12 ปีดีเอสไอ สู่ยุคอธิบดีหญิงคนแรก

โดย...ทีมข่าวในประเทศโพสต์ทูเดย์

อดีตของกรมสอบสวนคดีพิเศษ (ดีเอสไอ) มีภาพลักษณ์ที่ติดลบ ประชาชนไม่ให้ความเชื่อมั่น หลายฝ่ายเคลือบแคลงสงสัยในกระบวนการยุติธรรม เหตุช่วงที่ผ่านมาผู้นำองค์กรออกมาเปิดหน้าแสดงบทบาทเกินหน้าที่หลัก ทั้งที่จริงเพียงดูแลงานด้านคดีพิเศษ แต่กลับกลายเป็นเครื่องมือรับใช้นักการเมือง จนนำไปสู่ยุคตกต่ำที่สุดในช่วง 2-3 ปีมานี้ เพราะถูกกลุ่มคนมีอำนาจใช้ความเป็นนักการเมืองเข้าขยี้ศักดิ์ศรีข้าราชการองค์กรนี้ จนการทำงานหลายเรื่องและบ่อยครั้งดูเกินขอบเขตของกระบวนการยุติธรรม

แน่นอนว่าเมื่อ "นางสุวณา สุวรรณจูฑะ" รักษาการอธิบดีกรมสอบสวนคดีพิเศษ มา เป็นหัวเรือใหญ่นำขบวนดีเอสไอพาองค์กรให้ล่องฝ่าคลื่นวิกฤตศรัทธาไปสู่จุดหมายกู้ความเชื่อมั่นจากประชาชนกลับคืนมา นั่นคือการบ้านที่"สุวณา"จักต้องพินิจไตร่ตรองให้ถี่ถ้วนประจักษ์ชัดเจนว่าความบกพร่องในจุดไหนคือรอยด่าง ทำลายภาพลักษณ์ดีเอสไอจนเสียหายยับเยิน  เนื้อร้ายชิ้นไหนควรต้องตัดทิ้งเพื่อประโยชน์ส่วนรวม

ความท้าทายในการเข้ามาบริหารองค์กรแห่งนี้นับว่าไม่ใช่เรื่องง่ายที่จะเรียกความหวัง ความศรัทธากลับคืนมาได้ในเร็ววัน  แต่ต้องใช้เวลาและความจริงใจในการเคลียร์ปมปัญหา ดังคำพูดของสุวณา เปิดใจหลังครม.แต่งตั้ง ว่า"ความศรัทธาเสื่อมได้ง่ายและเมื่อเกิดขึ้นแล้วลงเร็วมาก ตรงข้ามการกู้ ความศรัทธาคืนมายากมากและเป็นไปอย่างเชื่องช้า"

หากย้อนดูคดีที่ดีเอสไอได้รับเรื่องราวร้องทุกข์และทำคดีที่เป็นคดีพิเศษตลอดระยะกว่า 12 ปี  มีคดีความที่อยู่ในมือไม่น้อย

เริ่มต้นตั้งแต่ปี 2547 ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของการก่อตั้งกรมนี้  มีจำนวนคดี 31 คดี ส่งอัยการ 25 คดี ส่ง ปปช. 4  คดี งดสอบสวน/เปรียบเทียบแล้ว 2 คดี ถัดมา ปี 2548 มีจำนวนคดี 89 คดี ส่งอัยการ 68 คดี ปปช.12 คดี  งดสอบสวน/เปรียบเทียบแล้ว 8 คดี อยู่ระหว่างการดำเนินการทางคดี เกิน 3 ปีขึ้นไป 1 คดี 

เข็มนาฬิกาเดินอย่างรวดเร็ววงล้อการเมืองเริ่มข้นขึ้นในปี 2549  คดีความเริ่มเพิ่มจากช่วงแรก โดยมีจำนวนคดี 170 คดี ส่งให้อัยการดำเนินการแล้ว 137 คดี  ส่งปปช. 32 คดี อยู่ระหว่างการดำเนินการทางคดี เกิน 3 ปีขึ้นไป 1 คดี   ต่อมาในปี 2550  มีจำนวนคดี 96 คดี ส่งอัยการ 82 คดี ส่งปปช. 11 คดี ส่งปปท. 1 คดี งดสอบสวน/เปรียบเทียบแล้ว 1 คดี อยู่ระหว่างการดำเนินการทางคดี เกิน 3 ปีขึ้นไป 1 คดี 

จากนั้นปี 2551 มีจำนวนคดี 83 คดี ส่งอัยการ  69 คดี  ส่งปปช. 4 คดี งดสอบสวน/เปรียบเทียบแล้ว 1 คดี อยู่ระหว่างการดำเนินการทางคดี เกิน 3 ปีขึ้นไป 9 คดี   ส่วนปี 2552 มีจำนวนคดี 123 คดี ส่งอัยการ 101 คดี ส่งปปช. 12 คดี งดสอบสวน/เปรียบเทียบแล้ว 6 คดี อยู่ระหว่างการดำเนินการทางคดี เกิน 3 ปีขึ้นไป 4 คดี

