เปิดประเด็นปลดล็อกการค้ำประกันและจำนอง

การแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่...) พ.ศ. ... ว่าด้วยเรื่องการค้ำประกันและจำนอง ที่ได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษา และมีผลบังคับใช้แล้วนั้น มีการปรับปรุง 17 ประเด็น โดยมีสาระสำคัญที่จะช่วยเหลือผู้ค้ำประกันหนี้ ที่จะถูกธนาคารพาณิชย์รบกวน หากลูกหนี้ไม่ชำระหรือค้างชำระหนี้ เจ้าหนี้ก็จะไล่ทวงหนี้จากผู้ค้ำประกันเลย โดยไม่ทวงถามจากลูกหนี้ ซึ่งถือว่าไม่เป็นธรรม

สาระสำคัญในกฎหมายที่จะมีผลออกมาบังคับใช้ คือ

กำหนดให้เจ้าหนี้ต้องกำหนดรายละเอียดของหนี้ และขอบเขตความรับผิดชอบของผู้ค้ำประกัน ในหนี้ที่อาจจะเกิดขึ้นในอนาคต ซึ่งลูกหนี้อาจผิดนัดชำระ ไว้ในข้อตกลงปล่อยสินเชื่อ เช่น วัตถุประสงค์ในการก่อหนี้ค้ำประกัน ลักษณะมูลหนี้ วงเงินสูงสุดที่ค้ำประกัน ระยะเวลาค้ำประกัน ฯลฯ จากเดิมกฎหมายให้ผู้ค้ำประกันต้องรับผิดในหนี้ที่อาจเกิดขึ้นในอนาคตทั้งหมด

กำหนดให้ข้อตกลงที่ให้ผู้ค้ำประกันต้องรับผิดอย่างเดียวกับลูกหนี้เป็นโมฆะ จากเดิมให้ผู้ค้ำต้องรับผิดอย่างเดียวกับลูกหนี้ ให้ข้อตกลงที่เป็นภาระเกินสมควรต่อผู้ค้ำประกันหรือจำนองเป็นโมฆะ จากปัจจุบันเจ้าหนี้มักทำสัญญาให้ผู้ค้ำประกันต้องรับผิดต่างไปจากบทบัญญัติลักษณะที่ค้ำประกัน ทำให้เป็นภาระแก่ผู้ค้ำประกันเกินสมควร

กรณีลูกหนี้ผิดนัด หากเจ้าหนี้ไม่ทำหนังสือบอกกล่าวผู้ค้ำประกันใน 60 วัน ให้ผู้ค้ำประกันหลุดพ้นจากความรับผิดในดอกเบี้ย ค่าสินไหมทดแทน ฯลฯ จากเดิมลูกหนี้ผิดนัด เจ้าหนี้เรียกผู้ค้ำประกันชำระหนี้ได้ทันที

ให้ผู้ค้ำประกันได้รับประโยชน์จากที่เจ้าหนี้ลดจำนวนหนี้ให้แก่ลูกหนี้ รวมทั้งกำหนดให้ข้อตกลงที่เพิ่มภาระแก่ผู้ค้ำประกันเป็นโมฆะ จากปัจจุบันเจ้าหนี้ลดหนี้ให้ลูกหนี้ โดยไม่ต้องแจ้งผู้ค้ำประกันทราบ ทำให้ผู้ค้ำประกันสามารถปลดเปลื้องหนี้จำนวนที่ลดลงได้

ให้ผู้ค้ำประกันหลุดพ้นจากความรับผิดในหนี้อันมีกำหนดเวลาแน่นอน และเจ้าหนี้ยอมผ่อนเวลาให้แก่ลูกหนี้ ฯลฯ จากปัจจุบันเจ้าหนี้อาศัยความได้เปรียบทางเศรษฐกิจกำหนดให้ผู้ค้ำต้องรับผิดมากเกินควร

ให้ผู้จำนองซึ่งจำนองทรัพย์สินของตนไว้เพื่อประกันหนี้บุคคลอื่น ไม่ต้องรับผิดเกินราคาทรัพย์สินที่จำนอง จากปัจจุบันเจ้าหนี้บังคับจำนองได้ไม่คุ้มหนี้ที่ลูกหนี้ค้างชำระ มักอาศัยความได้เปรียบบีบบังคับผู้จำนองซึ่งจำนองประกันหนี้บุคคลอื่นให้ต้องรับผิดแทน

