ของแพงเศรษฐกิจฝืดแนะประคองตัวฝ่าวิกฤต

ตัวเลขเศรษฐกิจไทยที่มีการคาดการณ์ว่าจะขยายตัวต่ำกว่าระดับที่กำหนด โดยธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ประเมินเศรษฐกิจไทยปีนี้จะขยายตัวเพียง 2.7% ต่ำกว่าการขยายตัวปี 2556 ที่ 2.9% ส่งสัญญาณไปถึงการบริโภคที่จะชะลอตัวลง ท่ามกลางความไม่แน่นอนของสถานการณ์การเมือง ในประเทศที่ยังไร้ทิศทาง

ในแง่การจับจ่ายใช้สอยของประชาชนแล้ว นอกจากจะต้องเผชิญกับรายได้ของเงินในกระเป๋าที่ลดน้อยลง ยังได้รับความเสี่ยงจากปัญหาค่าครองชีพเพิ่มสูงขึ้น ในสินค้าบางรายการที่มีแนวโน้มขยับราคาสูงขึ้นตามภาวะปัจจัยเสี่ยงที่กระทบต่อต้นทุนสินค้า

เริ่มตั้งแต่ราคาพลังงาน โดยในปี 2557 ประชาชนยังคงต้องเผชิญกับราคาพลังที่มีแนวโน้มแพงขึ้น จากนโยบายปรับโครงสร้างราคาก๊าซหุงต้ม (แอลพีจี) ของกระทรวงพลังงานที่ทยอยปรับขึ้นเดือนละ 50 สตางค์/กก. จากระดับราคาที่เคยตรึงไว้ 18.13 บาท/กก. ล่าสุด แอลพีจีภาคครัวเรือนปรับขึ้นแล้ว 4 บาท/กก. และมีแผนปรับเป็น 24.82 บาท/กก.

เหตุผลของการปรับราคาแอลพีจี เพื่อให้ราคาสะท้อนต้นทุนที่แท้จริงเนื่องจากราคาแอลพีจี และลดภาระกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงในการจ่ายชดเชยราคาในช่วงที่ผ่านมา โดยปัจจุบันราคาแอลพีจีภาคครัวเรือนอยู่ที่ 22.13 บาท ถ้าเทียบกับถังก๊าซครัวเรือนที่นิยมใช้ทั่วไปขนาด 15 กก. จะอยู่ที่ 332 บาท/ถัง ซึ่งปรับขึ้นจากราคาที่เคยตรึงไว้ก่อนหน้านี้ 60 บาท/ถัง และหากต้องปรับราคาตามแผนไปจนถึงเป้าหมาย 24.82 บาท/กก. ถังก๊าซฯขนาด15 กก. จะต้องปรับราคาขึ้นประมาณ 100 บาท/ถัง มาอยู่ที่ 373 บาท/ถัง ในอีก 56 เดือนข้างหน้า

ผลจากการปรับราคาแอลพีจีครัวเรือนได้กดดัน ทำให้ราคาอาหารสำเร็จรูปขยับขึ้นตาม แต่จากการประเมินของกระทรวงพาณิชย์คำนวณไว้ว่า ผลจากการปรับราคาแอลพีจีกระทบต่อราคาอาหาร 35 สตางค์/จาน แต่ในแง่จิตวิทยาราคาอาหารจานเดียวได้ทยอยปรับขึ้นแล้ว 510 บาท/จาน

ทั้งนี้ แม้ว่าภาครัฐจะออกมาตรการลดผลกระทบให้กับกลุ่มผู้มีรายได้น้อยและร้านค้า หาบเร่ แผงลอย ซึ่งมีประมาณ 7.7 ล้านราย ให้สามารถซื้อแอลพีจีในราคาเดิม 18.13 บาท/กก.ได้ แต่กลับมีผู้สนใจเข้ามาใช้สิทธิ์ในสัดส่วนที่น้อยมาก โดยเฉพาะกลุ่มร้านค้าหาบเร่ มาใช้สิทธิ์เพียง 8 หมื่นรายจากที่จำนวนผู้มีสิทธิ์ประมาณ 2.6 แสนราย เพราะหาบเร่ แผงลอย ส่วนใหญ่ ไม่ให้ความสนใจแต่ใช้วิธีทยอยปรับขึ้นราคาอาหารแทน

