รูปแบบของการปฏิรูปโดยประชาชนอย่างแท้จริง

โดย...ม.ล.รุ่งคุณ กิติยากร

หัวข้อเรื่องการปฏิรูปประเทศได้รับการชูขึ้นมาเมื่อปลายปีกลาย ด้วยความเป็นเรื่องที่ประชาชนเห็นความจำเป็นและต้องการเป็นอย่างมาก ณ เวลานี้กลุ่มต่างๆได้มีการร่างแบบแผน ในการปฏิรูปสาขาต่างๆรวมแล้วไม่ต่ำกว่า 20 สาขา อย่างไรก็ตามวิธีการที่จะไปสู่การปฏิรูปตามที่มวลมหาประชาชนต้องการคาดหวังเป็นอย่างมาก กลับไม่ได้มีการพัฒนาขึ้นเลย
สภาปฏิรูป ในลักษณะซึ่งกำนันสุเทพ เทือกสุบรรณ เคยพูดถึงก็ได้จางหายไปเนื่องจากไม่มีกฏหมายใดที่จะมารองรับและยังไม่สามารถเกิดขึ้นได้ตามความเป็นจริง วาทะของ ‘ลุงกำนัน’ คงเหลือเป็นเพียง ‘รวบรวมแนวทางการปฏิรูปเพื่อเสนอให้รัฐบาลต่อไป’

ในเวลาเดียวกันก็ได้เกิดความขัดแย้งกันเองภายในมวลมหาประชาชน เกี่ยวกับแบบแผนการปฏิรูปบางสาขาเนื่องด้วยการเห็น ‘ข้อมูลไม่ตรงกัน’ ซึ่งไม่สามารถจะยุติ สรุปว่าข้อเท็จจริงคืออะไรได้ในเวลานี้ โดยทั้งสองฝ่ายไม่สามารถเอาหลักฐานข้อมูลจากองค์กรนั้นที่เกี่ยวข้อมมาพิสูจน์ได้โดยแจ้งชัด คงจะทำได้เพียงการปลุกมวลชนให้เห็นตามตนและโจมตีกันไปมาเท่านั้น

เพื่อเป็นแนวทางที่สามารถนำมาใช้ให้มีการเดินหน้าเพื่อเกิดรูปธรรมในการปฏิรูปได้ ผู้เขียนจึงใคร่เสนอให้มวลมหาประชาชนถอยมามองในภาพรวม โดยมองไปในรูปแบบและวิธีการจัดการการปฏิรูปอันจะสามารถเป็นที่ยอมรับได้โดยทุกฝ่าย

‘ทุกฝ่าย’ ในที่นี้ไม่ได้หมายถึงทุกฝ่ายที่เห็นต่างภายในมวลมหาประชาชนเพียงอย่างเดียว แต่รวมถึงทุกฝ่ายทั้งมวลมหาประชาชน และประชาชนอื่นๆที่ไม่เรียกตัวเองว่ามวลมหาประชาชนด้วย

รูปแบบการปฏิรูปที่เสนอคือ รูปแบบการปฏิรูปโดยประชาชนอย่างแท้จริง ไม่ใช่การปฏิรูปโดยคณะใดที่คงเป็นเพียงตัวแทนของกลุ่มผู้มีอำนาจเล็กๆจัดตั้งขึ้นหรือควบคุมอยู่ และอ้างว่าเป็นตัวแทนของประชาชน โดยจะมาโดยการเลือกตั้งหรือไม่ก็ตาม แต่จะเป็นการปฏิรูปที่ประชาชนมีบทบาทโดยตรงทั้งในการเสนอและในการตัดสินใจโดยตรง ปราศจากการตัดสินผ่านตัวแทนใดๆ ซึ่งข้อมูลที่เกี่ยวข้องจะเปิดเผยต่อสาธารณะตามจริง โปร่งใส สามารถเป็นได้โดยวิธีการออกเสียงลงประชามติในรูปแบบลักษณะดังนี้

(1) การปฏิรูปแต่ละส่วนให้แยกกันเป็นสาขา ในส่วนที่มีการเกี่ยวข้องกันสูงต้องมานำพิจารณาให้สอดคล้องกัน

(2) สาขาใดก็ตาม ที่ประชาชนต้องการการปฏิรูป ให้ผู้นำประเทศ ณ เวลานั้นเปิดทางในการปฏิรูปสาขานั้นๆ

