รัฐหนีตายทิ้งทวนกู้แบงก์รัฐใช้หนี้จำนำข้าว

โดย...เกียรติศักดิ์ ผิวเกลี้ยง

การเดินหน้าออกสลากออมสินระดมเงิน 1 แสนล้านบาท ที่จะเริ่มขายตั้งแต่วันที่ 17 เม.ย.นี้เป็นต้นไป เป็นที่ถูกจับตาว่าจะนำเงินก้อนใหญ่ไปใช้ดำเนินการอะไรที่นอกเหนือจากการปล่อยสินเชื่อปกติหรือไม่

เพราะในช่วงนี้ที่เศรษฐกิจชะลอตัวอย่างมาก การขยายตัวสินเชื่อของธนาคารยังต่ำกว่าเป้า ทำให้ธนาคารออมสินไม่มีความจำเป็นระดมเงินก้อนใหญ่เพื่อมาขยายสินเชื่อ และสภาพคล่องของธนาคารในช่วงนี้ก็มีสูงถึง 1.7 แสนล้านบาท

นอกจากนี้ ความต้องการเงินกู้ของรัฐบาลในส่วนของการลงทุน ทั้งโครงการน้ำจาก พ.ร.ก.เงินกู้ 3.5 แสนล้านบาท และโครงการลงทุนด้านคมนาคมขนส่งจาก พ.ร.บ.เงินกู้ 2 ล้านล้านบาท ก็ไม่สามารถดำเนินการกู้ได้แล้ว ดังนั้น ธนาคารออมสินก็ไม่มีความจำเป็นสำรองสภาพคล่องไว้จำนวนมาก เพื่อปล่อยกู้ให้กับรัฐบาลในช่วงระยะเวลานี้

แม้ว่า ธัชพล กาญจนกูล รองผู้อำนวยการธนาคารออมสินอาวุโส รักษาการผู้อำนวยการธนาคารออมสิน ออกมาให้เหตุผลว่า การออกสลากระดมเงินล็อตใหญ่ครั้งนี้ เพื่อไปใช้สลากก่อนเก่าที่จะเริ่มทยอยครบอายุ 4.5 หมื่นล้านบาท และส่วนที่เหลือเพื่อชดเชยสภาพคล่องของธนาคารที่หายไปจำนวนมากก่อนหน้านี้ ให้กลับมาอยู่ระดับมากกว่า 2 แสนล้านบาท

หากมองเหตุผลแรก ก็ถือว่ามีเหตุผลเพราะหากไม่ออกสลากใหม่มาทดแทนก็จะทำให้กินสภาพคล่องของธนาคารให้หายไป

แต่เหตุผลที่สอง เพื่อเติมสภาพคล่องที่หายไปในช่วงที่เกิดวิกฤตธนาคารออมสินไปปล่อยกู้อินเตอร์แบงก์ให้กับธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) เพื่อไปจ่ายหนี้จำนำข้าวยังดูไม่มีน้ำหนัก เพราะที่ผ่านมาได้มีสภาพคล่องไหลกลับมาธนาคารจำนวนมากแล้ว จึงไม่มีความจำเป็นต้องเสริมสภาพคล่องอีกหลายหมื่นล้านบาทให้เป็นต้นทุนของธนาคาร

แต่ในทางการเงินการธนาคาร การระดมเงินสภาพคล่องก้อนใหญ่ แสดงให้เห็นว่าธนาคารต้องมีแผนการปล่อยกู้รองรับไว้ในอนาคต ซึ่งการระดมเงินก้อนใหญ่ก็ต้องหมายถึงการปล่อยกู้ในโครงการที่มีมูลค่ามากๆ ด้วยเช่นกัน

ในส่วนของธนาคารออมสินการปล่อยกู้ก้อนใหญ่ให้ภาคเอกชนเป็นเรื่องที่ปิดประตูได้เลย เพราะนโยบายของธนาคารไม่ปล่อยกู้ให้เอกชนรายใหญ่ เพราะไปแข่งกับธนาคารพาณิชย์

ดังนั้น ก็เหลือการปล่อยกู้ให้กับรัฐบาลเท่านั้นที่เป็นก้อนใหญ่ และโครงการของรัฐบาลที่ตอนนี้ต้องการเงินกู้ก้อนใหญ่ก็มีโครงการรับจำนำข้าวเท่านั้น ที่รัฐบาลยังค้างหนี้จำนำข้าวกับชาวนาอีก 1 ล้านราย เป็นเงินประมาณ 1 แสนล้านบาท ที่รัฐบาลยังไม่รู้ว่าจะหาเงินมาจากที่ไหน

ซึ่งสุดท้ายหนีไม่พ้นต้องกู้เงินจากสถาบันการเงิน โดยเฉพาะจากแบงก์รัฐ ซึ่งก็หนีไม่พ้นธนาคารออมสินที่มีสภาพคล่องมากพอที่จะปล่อยกู้ ซึ่งสอดคล้องกับรังสรรค์ ศรีวรศาสตร์ ปลัดคลัง ที่ออกมาระบุว่า การหาเงินมาจ่ายจำนำข้าวหนีไม่พ้นต้องกู้เงินจากสถาบันการเงิน