ขณะที่ราคาน้ำมัน ซึ่งเป็นปัจจัยด้านการขนส่ง ยังมีการเคลื่อนไหวตามทิศทางราคาน้ำมันตลาดโลก มีการปรับขึ้นลงตามปัจจัยนอกต่างประเทศ ยกเว้นราคาดีเซลที่รัฐบาลยังคงใช้นโยบายลดอัตราภาษีสรรพสามิตดีเซล และการตรึงราคาไม่ให้เกิน ลิตรละ 30 บาท เพื่อเป็นมาตรการลดภาระค่าใช้จ่าย เพราะเห็นว่าดีเซลเป็นน้ำมันเศรษฐกิจที่มีผลต่อต้นทุนการผลิตสินค้าและการดำรงชีวิตของประชาชน

อย่างไรก็ตามมีการตั้งข้อสังเกตว่านโยบายการตรึงดีเซลไม่เกินลิตรละ30บาท กลายเป็นนโยบายการเมืองเพื่อประชานิยมไปแล้ว เพราะหากมองระบบการขนส่งของผู้ประกอบการ ปัจจุบันหันไปใช้ก๊าซเอ็นจีวีเป็นส่วนใหญ่เนื่องจากยังถูกตรึงราคาอยู่ที่ 10.50 บาท/กก. ในทางกลับกัน รถยนต์รุ่นใหม่ที่ออกสู่ตลาดหันมาใช้เครื่องยนต์ดีเซลกันมากขึ้น โดยเฉพาะรถเอนกประสงค์ ที่มีขนาดเครื่องยนต์แรง ส่งผลให้ภาพรวมของการใช้น้ำมันดีเซลตอนนี้ไม่ได้มีเฉพาะรถยนต์เพื่อการส่งอย่างเดียวแต่รวมไปถึงรถยนต์ส่วนบุคคลทั่วไปด้วย

สำหรับปัจจัยต้นทุนพลังงานที่มีผลต่อค่าครองชีพของประชาชนคือ ค่าไฟฟ้า โดยการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) ออกมาส่งสัญญาณว่า แนวโน้มอัตราค่าไฟฟ้าอัตโนมัติ (ค่าเอฟที) รอบเดือน พ.ค.ส.ค. มีโอกาสปรับขึ้นตามต้นทุนราคาเชื้อเพลิงและค่าเงินบาทที่อ่อนค่าลงที่ 57 สตางค์/หน่วย ซึ่งต้องรอให้คณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (เรกูเลเตอร์) เคาะอีกครั้งปลายเดือน เม.ย.นี้

การพิจารณาค่าเอฟทีในแต่ละงวดเป็นหน้าที่โดยตรงของคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (เรคกูเลเตอร์) ที่จะมีการประชุมในช่วงปลายเดือนเม.ย.นี้ แต่จากสภาพเศรษฐกิจที่ชะลอตัวลง และการใช้จ่ายของประชาชนลดลง อาจทำให้เรคกูเลเตอร์ทบทวนการปรับขึ้นค่าเอฟทีในรอบหน้า หรืออย่างน้อยอาจปรับขึ้นไม่เท่ากับต้นทุนที่สูงขึ้น

ผลพวงจากการปรับขึ้นราคาพลังงานทั้งราคาน้ำมันและก๊าซหุงต้ม ประกอบกับค่าเงินบาทอ่อนค่า ซึ่งส่งผลต่อการนำเข้าวัตถุดิบมาผลิตเป็นสินค้า โดยกระทรวงพาณิชย์คาดการณ์อัตราเงินเฟ้อในปี 2557 ว่าจะได้รับผลกระทบจากการปรับขึ้นของราคาพลังงานและปัจจัยเสี่ยงด้านต่างๆ โดยหากปรับขึ้นก๊าซหุงต้มจนครบ 6 บาท/กก. จะส่งผลให้เงินเฟ้อเพิ่มขึ้น 0.1% ซึ่งราคาก๊าซหุงต้มมีผลต่อต้นทุนอาหารจานด่วนและหากปรับราคาอาหารจานด่วนขึ้น 5 บาท/จาน จากปัจจุบันที่ 35 บาท/จาน จะกระทบต่ออัตราเงินเฟ้อเพิ่มขึ้น 0.98%