ในปี 2553  การเมืองเริ่มมีการแบ่งขั้วชัดเจน ดึงประชาชนมาเป็นแนวร่วมเกิดการชุมนุมประท้วง เรื่องร้องทุกข์ทางคดีจึงเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งทางการเมืองเข้ามาแทรกแซง ทำให้คดีความที่เข้ามายังดีเอสไอในปีนั้นพุ่งถึง 475 คดี ปรากฏว่าส่งให้อัยการ 296 คดี ส่งปปช. 9 คดี ส่ง ปปท.ดำเนินการ 1 คดี งดสอบสวน/เปรียบเทียบแล้ว126 คดี อยู่ระหว่างการดำเนินการทางคดี เกิน 3 ปีขึ้นไป 43 คดี 

ในปี 2554 มีจำนวนคดี 130 คดี ส่งอัยการ 99 คดี ส่งปปช. 6 คดี งดสอบสวน/เปรียบเทียบแล้ว 14 คดี อยู่ระหว่างการดำเนินการทางคดี ระหว่าง 1- 3 ปี 2 คดี  อยู่ระหว่างการดำเนินการทางคดี เกิน 3 ปีขึ้นไป 9 คดี

อย่างไรก็ตามในปี 2555 ดีเอสไอมีจำนวนคดี 252 คดี ส่งอัยการ 147 คดี  ส่งปปช. 19 คดี งดสอบสวน/เปรียบเทียบแล้ว 16 คดี อยู่ระหว่างการดำเนินการทางคดี ระหว่าง 1- 3 ปี 70 คดี  กระทั่งเข้าสู่ปลายปี 2556 เกิดการชุมนุมใหญ่ยืดเยื้อยาวนาน ส่งผลให้เริ่มมีจำนวนคดีเพิ่มขึ้น 263 คดี ส่งอัยการ 131 คดี ส่งปปช. 5 คดี งดสอบสวน/เปรียบเทียบแล้ว 3 คดี อยู่ระหว่างการดำเนินการทางคดี ไม่เกิน 1 ปี 27 คดี อยู่ระหว่างการดำเนินการทางคดี ระหว่าง 1- 3 ปี 97 คดี

ความขัดแย้งและการชุมนุมจึงนำไปสู่การปฏิวัติในปี 2557 ล้วนเป็นคดีเกิดจากนักการเมืองทั้งสิ้น ซึ่งดีเอสไอมีจำนวนคดี 91 คดี ส่งอัยการ 14 คดี ส่งปปช. 2 คดี งดสอบสวน/เปรียบเทียบแล้ว 1 คดี อยู่ระหว่างการดำเนินการทางคดี ไม่เกิน 1 ปี 74 คดี แน่นอนว่าหากไม่เกิดอุบัติเหตุทางการเมืองสถิติตัวเลขคดีที่อยู่ภายใต้การดูแลของกรมสอบสวนคดีพิเศษแห่งนี้จะไม่เพิ่มขึ้นอย่างมากมายแน่นอน โดยอ้างอิงจากเหตุการณ์ในขณะนั้น

โดยมีคดีที่มีนัยยะสำคัญ เป็นที่จับตาของสังคม ได้แก่ คดีที่คณะกรรมการคดีพิเศษ ให้รับคดีความผิดทางอาญาอื่นไว้เป็นคดีพิเศษ อาทิ  นายสุเทพ เทือกสุบรรณ กับพวก ถูกกล่าวหาว่ากระทำความผิดอาญา สืบเนื่องจากการชุมนุมทางการเมือง ในพื้นที่กรุงเทพมหานคร และบางจังหวัด รวมถึงบุคคลอื่นที่มีส่วนในการกระทำความผิดด้วยและความผิดที่ต่อเนื่องหรือเกี่ยวพันกัน 

กรณีการชุมนุมทางการเมืองบริเวณแยกราชประสงค์  คดีสังหารพลเอกร่มเกล้า ธุวธรรม  คดีชายชุดดำ   คดีเหตุการณ์การสลายการชุมนุมทางการเมือง ปี 2553 จนเป็นเหตุให้มีผู้เสียชีวิตจำนวน 98 ศพ และการทุจริตในการรับจำนำข้าวเปลือกตามโครงการรับจำนำข้าวเปลือกนาปี ปีการผลิต 2554/2555 ในเขตพื้นที่จังหวัดกาญจนบุรี

ในขณะที่แหล่งข่าวระดับสูงในกรมสอบสวนคดีพิเศษระบุว่า คดีทางการเมืองที่รับไว้เป็นคดีพิเศษตั้งแต่ปี2553 ถึงปัจจุบัน ดีเอสไอได้ดำเนินการสอบสวนเสร็จสิ้น จำนวน 235 คดี ขณะที่มีคดีที่อยู่ระหว่างการสอบสวน จำนวน 38 คดี

หลากหลายคดีพิเศษกำลังรอการปัดฝุ่น แฟ้มคดีจำนวนมากคือเผือกร้อนของว่าที่อธิบดีกรมสอบสวนคดีพิเศษ “ป้ายแดง” จะทำอย่างไรจึงจะคืนตัวตนได้รับความเชื่อมั่น เป็นที่คาดหวังของประชาชนที่มีต่อดีเอสไอเหมือนเช่นแรกเริ่มที่มีการก่อตั้งองค์แห่งนี้ขึ้นมา