ่งใน กทม. นั้นมีแต่มหาโจรครับ ผู้ที่จะได้รับความสะดวกคือผู้ที่มีอิทธิพล ผู้ที่มีเงินทองพร้อมที่สามารถจ่ายได้ตามที่เขาขอมาในทันที อย่างนี้ใช่มั้ยครับที่ผู้ประท้วงแนวร่วมประชาธิปไตยต่อต้านเผด็จการแห่งชาติ (นปช.) เรียกว่า
“ชนชั้น” ถ้าคำตอบว่า “ใช่” ผมบอกได้ว่ามันมีกันทั่วบ้านทั่วเมืองครับ โชคยังดีว่าการขอน้ำประปา ไฟฟ้า โทรศัพท์ ทุกวันนี้ไม่ต้องจ่ายใต้โต๊ะกันแล้ว นอกเสียจากว่าต้องการให้เขาเร่งดำเนินการด่วนพิเศษก็อาจจะมีบ้างในบางพื้นที่ถ้ามาดูกันเรื่องการจัดซื้อจัดจ้าง ไม่ว่าจะเป็นหน่วยงานราชการ รัฐวิสาหกิจ หรือเอกชนเองก็มีการทุจริตกันเกือบทั้งนั้น มีการฮั้วประมูล เสนอราคาเกินจริง กำหนดสเปกเพื่อทำให้ยากในการเปรียบเทียบราคา นอกจากนั้นยังมีวิธีการอีกมากมาย เพื่อหาผลประโยชน์ในการจัดซื้อจัดจ้างทุกระดับ ที่น่าเศร้าอยู่ที่ว่า มีคนรู้เห็นมากมาย แต่ไม่มีการต่อต้านพฤติกรรมเหล่านี้ และก็มีคนอีกมากที่จ้องที่จะเข้าร่วมมีส่วนแบ่งในผลประโยชน์นี้ ต้องยอมรับว่าวันนี้ศีลธรรมของคนไทย เรื่องการทุจริตกลายเป็นเรื่องที่ยอมรับได้ไปเสียแล้ว
หน่วยงานที่ต้องพูดถึงอย่างยิ่งในเรื่องการทุจริต คือตำรวจ ต้องยอมรับว่าตำรวจนั้นเกี่ยวข้องกับประชาชนทุกคน เพราะเมื่อมีเหตุเดือดร้อนของประชาชนจะต้องไปพึ่งเจ้าหน้าที่ตำรวจเป็นที่แรก ไม่ว่าจะเป็นคดีทะเลาะวิวาท คดีจราจร ไปจนถึงคดีร้ายแรงต่างๆ ภาพการเรียกรับเงินจากมอเตอร์ไซค์ รถกระบะขนส่ง รถบรรทุกขนส่ง ตลอดจนคดีขับรถชนคน ซึ่งจะตายหรือไม่ก็ตาม
พฤติกรรมเหล่านี้มีอยู่จริง และต้องยอมรับว่ามีเจ้าหน้าที่จำนวนไม่น้อยที่ไม่ยืนอยู่บนหลักการของคุณธรรม แต่กลับเรียกหาผลประโยชน์จากคู่กรณีไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง ปัญหานี้เป็นเรื่องใหญ่ที่แก้ไขยาก แต่เมื่อสังคมรับรู้ว่ามีอยู่จริง จะนิ่งเฉยไม่ได้ ต้องมาช่วยกันเปลี่ยนแปลงให้มันลดน้อยลง คงจะให้มันหมดไปไม่ได้จากเมืองไทย แต่ต้องให้เป็นส่วนน้อย เพราะวันนี้อาจจะกล่าวได้ว่า
