คดีลิขสิทธิ์เมื่อสิ้นสุดอายุคุ้มครอง

เขียนกันมา 2 ฉบับแล้วเพิ่งอธิบายไปได้เพียง 7 เรื่องจากทั้งหมด 28 เรื่อง ว่าศาลท่านเห็นอย่างไร จึงตัดสินว่าไม่เป็นการละเมิดลิขสิทธิ์ ยังเหลืออีก 21 เรื่อง ซึ่งจะแบ่งอธิบายตามที่ศาลท่านพิจารณาออกเป็น 6 เรื่อง 11 เรื่อง และ 2, 2 เรื่อง ตามลำดับ ท่านผู้อ่านก็คงจะติดตามกันจนเบื่อ นี่แค่คดีเดียวและเป็นคดีลิขสิทธิ์ แล้วก็แค่ย่อยมาให้ดูง่ายๆ เพื่อมาเขียนให้ท่านผู้อ่านทั่วๆ ไปที่ไม่ใช่นักกฎหมายได้เข้าใจ แล้วก็พยายามไม่ให้มีสำนวนทางกฎหมายที่จะทำให้เครียดเกินไปด้วย ศาลท่านมีประเด็นที่ละเอียด รอบคอบ ในการพิจารณา เนื่องจากเป็นการตัดสินที่มีผู้ที่ต้องได้รับผลกระทบ จึงต้องให้เกิดความยุติธรรม อธิบายได้ ซึ่งที่เขียนมานี้ยังไม่ได้รวมเรื่องของการสืบพยาน และเรื่องของการซักถาม ซักค้านโจทก์ จำเลย และพยาน ดังนั้น ความล่าช้าที่เกิดขึ้นส่วนหนึ่งจึงเป็นเรื่องที่ต้องการให้เกิดการตัดสินถูกต้องและเป็นธรรมที่สุด ซึ่งเป็นเรื่องที่น่าเห็นใจและยกย่องมากๆ และไม่ว่าจะเป็นศาลไหนก็เหมือนกัน

ผู้เขียนได้เขียนเรื่อยเปื่อยไปหน่อย เนื่องจากเห็นท่านที่ใจร้อนทั้งหลาย โดยเฉพาะด้านการเมืองที่เป็นอยู่เวลานี้ บ่นกันว่ากระบวนการพิจารณาต่างๆ นั้นล่าช้า ก็เลยอดเขียนถึงไม่ได้ คราวนี้ขอกลับเข้าเรื่องการพิจารณาลิขสิทธิ์หนังสือของ อากาธ่า คริสตี้ อีก 6 เรื่อง ได้แก่ เรื่อง Poirot Investigates และเรื่อง The Secret of Chimneys มีการประกาศโฆษณาครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2467 และ 2468 ตามลำดับ ซึ่งเป็นช่วงก่อนที่ประเทศไทยจะมีพระราชบัญญัติคุ้มครองวรรณกรรมและศิลปกรรม พ.ศ. 2474

อย่างไรก็ตาม พระราชบัญญัตินี้ได้กำหนดให้ใช้บังคับถึงวรรณกรรมและศิลปกรรม ซึ่งมีอยู่แล้วในวันใช้พระราชบัญญัตินี้ และยังไม่ได้ตกเป็นสาธารณสมบัติเพราะหมดอายุการคุ้มครอง ซึ่งพระราชบัญญัติคุ้มครองวรรณกรรมและศิลปกรรม พ.ศ. 2474 ให้การคุ้มครองลิขสิทธิ์ตลอดชีวิตผู้ประพันธ์บวกอีก 30 ปี และถ้ามีการประกาศโฆษณา อายุการคุ้มครองเริ่มตั้งแต่วันประกาศโฆษณาบวกไปอีก 30 ปี ดังนั้น ทั้งสองเรื่องนี้จึงสิ้นสุดอายุการคุ้มครองในปี ค.ศ. 2497 และ 2498 ตามลำดับ

