เก็บภาษีก้าวหน้า-จำกัดเพดานถือครองที่ดิน

ปัญหาการจัดการที่ดินของประเทศไทย มีปัญหาตั้งแต่ระดับความคิดที่เปลี่ยนคุณค่าที่ดินจากฐานชีวิตมาเป็นสินค้า การให้ความสำคัญกับระบบกรรมสิทธิ์ผูกติดกับกลไกตลาด ปล่อยให้กลุ่มทุนเข้าถือครองที่ดินอย่างไม่จำกัด มีการเก็งกำไรที่ดินจนมีราคาแพง ไม่คุ้มกับการลงทุนทำการเกษตร ขณะที่เกษตรกรสูญเสียที่ดินจนไร้ที่ทำกิน หรือมีที่ดินไม่พอทำกิน

ประยงค์ ดอกลำไย ที่ปรึกษาขบวนการประชาชนเพื่อสังคมที่เป็นธรรม (ขปส.) ระบุว่า ปัญหาที่ดินไม่ใช่เรื่องมีที่ดินไม่เพียงพอ เพราะประเทศไทยมีที่ดินที่ประชาชนถือครองมากประมาณ 130 ล้านไร่ หากเอามาแบ่งกันทั้งหมดจะได้ที่ดินคนละ 2 ไร่ หาก 1 ครอบครัวมี 3 คน ก็ได้ 6 ไร่ แต่ในความเป็นจริงที่ดินส่วนใหญ่กระจุกอยู่ในมือคนจำนวนน้อยที่มีอิทธิพล ส่วนชาวไร่ชาวนามีที่ดินเพียงส่วนน้อย

ประยงค์ กล่าวว่า ที่ผ่านมา ขปส.เสนอ ร่างกฎหมาย 4 ข้อ เพื่อแก้ปัญหาที่ดิน คือ 1.ใช้มาตรการทางภาษีที่ดินในอัตราก้าวหน้า เพื่อบังคับไม่ให้ถือครองที่ดินเพื่อเก็งกำไร โดยกำหนดให้ถือครองที่ดินเพื่อการเกษตรไม่เกิน 50 ไร่/ครัวเรือน ที่ดินเพื่อการอยู่อาศัยในเมือง 35-50 ตารางวา หากใครถือครองเกินกว่านี้ ต้องเสียภาษีในอัตราก้าวหน้าไม่เกิน 5% ของราคาที่ดิน เพื่อให้เกิดการหยุดกักตุนที่ดิน

ขณะเดียวกัน ให้นำที่ดินของรัฐที่ไม่ได้ใช้ประโยชน์มาแจกจ่ายให้ประชาชนผ่านธนาคารที่ดิน โดยไม่อนุญาตให้มีการขายต่อ

2.แก้ปัญหาการบุกรุกป่าด้วยการออกโฉนดชุมชนให้กับประชาชนที่อยู่ในพื้นที่เป็นระยะเวลานานร่วมเป็นเจ้าของและบริหารจัดการที่ดินร่วมกัน ตั้งกติกาขึ้นมาดูแลทรัพยากรตัวเอง สิทธิในการควบคุมดูแลเป็นของสมาชิก สิทธิการกำกับถ่วงดุลก็ยังเป็นหน่วยงานของรัฐ ไม่มีความจำเป็นที่ต้องเพิกถอนพื้นที่ป่าสงวนหรือที่ดินของรัฐ

3.ร่าง พ.ร.บ.ธนาคารที่ดิน โดยนำเงินครึ่งหนึ่งจากการเก็บภาษีที่ดินมาจัดตั้งธนาคารนี้ขึ้น เพื่อเป็นแหล่งทุนให้ประชาชนระดับล่างและเกษตรกรรายย่อยกู้ยืมเงินเพื่อซื้อที่ดินจากผู้ขายที่ไม่ต้องการแบกรับภาระภาษี โดยอาจจะผ่อนซื้อได้ในระยะยาว มีระบบดอกเบี้ยในอัตราที่เป็นธรรม

4.ร่าง พ.ร.บ.กองทุนยุติธรรม ช่วยเหลือประชาชนที่ไม่มีเงินต่อสู้ด้านคดีความที่เป็นปัญหาที่ดิน ซึ่งที่ผ่านมาเมื่อไม่มีเงินสู้ก็มักจะสารภาพและยอมรับโทษ ทั้งที่เป็นผู้อยู่อาศัยบนที่ดินดังกล่าวมานานจนกฎหมายน่าจะคุ้มครอง

“ที่ผ่านมาเกษตรกรและคนจนถูกดำเนินคดีจากการบุกรุกที่ดินปีละประมาณ 6,700 คดี ทำให้เกิดความไม่เป็นธรรมทางสังคม เป็นหนึ่งในปัญหาที่จะต้องปฏิรูปประเทศไทยอย่างเร่งด่วน”

ประยงค์ กล่าวว่า หากบรรจุข้อเสนอดังกล่าว เคยเสนอให้รัฐบาลรักษาการชุดนี้พิจารณาแล้ว แต่ก็ไม่มีการตอบรับแต่อย่างใด

ข้อเสนอของ ขปส.เป็นไปในทิศทางเดียวกับที่คณะกรรมการปฏิรูป (คปร.) เสนอไว้ในปี 2554 ซึ่งเสนอให้ออกกฎหมายคุ้มครองที่ดินเพื่อเกษตรกรรม เพื่อช่วยหยุดยั้งการกว้านซื้อที่ดินเพื่อซื้อขายเก็งกำไรรายใหม่ๆ ซึ่งจะทำให้ราคาที่ดินลดลง ลดค่าใช้จ่ายในการซื้อที่ดินคืน และเป็นการคุ้มครองที่ดินเพื่อการเกษตรไม่ให้นำไปใช้ผิดประเภท

ขณะเดียวกัน คปร.ยังเสนอให้กำหนดเพดานการถือครองที่ดินไม่เกินครัวเรือนละ 50 ไร่ และเก็บภาษีที่ดินในอัตราก้าวหน้า ที่ดินขนาด ต่ำกว่า 10 ไร่ เสียภาษีในอัตราต่ำ 0.03% ที่ดิน 1050 ไร่ เสียภาษีอัตรา 0.1% และที่ดินทิ้งร้างหรือส่วนที่เกินจาก 50 ไร่ ให้เสียภาษีอัตรา ก้าวหน้าสูง 5%