นอกจากนี้ กระทรวงพาณิชย์ยังได้มีการศึกษาผลกระทบของการปรับขึ้นภาษีสรรพสามิตราคาน้ำมันดีเซลต่ออัตราเงินเฟ้อ โดยถ้ามีการปรับขึ้นราคาน้ำมันดีเซล 10 บาท/ลิตร ซึ่งเปรียบเทียบกับราคาน้ำมันดีเซลที่ 30 บาท/ลิตร จะทำให้อัตราเงินเฟ้อเพิ่มขึ้น 1.0%

ขณะที่ ผลกระทบค่าเงินบาทต่ออัตราเงินเฟ้อ พบว่า ถ้าค่าเงินบาทอ่อนค่าลงมาอยู่ที่ 33 บาท/เหรียญสหรัฐ จะกระทบอัตราเงินเฟ้อเพิ่มขึ้น 0.36% หากค่าเงินบาทอ่อนค่ามาอยู่ที่ 34 บาท/เหรียญสหรัฐ จะกระทบอัตราเงินเฟ้อเพิ่มขึ้น 0.5% และหากค่าเงินบาทอ่อนค่ามาอยู่ที่ 35 บาท/เหรียญสหรัฐ จะกระทบอัตราเงินเฟ้อ 0.7%

ทว่ามีการคาดการณ์ว่าในส่วนของราคาน้ำมันดีเซลแล้ว เชื่อว่ารัฐบาลจะยังคงอุดหนุนต่อ เพื่อไม่ให้กระทบต่อต้นทุนค่าขนส่งสินค้า ที่อาจทำให้มีการขยับราคาสินค้าเพิ่มขึ้นไปอีก ทำให้ปีนี้กระทรวงพาณิชย์ยังคงประเมินว่าจะยังอยู่ในกรอบ 22.8%

แม้ว่า อัตราเงินเฟ้อจะขยับเพิ่มขึ้นในกรอบเป้าหมายของกระทรวงพาณิชย์ แต่ทิศทางราคาสินค้ายังคงผันผวน จากปัญหาภัยธรรมชาติ ที่อาจทำให้ปริมาณผลผลิตสินค้าเกษตรสำคัญมีปัญหา และกระทบต่อราคาสินค้าในส่วนของอาหาร เนื้อสัตว์ และผักสด ขยับขึ้นราคา รวมทั้งสินค้าที่ต้องนำเข้าวัตถุดิบมาผลิต เช่น กลุ่มนมผง ที่ขณะนี้ ก็เริ่มมีการปรับขึ้นขึ้นราคา ด้วยการตั้งราคาสินค้าใหม่ เพราะการนำเข้าวัตถุดิบนมจากต่างประเทศมีราคาสูงขึ้น

รวมถึงทิศทางราคาน้ำมันดิบในตลาดโลก ที่จะปรับตัวสูงขึ้นตามภาวะเศรษฐกิจโลกฟื้นตัว ซึ่งอาจทำให้กลุ่มสินค้าที่ใช้วัตถุดิบจากการผลิตของน้ำมัน และพลังงาน เช่น ปุ๋ยเคมี มีต้นทุนเพิ่มสูงขึ้น ส่งผลให้ราคาสินค้าเกษตรที่ต้องใช้ปุ๋ยเคมีเป็นปัจจัยการผลิตปรับขึ้นราคา ทำให้คาดการณ์ครึ่งปีหลัง สินค้าในหลายกลุ่มยังคงเผชิญปัญหาต้นทุนปรับตัวสูงขึ้น และอาจจำเป็นต้องขยับราคา แต่จะมีการปรับขึ้นมากน้อยเพียงใด ขึ้นอยู่กับการบริหารจัดการและมาตรการดูแลของรัฐบาลที่จะเข้ามาอุดหนุน

