16 ปีคลิตี้ โศกนาฏกรรมสู่แผ่นฟิล์ม

โดย...นทรชัย พาณิชกุล

ในแวดวงนักข่าวสิ่งแวดล้อม ไม่มีใครไม่รู้จักหมู่บ้านคลิตี้ล่าง ต.ชะแล อ.ทองผาภูมิ จ.กาญจนบุรี และเชื่อว่าเกินกว่าครึ่งเคยลงพื้นที่ไปสัมผัสชุมชนแห่งนี้ด้วยตัวเองมาแล้ว

หลังจากเหตุการณ์ที่โรงแต่งแร่ตะกั่วแห่งหนึ่งปล่อยน้ำเสียลงสู่ลำห้วยคลิตี้ อันถือเป็นสายน้ำธรรมชาติที่หล่อเลี้ยงชุมชนคลิตี้ล่างมาตั้งแต่สมัยบรรพบุรุษ ส่งผลให้ชาวบ้านจำนวนมากล้มป่วยโดยไม่ทราบสาเหตุ หลายคนพิกลพิการ บ้างเสียชีวิตอย่างเป็นปริศนา

ต่อมาหน่วยแพทย์เคลื่อนที่ กรมอนามัย ได้ลงพื้นที่ตรวจสุขภาพคนในชุมชนเพื่อหาระดับสารตะกั่วในเลือด พบว่าทั้งผู้ใหญ่และเด็กต่างมีสารตะกั่วในเลือดสูงเกินค่าปกติ ขณะที่กรมควบคุมมลพิษได้ตรวจสภาพแวดล้อมในลำห้วยพบว่าตะกอนดินมีสารตะกั่วปนเปื้อนในปริมาณมาก เช่นเดียวกับสัตว์น้ำกุ้งหอยปูปลาที่ชาวบ้านจับกินเป็นอาหาร

เหตุการณ์ทั้งหมดที่เกิดขึ้นผลักดันให้ชาวบ้านคลิตี้ล่าง 151 ราย ยื่นฟ้องเรียกค่าเสียหายจากบริษัทดังกล่าว นอกจากนี้ยังเรียกร้องให้กรมควบคุมมลพิษเข้ามาฟื้นฟูลำห้วยให้คืนสู่สภาพเดิมโดยเร็วที่สุด จนกลายเป็นข่าวโด่งดังไปทั่วประเทศเมื่อปี 2542

ปรากฏว่าปัจจุบันผ่านมา 16 ปี แม้ศาลปกครองสูงสุดพิพากษาให้ชาวบ้านชนะคดีและได้รับเงินชดเชยค่าเสียหาย แต่ถึงอย่างนั้นลำห้วยคลิตี้ก็ยังไม่ได้รับการฟื้นฟู ยังคงปิดป้ายประกาศห้ามบริโภค รวมถึงห้ามจับสัตว์น้ำโดยเด็ดขาด

เรื่องราวทั้งหมดนี้เป็นแรงบันดาลใจให้ นนทวัฒน์ นำเบญจพล ผู้กำกับหนุ่มชื่อดังจากเรื่อง Boundary ฟ้าต่ำแผ่นดินสูง ได้สร้างภาพยนตร์สารคดีชื่อ “By the River : สายน้ำติดเชื้อ” เพื่อถ่ายทอดเรื่องราวของชาวคลิตี้ล่างกับการต่อสู้อันยืดเยื้อยาวนาน โดยหวังจะให้สายน้ำธรรมชาติและวิถีชีวิตของพวกเขากลับคืนมาดังเดิม

นนทวัฒน์ใช้เวลานานนับเดือนค้นคว้าข้อมูลจากเอกสาร ข่าวเก่าๆ ตระเวนสัมภาษณ์เอ็นจีโอ นักกฎหมาย ตลอดจนชาวบ้านคลิตี้ล่างผู้ได้รับผลกระทบ ก่อนถ่ายทำจากสถานที่จริง โดยมี สุภาพ หริมเทพาธิป รับหน้าที่โปรดิวเซอร์

ภาพยนตร์เรื่อง “By the River : สายน้ำติดเชื้อ” ความยาว 71 นาที เข้าฉายเมื่อวันที่ 8 พ.ค.ที่ผ่านมา ท่ามกลางกระแสตอบรับที่ดี โดยเฉพาะในกลุ่มคนดูที่สนใจในประเด็นสิ่งแวดล้อม ขณะเดียวกันก็ได้เดินทางไปฉายที่เทศกาลภาพยนตร์หลายประเทศ

หนึ่งในนั้นคือเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติโลคาร์โน ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ เมื่อปี 2556 ที่นนทวัฒน์สามารถคว้ารางวัล Special Mention สาย Concorso Cineasti del presente หรือรางวัลผู้กำกับหน้าใหม่มาครองได้อย่างน่าชื่นชม

วันพุธที่จะถึงนี้ (4 มิ.ย. 2557) ภาพยนตร์เรื่อง “By the River : สายน้ำติดเชื้อ” จะเข้าฉายในรอบการกุศล นำรายได้ทั้งหมดไปมอบให้ชาวบ้านคลิตี้ล่าง เพื่อจัดหาน้ำสะอาดระหว่างการฟื้นฟูลำห้วยคลิตี้ ณ โรงหนังเฮ้าส์ อาร์ซีเอ เวลา 18.30 น. สำรองที่นั่งได้ที่เบอร์ 087-795-6191

ไปดูกันเยอะๆ นะครับ ไปให้กำลังใจพี่น้องคลิตี้ล่างกัน