ขณะที่ จุฬารัตน์ สุธีธร ผู้อำนวยการ สำนักงานบริหารหนี้สาธารณะ (สบน.) ออกมาบอกว่า จะเดินหน้ากู้เงินจากสถาบันการเงินอีกครั้งเพื่อมาจ่ายจำนำข้าว โดยจะทำความเข้าใจหลังจากที่ผ่านมายังมีความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนทำให้ไม่กล้าปล่อยกู้

ต้องถือเป็นจังหวะที่ประจวบเหมาะที่ ผู้อำนวยการ สบน. ที่อีกหมวกหนึ่งนั่งเป็นคณะกรรมการธนาคารออมสิน ออกมาระบุเดินหน้ากู้เงินมาโปะหนี้โครงการรับจำนำข้าว ขณะที่ฝากธนาคารออมสินมีแผนการระดมเงินก้อนใหญ่ ทั้งๆ ที่ไม่มีแผนการปล่อยกู้เพิ่ม

ความบังเอิญที่ไม่น่าบังเอิญนี้ มีการมองทะลุจากฟากรัฐแล้วว่า การกู้เงินจากธนาคารพาณิชย์มาโปะจำนำข้าวไม่น่าจะประสบความสำเร็จ เพราะธนาคารพาณิชย์กลัวผิดกฎหมายทำให้หนี้สูญธนาคารได้รับความเสียหาย

แต่ที่ผ่านมาพยายามออกข่าวว่าจะเจรจากับธนาคารพาณิชย์ เป็นการซื้อเวลาจากชาวนาเท่านั้น แต่การซื้อเวลาด้วยการเรียกคะแนนสงสารทำได้ไม่นาน ทำให้รัฐบาลต้องมีแผนหนีตายในช่วงที่เข้ามุมอับ ซึ่งหนีไม่พ้นการกู้เงินจากธนาคารออมสินมาโปะหนี้ชาวนา

ต้องไม่ลืมว่า ที่ผ่านมารัฐบาลพยายามดำน้ำดำดินให้ ธ.ก.ส. อินเตอร์แบงก์จากธนาคารออมสิน 2 หมื่นล้านบาท มาจ่ายหนี้จำนำข้าวชาวนา แต่เกิดปัญหาถูกต่อต้านจากสังคมจนต้องยกเลิกเงินกู้ดังกล่าวกลางคัน

การจะกลับมาลองเสี่ยงกู้เงินจากธนาคารออมสินเพื่อไปจ่ายจำนำข้าวให้ชาวนาอีกครั้งจึงไม่ใช่เรื่องแปลก ติดอยู่ที่จะหาช่องกฎหมายให้การกู้เงินจากธนาคารออมสินไม่ผิดกฎหมายรัฐธรรมนูญแค่นั้น ผู้บริหารและกรรมการของธนาคารออมสินก็พร้อมที่จะปล่อยให้รัฐบาลไปจ่ายจำนำข้าวให้กับชาวนา

นอกจากนี้ รัฐบาลมองว่ากระแสการต่อต้านจากสังคมที่ธนาคารออมสินจะปล่อยกู้ให้กับรัฐบาลเพื่อไปจ่ายหนี้จำนำข้าวให้กับชาวนา น่าจะลดน้อยลงกว่าช่วงที่ผ่านมา เพราะชาวนาได้รับความเดือดร้อนอย่างมาก จากที่ไม่ได้รับเงินจำนำข้าวมาเป็นเวลาหลายเดือน

ขณะเดียวกัน การรอเงินจากการระบายข้าวมาจ่ายหนี้ชาวนาก็พึ่งไม่ได้แล้ว เพราะเงินที่ระบายได้ช่วงนี้ต้องไปใช้คืนกระทรวงการคลังให้ครบ 2 หมื่นล้านบาท จากการไปเบิกเงินราชการฉุกเฉินมาจ่ายหนี้ชาวนาก่อนหน้านี้

ด้านการออกพันธบัตรกู้เงินของ ธ.ก.ส. ก็ไม่ผ่านความเห็นชอบจากกรรมการและฝ่ายบริหาร เพราะเห็นว่าเป็นการดำเนินการที่ผิดมติคณะรัฐมนตรี ที่เงินรับจำนำข้าวจะต้องเป็นคลังเป็นผู้จัดหามาให้ และรัฐบาลเป็นผู้ชำระเงินต้นและดอกเบี้ย จึงไม่ใช่หน้าที่ของ ธ.ก.ส.

เมื่อเป็นเช่นนี้ รัฐบาลจึงขว้างงูไม่พ้นคอ รัฐบาลต้องเป็นผู้หาเงินมาจ่ายหนี้จำนำข้าวที่ค้างอยู่กับชาวนา ซึ่งหนทางที่เหลืออยู่แทบมองไม่เห็น มีแค่การกู้เงินจากธนาคารออมสินมาจ่ายเท่านั้น ที่ยังพอเป็นทางเลือกสุดท้ายที่ให้รัฐบาลหนีตายไปได้อีกอึดใจหนึ่ง