(3) เมื่อมีการเปิดประเด็นในการปฏิรูปสาขานั้นๆแล้ว ผู้ใดก็ตามที่ประสงค์จะเสนอรูปแบบในการปฏิรูปในสาขานั้นสามารถลงทะเบียนเพื่อเสนอรูปแบบในการปฏิรูปสาขานั้น โดยจะเป็นส่วนบุคคลหรือกลุ่มก็ตาม ซึ่งหากรูปแบบมีความคล้ายคลึงกันควรรวมเป็นกลุ่มเดียวเพื่อไม่ให้คะแนนเสียงกระจายในการเลือก (ช่วงรับสมัครควรเปิดไว้ระยะยาว และอนุญาตให้ผู้ที่สมัครแล้วรวมกลุ่มกันหลังการสมัครได้)

(4) เพื่อกรองไม่ให้จำนวนผู้เสนอมีจำนวนมากเกิน ให้มีค่าใช้จ่ายในการสมัคร อาจตั้งให้ผู้สมัครรวบรวมรายชื่อของผู้สนับสนุนจำนวนหนึ่งก่อนที่จะสามารถลงทะเบียนได้

(5) ผู้เสนอเมื่อลงทะเบียนแล้วจะรวมกันเพื่อให้ได้มาข้อมูลอันถูกต้องที่เกี่ยวเนื่องด้วยสาขานั้นๆ โดยผู้นำประเทศ ณ เวลานั้นจะต้องเปิดทางให้กลุ่มนี้เข้าตรวจสอบสืบสวนได้โดยไม่มีการกีดกั้นในทุกส่วน โดยกลุ่มปฏิรูปจะต้องนำข้อมูลมาสรุปยอมรับกันเป็นเอกฉันท์และรวบรวมลงเป็นเล่มให้ประชาชนศึกษาได้ ในกรณีความเห็นไม่ตรงกันในเรื่องของข้อมูล ให้มีการไต่สวนสาธารณะ พร้อมดีเบตหากจำเป็น

(6) ผู้เสนอทุกกลุ่มจะต้องเสนอแบบแผนในการปฏิรูปโดยละเอียดชัดเจนซึ่งหากแบบแผนนั้นได้รับการอนุมัติโดยประชาชน กลุ่มนั้นจะเป็นกลุ่มที่มีหน้าที่ประสานกับรัฐบาลดูแลการปฏิรูปตามแบบแผนที่ได้นำเสนอและได้รับการอนุมัติ

(7) ผู้นำประเทศ ณ เวลานั้นจะต้องจัดเอื้ออำนวย ให้ประชาชนสามารถรับรู้ถึงข้อมูลที่เกี่ยวข้องเนื่องด้วยสาขาที่ฝ่ายเสนอปฏิรูปได้สรุปและยอมรับเป็นเอกฉันท์ พร้อมแบบแผนในการปฏิรูปส่วนสาขาของแต่ละกลุ่ม เป็นทั้งในสิ่งตีพิมพ์และออนไลน์ พร้อมจัดการเสวนา ดีเบต แถลงการณ์สาธารณะ ถ่ายทอดออกทางอากาศ

(8) ประชาชนทุกคนมีโอกาสที่จะออกคะแนนเสียงลงประชามติเลือกในแบบแผนของการปฏิรูป โดยการลงทะเบียนสมัครเป็นผู้เลือกรูปแบบการปฏิรูป เมื่อลงทะเบียนสมัครเป็นผู้เลือกการปฏิรูปสาขาใดจะต้องศึกษาข้อมูล ที่ฝ่ายเสนอปฏิรูปได้สรุปและยอมรับเป็นเอกฉันท์ พร้อมแบบแผนที่ฝ่ายเสนอปฏิรูปได้เสนอ และจะทำการสอบแบบปรนัย ข้อซึ่งฝ่ายปฏิรูปจะเป็นผู้เลือกคำถามสำหรับข้อสอบจากข้อมูลที่ได้สรุปยอมรับกันเป็นเอกฉันท์ เพื่อกรองเอาเฉพาะผู้ที่เข้าใจสถานะและประเด็นอย่างแท้จริงถูกต้อง สามารถถือว่า เป็นคะแนนเสียงคุณภาพเท่านั้น ที่จะได้ลงคะแนนเสียง (ในส่วนนี้จะต้องไม่มีการยกเว้นหรือให้เทียบคุณวุฒิใดๆทั้งสิ้น และจะต้องปลอดจากการโกง)