ก่อนบังคับจำนอง ผู้รับจำนองต้องมีหนังสือบอกกล่าวผู้จำนองทรัพย์สินประกันหนี้บุคคลอื่นทราบใน 15 วัน นับแต่ส่งหนังสือแจ้งให้ลูกหนี้ทราบ หากเกินกำหนดให้ผู้จำนองหลุดพ้นความรับผิดในดอกเบี้ย ค่าสินไหมทดแทน จากปัจจุบันเจ้าหนี้ไม่ต้องแจ้งผู้จำนอง

หลังหนี้ถึงกำหนดชำระ ผู้จำนองมีสิทธิแจ้งเป็นหนังสือให้ผู้รับจำนองขายทอดตลาดทรัพย์สินที่จำนอง โดยไม่ต้องฟ้องเป็นคดีต่อศาล และผู้รับจำนองต้องขายทอดตลาดทรัพย์ภายใน 1 ปี

ทั้งนี้ ในกฎหมายปัจจุบันไม่มีบทบัญญัติให้ผู้จำนองขอให้มีการบังคับจำนองได้ ทำให้เจ้าหนี้เลือกไม่บังคับจำนอง เพราะหวังได้ดอกเบี้ยเพิ่มขึ้น และถ้าผู้รับจำนองไม่ขายทอดตลาดในระยะเวลากำหนด ให้ผู้รับจำนองพ้นจากความรับผิดในดอกเบี้ย ค่าสินไหมทดแทน เป็นต้น

นายประสาร กล่าวว่า การจะตัดสินใจใช้นโยบายการเงินแบบผ่อนคลายเพิ่มเติม ทำได้ ถ้าไม่มีทางเลือกอื่น เพราะแม้จะมีการลดดอกเบี้ยจริง แต่สำหรับผู้ที่จะกู้ก็ไม่ได้ดูที่ดอกเบี้ยถูกหรือแพง เพราะตอนนี้ดอกเบี้ยก็ไม่ได้แพงจนเป็นอุปสรรค ซึ่งเห็นได้ว่า การลดดอกเบี้ย 3 ครั้งรวม 0.75% เป็นช่วงที่มีปัญหาการเมืองและนโยบายการคลังทำได้ไม่เต็มที่ แต่ในสถานการณ์นี้ นโยบายกทรคลังเริ่มเดินตั้งแต่หลัง พ.ค. เป็นต้นมา เพียงแต่ตัวเลขออกมายังต่ำอยู่ ทว่า การใช้นโยบายการคลังนำถือเป็นการแก้ปัญหาที่ตรงจุดแล้ว

นายเชาว์ เก่งชน กรรมการผู้จัดการ ศูนย์วิจัยกสิกรไทย กล่าวว่า ธปท.ยังพอผ่อนคลายนโยบายการเงินได้อีก ถ้าตัวเลขผลิตภัณฑ์มวลรวมของประเทศ (จีดีพี) ในไตรมาส 3 ออกมาต่ำกว่าที่คาด ซึ่งจะให้เห็นผลมากที่สุด ต้องตัดสินใจในเดือน ธ.ค. นี้ เพราะถ้าล่าช้าเข้าสู่ปีหน้าโอกาสจะน้อยลง เพราะทิศทางดอกเบี้ยของโลกอยู่ในช่วงขาขึ้น 

ทั้งนี้ นโยบายการคลังล่าช้า จึงต้องใช้นโยบายการเงินเข้าไปช่วยเหลือก่อน แม้จะมีผลต่อเศรษฐกิจไม่มาก แต่ดีกว่าไม่มีมาตรการใดๆ ออกมาเลย โดยการลดดอกเบี้ยมีผลทำให้ต้นทุนการกู้ยืมทั้งแผงลดลง ไม่ว่าจะเป็นภาครัฐที่กำลังต้องการเงินกู้สร้างสาธารณูปโภค ประชาชนภาระหนี้ลดลงสามารถใช้จ่ายเพิ่มขึ้น และนักลงทุนมีความเชื่อมั่นมากขึ้นหลังเห็นความพยายามของไทยในการแก้ปัญหาเศรษฐกิจ

"จากความสามารถผ่อนคลายและเงื่อนไขเวลา ทำให้ไทยคงลดดอกเบี้ยได้ไม่เยอะมาก และเมื่อถึงเทรนด์ขาขึ้น ก็ยังต้องพิจารณาให้ดี ทั้งเงินไหลออก ต้องมีมาตรการดูแลสภาพคล่องในระบบ ดอกเบี้ยระหว่างธนาคาร (อินเตอร์แบงก์) ก็ขึ้นไปรอแล้ว เชื่อว่า ธปท.ต้องวางแผนรอบคอบก่อนตัดสินใจปรับดอกเบี้ย" นายเชาว์ กล่าว