“คนที่ติดคุกคือคนโง่กับคนจนเท่านั้น” และนี้แหละที่บ้างคนเรียกมันว่า “ปัญหาชนชั้น ปัญหาความไม่ยุติธรรมในสังคม”ยังมีหน่วยงานอีกมากมายที่มีการทุจริต โดยปรับเปลี่ยนรูปแบบไปตามสภาพของสังคมเมืองที่เปลี่ยนไป ทั้งนี้ทั้งนั้นจะเห็นได้ว่า หากเราไม่ร่วมกันแก้ไขวิกฤตของชาติในวันนี้ โดยการปลุกระดมคนทั้งชาติให้รังเกียจการทุจริตคอร์รัปชันในทุกรูปแบบ ปัญหานี้ได้ทำให้ชาติไทยของเราติดกับดักของความไม่เท่าเทียมกันของคนในสังคม จนมีคนมาสร้างกระแสและโยนบาปนั้นไปสู่คู่ต่อสู้ทางการเมือง ในสังคมที่เปราะบางขณะนี้ย่อมเสี่ยงต่อการแตกแยกที่ร้าวลึกอันจะนำไปสู่ความหายนะที่ไม่มีใครจะสามารถคาดการณ์ได้ ดังนั้นรัฐบาลจะต้องเร่งแก้ไขปัญหารากเหง้าเรื่องทุจริตคอร์รัปชันโดยด่วน ซึ่งสามารถทำเป็นรูปธรรมให้ประชาชนส่วนใหญ่ของประเทศได้เห็นได้รับรู้ โดยไม่เลือกพวกหรือสีเสื้อ วิธีนี้จะเป็นการแก้ไขปัญหาของชาติในระยะยาว อีกทั้งจะเป็นการสร้างให้เกิดการพัฒนาในทุกๆ ด้านอย่างรวดเร็ว เนื่องจากการใช้งบประมาณได้อย่างเต็มที่
สุดท้ายนี้ การแก้ไขปัญหาการทุจริตในสังคมไทยนั้น จะให้ภาครัฐบาลเป็นผู้ดำเนินการฝ่ายเดียวคงจะไม่มีทางสำเร็จ เพราะตลอดเวลาที่ผ่านมาไม่เคยมีรัฐบาลใดทำได้ตามที่ประกาศไว้อย่างจริงจัง ดังนั้นจึงควรมีการก่อตั้งการต่อต้านการทุจริตคอร์รัปชันในภาคประชาชนขึ้น โดยให้ครอบคลุมไปถึงการทุจริตในภาคเอกชน เช่น ในบริษัทใหญ่ๆ หรือที่เป็นบริษัทมหาชน การรวมตัวของภาคประชาชนนี้ จะมีการประสานข้อมูลอย่างเป็นระบบ ร่วมกับหน่วยงานการสอบสวนของรัฐบาลในการจัดการกับผู้ที่กระทำความผิดได้อีกทางหนึ่ง
และเนื่องจากมีการเฝ้าติดตามโดยการรวมตัวจากภาคประชาชน จะทำให้ผู้ที่กระทำการทุจริตต้องลดระดับของพฤติกรรมตนเองลง ทั้งนี้หวังว่าสักวันหนึ่งประเทศไทยจะมีรายชื่อในลำดับต้นๆ ของประเทศในโลกที่มีความโปร่งใสในเรื่องการทุจริต
ผมยากให้นายกฯ อภิสิทธิ์ เพิ่มข้อที่ 6 คือการปราบปรามการทุจริตอย่างจริงจังในทุกระดับและให้เป็นวาระแห่งชาติ โดยขอความร่วมมือจากประชาชนในการให้ข้อมูลและต้องมีการสอบสวนกันอย่างจริงจัง พร้อมทั้งลงโทษขั้นสูงสุดให้ประชาชนเห็นเป็นรูปธรรม โดยทำการแถลงผลงานให้ประชาชนทราบอย่างต่อเนื่อง ซึ่งในประเด็นนี้รัฐบาลสามารถทำได้โดยไม่ชักช้า และจะเป็นการแสดงให้ประชาชนเห็นถึงความตั้งใจจริงในการแก้ปัญหา รับรองว่ารัฐบาลจะได้ใจประชาชนส่วนใหญ่ในทันที ไม่ว่าเขาจะใส่เสื้อสีอะไรก็ตาม