(9) การลงประชามติเพื่ออนุมัติแบบแผนการปฏิรูปแต่ละสาขาให้มีสาขาล่ะ 2 รอบ

รอบที่ (1) เป็นไปเพื่อคัดแบบแผนทั้งหมด ให้เหลือเพียง 3 แบบแผนที่ได้คะแนนเสียงมากที่สุด โดยทุกคนที่สามารถลงคะแนนเสียงสามารถเลือกได้ 3 แบบแผน โดย 3 แบบแผนที่ได้คะแนนเสียงมากที่สุดจะได้นำมาเลือกอีกทีใน

รอบที่ (2) ซึ่งผู้เลือกจะสามารถเลือกได้เพียงแบบแผนเดียวจาก 3 แบบแผนโดยให้มีอีก 1 ช่องสำหรับผู้ไม่เห็นด้วยกับทั้ง 3 แบบแผนและ/หรือไม่เห็นด้วยในการปฏิรูปในสาขานั้นเลย โดยซึ่งหากคะแนนเสียงผู้ไม่เห็นด้วยเกินกึ่งหนึ่งของผู้ลงคะแนนเสียงทั้งหมด ให้ถือว่าการไม่ปฏิรูปเป็นประชามติของสาขานั้นๆ

ในกรณีในการลงมติรอบแรก หากมีแบบแผนใดได้รับคะแนนเสียงเกินกึ่งหนึ่งของคะแนนเสียงทั้งหมด ให้ถือว่าเป็นประชามติโดยไม่จำเป็นต้องมีการเลือกรอบที่ 2

(10) การจัดลงประชามติโดยแต่ละครั้งจำนวนจุดเลือกที่จะมีขึ้นอยู่กับผู้ที่สามารถลงคะแนนเสียง และแต่ละครั้งที่จัดควรที่จะจัดให้เลือกทีละหลายๆสาขา แต่จะต้องไม่เกินจำนวนที่ประชาชนสามารถศึกษาข้อมูลเพื่อที่จะสอบได้ทัน

รูปแบบการปฏิรูปในลักษณะนี้เป็นวิธีที่จะได้มาซึ่งการปฏิรูปโดยประชาชนอย่างแท้จริง โดยประชาชนทุกคนสามารถนำเสนอและมีบทบาทในการตัดสินใจโดยตรง โดยทุกคนสามารถมีส่วนร่วมอย่างยุติธรรม พร้อมมีการกรองให้ได้การออกคะแนนเสียงที่มีคุณภาพ แม้วิธีการนี้จะเป็นการใหญ่แต่ก็ใหญ่ตามสมควรเหมาะสม ไม่ใหญ่เกินสำหรับเนื้อหาเดิมพันที่เกี่ยวข้อง และเป็นวิธีที่ศิวิไลซ์ที่กระทำได้ และสามารถเป็นที่ยอมรับของทุกฝ่าย

เมื่อสามารถเป็นที่ยอมรับได้โดยทุกฝ่ายภายใน ก็หมายความว่า มวลมหาประชาชนสามารถเป็นหนึ่งอันเดียวกันเรียกร้องในรูปแบบวิธีการปฏิรูปโดยการใช้ประชามตินี้ โดยข้ามผ่านความขัดแย้งที่มีในเรื่องแบบแผนการปฏิรูปของกลุ่มต่างๆ และในเมื่อสามารถเป็นที่ยอมรับได้โดยทุกฝ่ายทั้งภายในและภายนอก ก็หมายความว่ารูปแบบการปฏิรูปในลักษณะนี้สามารถเป็นที่เรียกร้องต่อรองให้เกิดขึ้นได้ตามความเป็นจริง เกิดขึ้นภายใต้รัฐธรรมนูญ ไม่ใช่เพียงการตั้งความหวังลอยๆอีกต่อไป 

ฉะนั้นจึงเสนอให้ประชาชนเรียกร้องและให้ท่านทั้งหลายที่อาจเข้ามาเป็นผู้นำของประเทศต่อไปจากรัฐบาลนี้โดยจะมาด้วยวิธีใดก็ตาม พิจารณาในการสนับสนุนการปฏิรูปในรูปแบบลักษณะนี้ เพื่อประโยชน์และจะเป็นทางออกให้แก่ประชาชนและประเทศชาติต่อไป