ทบ.เร่งคืนสภาพกว๊านพะเยาอย่างยั่งยืน

โดย...สายอรุณ ปินะดวง

ภายหลังกองทัพบกจัดสรรงบกว่า 200 ล้านบาท องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ที่อยู่รอบกว๊านพะเยาทั้งด้านตะวันออกและตะวันตกในนามองค์กร “ศูนย์พัฒนาและบริหารจัดการน้ำกว๊านพะเยา” หรือ ศพบก. ระดมกำลังทุกภาคส่วนเพื่อเร่งฟื้นสภาพลุ่มแม่น้ำกว้านพะเยาอย่างมีระบบอย่างยั่งยืน

อัครา พรหมเผ่า รองนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.) พะเยา ที่ปรึกษา ศพบก. บอกว่า โครงการพัฒนาลุ่มแม่น้ำกว๊านพะเยารวมทั้งหมด15 สาย โดยเริ่มแหล่งน้ำในพื้นที่ลุ่มน้ำอิงตอนบนตั้งแต่หนองเล็งทรายมาจนถึงกว๊านพะเยาและลำน้ำอิงในพื้นที่ อ.แม่ใจ และ อ.เมือง จ.พะเยา การขุดลอกขุดแก้มลิงในพื้นที่ลุ่มน้ำอิงเพื่อเป็นการพัฒนาแหล่งน้ำต้นน้ำสาขาของกว๊านพะเยา แก้ปัญหาภัยแล้งและบรรเทาปัญหาน้ำท่วมให้แก่ชาวพะเยาและผู้ใช้น้ำในลุ่มน้ำอิงตอนบน นอกจากนี้ยังมีการขุดร่องน้ำดักตะกอนรอบกว๊านพะเยาด้านทิศตะวันตก เพื่อไม่ให้เกิดการสะสมของตะกอนดินในกว๊านพะเยามากขึ้น

“โครงการพัฒนาแหล่งน้ำของ ทบ.ครั้งนี้ เป็นโครงการต่อเนื่องจากปี 2557-2558 เริ่มตั้งแต่เดือน ก.ค. 2557 เป็นต้นไป ช่วงแรกเป็นงานขุดลอกซึ่งเป็นการขุดร่องน้ำดักตะกอนและแก้มลิงในลำห้วยพื้นที่ ต.แม่ปืม ต.บ้านใหม่ ต.บ้านต๋อม ต.แม่ใส ต.ท่าจำปี รวมถึงขุดขยายเพื่อเปิดทางน้ำในลำห้วยที่คับแคบและตื้นเขินให้มีพื้นที่เก็บกักน้ำมากขึ้น ซึ่งอนาคตจะเป็นสิ่งที่ช่วยบรรเทาปัญหาน้ำท่วมและภัยแล้งให้แก่ชาวนา” อัครา กล่าวถึงผลประโยชน์โครงการดังกล่าว

เช่นเดียวกับ พ.อ.รุ่งเพชร คนทัด เสธ.กรมทหารช่างที่ 3 ทภ.3 บอกว่า ไม่เพียงแต่ฟื้นฟูลุ่มแม่น้ำกว๊านพะเยาเท่านั้น ยังจะเข้าไปพัฒนาบึงสีไฟ จ.พิจิตร เนื่องจากปัจจุบันสภาพแหล่งน้ำเสื่อมโทรมอย่างหนัก สำหรับการพัฒนาสภาพลุ่มแม่น้ำกว๊านพะเยามีการดำเนินการ 6 เดือน เจ้าหน้าที่รับผิดชอบ 4 ชุด แบ่งออกเป็นพื้นที่รับผิดชอบตั้งแต่หนองเล็งทราย อ.แม่ใจ อ่างเก็บน้ำห้วยแม่ตุ้ม ลำห้วยต้นน้ำกว๊านพะเยา และกว๊านพะเยาถือว่าเป็นการพัฒนาแหล่งน้ำให้เกิดความยั่งยืนต่อไป

โครงการพัฒนาลุ่มแม่น้ำกว๊านพะเยาไม่เพียงแต่ วิชัย คำดี นายกเทศมนตรีตำบล (ทต.) บ้านใหม่ อ.เมือง จ.พะเยา เห็นด้วยอย่างยิ่ง เพราะนี่คือการคืนความสุขให้กับชาวบ้านที่แท้จริงและได้ประโยชน์เต็มๆ ขณะเดียวกันยังได้เสนอให้ขุดทำแก้มลิงบริเวณลำห้วยต้นน้ำสาขาและลำห้วยต้นน้ำกว๊านพะเยา คือ ห้วยชมพู ห้วยทรายขาว และห้วยโทก ที่เป็นลำน้ำสาขาสำคัญของห้วยแม่เหยี่ยนที่ไหลลงสู่กว๊านพะเยาเมื่อขุดแล้วเสร็จจะทำให้มีปริมาณเก็บกักน้ำได้ไม่น้อยกว่า 7 ไร่ ผลประโยชน์ที่ได้รับคือ จะมีน้ำอย่างเพียงพอสำหรับพื้นที่การเกษตรใน ต.บ้านใหม่ และต.แม่สุก ได้ทำนาตลอดปี ไม่ต้องผจญกับปัญหาภัยแล้งซ้ำซากเหมือนทุกปีที่ผ่านมา

ที่สำคัญการขุดทำแก้มลิงทำให้แก้ปัญหาเรื่องการบุกรุกลำน้ำทั้งสามลำห้วยได้อย่างดี เนื่องจากเป็นการทำงานของ ทบ.ดำเนินการอย่างรวดเร็ว ผู้นำท้องถิ่นได้เจรจาทำความเข้าใจกับประชาชนหรือผู้ที่ปลูกข้าวโพดรุกลำน้ำที่ตื้นเขินมาเป็นเวลานาน โดยการขุดลอกตลอดลำน้ำเปิดพื้นที่สาธารณะที่ถูกบุกรุก ซึ่งผู้ที่เคยบุกรุกยินยอมถอยแต่โดยดี ทำให้ไม่มีปัญหาข้อพิพาทเกิดตามมาแต่อย่างใด ทำให้ได้ทั้งพื้นที่เก็บน้ำใช้และความสามัคคีในพื้นที่อีกด้วย

เรื่องของการจัดการดินที่ได้จากการขุดลอกซึ่งหลายฝ่ายเป็นห่วงว่าจะเป็นปัญหานั้น ร.อ.ณัฐา สุภายศ กรมทหารช่างที่ 3 ผู้ควบคุมงานขุดลอกอ่างเก็บน้ำและลำห้วยต้นน้ำกว๊านพะเยา ยืนยันว่า ปริมาณดินที่ได้จากการขุดลอกทั้งหมดทุกจุดยกเว้นรอบกว๊านพะเยา ได้มอบให้ทางท้องถิ่นเป็นผู้ดูแลและบริหารจัดการว่าควรนำไปใช้ประโยชน์สิ่งใดที่จะเหมาะสม แต่สำหรับประชาชนทั่วไปหรือนิติบุคคลต้องการจะเข้ามาขอนำดินไปใช้ประโยชน์ สามารถไปติดต่อประสานงานกับทางท้องถิ่นที่เป็นผู้รับผิดชอบโดยตรง เพราะหน้าที่คือการขุดลอกเพียงอย่างเดียวเท่านั้น

“กว๊านพะเยา” หากจะพัฒนาอย่างเต็มรูปแบบไม่ใช่เรื่องง่าย แต่ก็ไม่ยากเกินความสามารถของประชาชนชาวพะเยาที่จะต้องร่วมมือกันประสานพลังขับเคลื่อน...