16 ปี ศาลรัฐธรรมนูญ

ศาลรัฐธรรมนูญเป็นองค์กรที่ใช้อำนาจตุลาการ โดยการพิจารณาพิพากษาอรรถคดีเป็นอำนาจศาลซึ่งต้องดำเนินการให้เป็นไปโดยยุติธรรมตามรัฐธรรมนูญ ตามกฎหมายและในพระปรมาภิไธยพระมหากษัตริย์ ศาลรัฐธรรมนูญ (The Constitutional Court) จัดตั้งขึ้นครั้งแรกในประเทศไทยตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540 โดยได้รับอิทธิพลจากศาลรัฐธรรมนูญแห่งสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี และศาลรัฐธรรมนูญสาธารณรัฐออสเตรีย ซึ่งถือได้ว่าออสเตรียเป็นประเทศที่จัดตั้งศาลรัฐธรรมนูญครั้งแรกของโลกตามแนวคิดของนักนิติปรัชญา Hans Kensen คณะตุลาการศาลรัฐธรรมนูญชุดแรกได้มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งเมื่อวันที่ 11 เม.ย. 2541 หากนับตั้งแต่ปี 2541–2557 ศาลรัฐธรรมนูญมีอายุครบรอบ 16 ปี

16 ปีที่ผ่านมา ศาลรัฐธรรมนูญได้สร้างคุณูปการให้กับชาติบ้านเมืองและประชาชนหลายประการ โดยมีแผนยุทธศาสตร์เป็นเครื่องมือที่กำหนดทิศทางในการปฏิบัติงาน แผนยุทธศาสตร์ดังกล่าวประกอบด้วยการสร้างองค์กรและบุคลากรให้มีความเข้มแข็ง มีจริยธรรมและคุณธรรม การประชาสัมพันธ์เชิงรุก การส่งเสริมเครือข่ายด้านการพัฒนาประชาธิปไตย การสร้างบรรทัดฐานการปกครองแบบประชาธิปไตย การพัฒนาเทคโนโลยีสารสนเทศให้ก้าวหน้าและทันสมัย หากแบ่งพันธกิจตามพื้นที่แล้ว สามารถแบ่งออกเป็นกิจการภายในประเทศและกิจการในต่างประเทศ กิจการภายในประเทศนอกจากการพิจารณาวินิจฉัยคดีแล้ว ได้ดำเนินการเผยแพร่ความรู้และสร้างความเข้าใจให้กับประชาชนในทุกภูมิภาค เช่น การสร้างความร่วมมือทางวิชาการกับมหาวิทยาลัยขอนแก่น มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ (วิทยาเขตหาดใหญ่) มหาวิทยาลัยบูรพา มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์

การสร้างยุวชนศาลรัฐธรรมนูญในเขต 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้ การมอบทุนการศึกษาและการเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ทางสื่อมวลชนทุกแขนง เป็นต้น

ส่วนกิจการในต่างประเทศได้สร้างความร่วมมือกับศาลรัฐธรรมนูญต่างประเทศ เพื่อประโยชน์ในทางวิชาการและสร้างบรรทัดฐานคดีรัฐธรรมนูญเข้าสู่มาตรฐานสากล เช่น ศาลรัฐธรรมนูญสาธารณรัฐเกาหลี ศาลรัฐธรรมนูญสาธารณรัฐตุรกี ศาลรัฐธรรมนูญแห่งสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี ศาลรัฐธรรมนูญสาธารณรัฐชิลี ศาลรัฐธรรมนูญสาธารณรัฐบัลแกเรีย และศาลรัฐธรรมนูญสาธารณรัฐอิตาลี เป็นต้น

ทั้งนี้ เพื่อยกระดับคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญภายใต้หลักมาตรฐานสากลที่ประกอบด้วยหลักนิติธรรม (The Rule of Law) หลักประชาธิปไตย (The Democracy) และหลักสิทธิมนุษยชน (The Human Right)

ในวาระครบรอบ 16 ปีศาลรัฐธรรมนูญ ศาลรัฐธรรมนูญได้จัดการสัมมนาทางวิชาการ เรื่องการปฏิรูปการเมืองภายใต้หลักนิติธรรมขึ้น ในวันพฤหัสบดีที่ 24 เม.ย. 2557 ที่โรงแรมมิราเคิล แกรนด์ คอนเวนชั่น หลักสี่ กรุงเทพมหานคร

ทั้งนี้ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเสนอความเห็นทางวิชาการเกี่ยวกับการปฏิรูปการเมืองภายใต้หลักนิติธรรม รวมทั้งข้อเสนอแนะในเชิงวิชาการระหว่างนักวิชาการทางด้านนิติศาสตร์และรัฐศาสตร์ นักการเมือง สื่อมวลชน ประชาชน ตลอดจนเพื่อรับทราบแนวทางและวิธีการต่างๆ อันจะก่อให้เกิดประโยชน์ต่อประเทศชาติและประชาชนทั่วไป มีวิทยากรผู้ทรงคุณวุฒิบรรยายพิเศษ ประกอบด้วย นายชวน หลีกภัย อดีตนายกรัฐมนตรี และ ศ.ดร.บวรศักดิ์ อุวรรณโณ เลขาธิการสถาบันพระปกเกล้า

จะเห็นได้ว่าศาลรัฐธรรมนูญไทยมีความก้าวหน้าในทางวิชาการอย่างยิ่ง ทั้งในประเทศและต่างประเทศ และคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญให้เป็นเด็ดขาด มีผลผูกพันรัฐสภา คณะรัฐมนตรี ศาล และองค์กรอื่นของรัฐ

ดังนั้น ศาลรัฐธรรมนูญต้องอยู่ควบคู่กับสังคมไทยอย่างยั่งยืนสถาพรตลอดไป