ขณะที่ค่าใช้จ่ายในด้านการขนส่ง ซึ่งเป็นต้นทุนโลจิสติกส์สินค้า แม้ว่าขณะนี้ผู้ประกอบการด้าน ขนส่งจะยืนยันว่ายังไม่มีการปรับค่าโดยสาร แต่หากราคาน้ำมันดีเซลปรับเพิ่มขึ้น 12 บาท/ลิตร ก็อาจทำให้ต้นทุนภาคขนส่งสินค้าในภาพรวมเพิ่มขึ้น 510%

“แนวโน้มอัตราค่าขนส่งไม่น่าจะเพิ่ม ยกเว้นกรณีที่รัฐบาลไม่สามารถขยายระยะเวลาการจัดเก็บภาษีสรรพสามิตน้ำมันดีเซลต่อไปได้ จะทำให้ราคาน้ำมันดีเซลปรับเพิ่มอีก 5 บาท จะกระทบต่อค่าขนส่งและราคาสินค้า” ทองอยู่ คงขันธ์ ที่ปรึกษาสหพันธ์ขนส่งทางบกแห่งประเทศไทย ระบุ

ภาพรวมทั้งหมดนี้จะเห็นได้ว่าปัญหาค่าครองชีพ ที่คนไทยต้องเผชิญ มีทั้งเรื่องความผันผวนของราคาสินค้าและภาวะรายได้ในอนาคตที่ไม่แน่นอน

ธนวรรธน์ พลวิชัย ผู้อำนวยการศูนย์พยากรณ์เศรษฐกิจและธุรกิจ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย มองว่าปัญหาของค่าครองชีพในปีนี้คือ เงินเฟ้อที่เพิ่มขึ้น 2% กว่าๆ นั้น ไม่ได้หมายความว่าสินค้าจะแพงขึ้นทั้งหมดทุกรายการ แต่การที่คนไทยรู้สึกว่าข้าวของเครื่องใช้แพงขึ้น เพราะเงินหาได้น้อยลงเทียบกับ ค่าครองชีพที่เพิ่มขึ้นในบางรายการ

อย่างไรก็ตาม ทางออกในยุคภาวะเศรษฐกิจ ชะลอตัว ประชาชนคงต้องเลือกวิธีการประหยัดค่า ใช้จ่ายและหลีกเลี่ยงสินค้าบางรายการที่ปรับขึ้นราคา โดยหาสินค้าทดแทนที่มีราคาถูกกว่ามาบริโภคแทน เช่น เมื่อเนื้อหมูแพงก็อาจหันไปบริโภคเนื้อไก่ หรือสินค้าบางชนิดที่มีผู้ประกอบการแข่งขันหลายราย เลือกซื้อสินค้าแบรนด์อื่นที่มีราคาถูกกว่าทดแทน

“ปัญหาในปีนี้ แตกต่างจากปีอื่นๆ เพราะเงินเฟ้อไม่ได้ปรับเพิ่ม 45% คือราคาสินค้าไม่ได้มีปัญหาเรื่องต้นทุนสูงขึ้นทั้งหมด แต่เป็นแค่บางรายการเท่านั้น ดังนั้นการปรับตัวในยุคเศรษฐกิจชะลอตัว คือการเลือกใช้จ่ายสินค้าที่จำเป็น และหาสินค้าอื่นทดแทนก่อน น่าจะเป็นทางออกปัญหาค่าครองชีพในปีนี้ได้” ธนวรรธน์ กล่าว

ในยุคเศรษฐกิจฝืดเคืองประกอบกับการเมืองไม่เป็นใจในการแก้ไขปัญหาเศรษฐกิจ ประชาชนคงทำได้แค่ประคองค่าใช้จ่ายเพื่อให้ผ่านพ้นปีนี้ไปให้ได้