ส่วนเรื่องอื่นๆ อีก 4 เรื่อง ได้แก่ Three Act Tragedy, Death Comes at the End, They Came to Baghdad และเรื่อง They do it with Mirrors นั้น การประกาศโฆษณาครั้งแรก เกิดขึ้นหลังจากที่พระราชบัญญัติคุ้มครองวรรณกรรมและศิลปกรรม พ.ศ. 2474 มีการให้ความคุ้มครองแล้ว นอกจากนี้ อายุการคุ้มครอง 30 ปี นับตั้งแต่วันโฆษณาครั้งแรก ก็ยังไปสิ้นสุด เพราะถ้าบวกไป 30 ปี ก็ไปสิ้นสุดเอาปี พ.ศ. 2507, 2518 และ 2525 ตามลำดับ

อย่างไรก็ตาม ปรากฏว่า ผู้แปลวรรณกรรมทั้ง 6 เรื่องดังกล่าว ซึ่งนอกจากจะไม่ใช่คนเดียวกันแล้วยังดำเนินการแปลหลังปี พ.ศ. 2525 คือ มีการแปลในช่วงปี พ.ศ. 2526-2536 คือ เป็นระยะเวลาที่หมดอายุคุ้มครองแล้ว จะเนื่องมาจากผู้แปลทั้งหลายเหล่านั้นพอจะทราบกฎหมาย หรืออาจจะเพราะโชคช่วย ผู้เขียนก็ไม่อาจเดาได้ แต่กรณีว่าจะเป็นคนเดียวกันแปลหรือไม่ใช่คนเดียวกัน ไม่ใช่ประเด็น ผู้เขียนเพียงแต่ใส่ข้อมูลให้ครบถ้วนเท่านั้น

ประเด็นที่ศาลท่านพิจารณาก็คือ เมื่อสิ้นอายุการคุ้มครองลิขสิทธิ์ และถือว่างานนั้นได้ตกเป็นสาธารณสมบัติแล้ว การที่ผู้แปลนำมาแปลหรือมาดัดแปลง ย่อมไม่ถือเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์ในงานวรรณกรรมภาษาอังกฤษ นิยายของ อากาธ่า คริสตี้ ทั้ง 6 เรื่อง ดังกล่าวข้างต้น และเมื่อการแปลเป็นภาษาไทยดังกล่าว เป็นการแปลที่ถูกต้องตามกฎหมาย ย่อมถือได้ว่าผู้แปลเป็นผู้ริเริ่มสร้างสรรค์งานแปลนั้นด้วยตนเอง มีการใช้ความวิริยอุตสาหะ ตลอดจนประสบการณ์ในการแปล ต้องใช้ทั้งความรู้ภาษาไทยและภาษาอังกฤษ ผลงานการแปลเป็นภาษาไทยทั้ง 6 เรื่องนั้น จึงถือเป็นงานอันมีลิขสิทธิ์ และได้รับการคุ้มครอง และที่สำคัญโดยที่เป็นการแปลในช่วงปี พ.ศ. 25262536 ซึ่งเป็นช่วงที่มีพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2521 แล้ว จึงได้รับการคุ้มครองตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ฉบับดังกล่าว ซึ่งให้การคุ้มครองงานของผู้สร้างสรรค์ตลอดชีวิตและบวกอีก 50 ปี ถูกต้องว่าพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2521 ได้เพิ่มอายุการคุ้มครองลิขสิทธิ์จาก 30 ปี เป็น 50 ปีแล้ว หรือนับตั้งแต่วันที่ประกาศโฆษณาเป็นครั้งแรกบวกอีก 50 ปี และผู้แปลย่อมมีสิทธิแต่เพียงผู้เดียวที่จะทำซ้ำ ดัดแปลงนำออกโฆษณา หรือเผยแพร่ ต่อสาธารณชนให้ประโยชน์อันเกิดจากลิขสิทธิ์แก่ผู้อื่น และอนุญาตให้ผู้อื่นทำซ้ำ หรือดัดแปลง หรือนำออกโฆษณา หรือเผยแพร่ต่อสาธารณชน ซึ่งงานแปลนั้นได้

การที่สำนักพิมพ์ซึ่งถูกฟ้องเป็นจำเลยได้รับอนุญาตจากผู้แปลวรรณกรรมทั้ง 6 เรื่องดังกล่าวข้างต้น ให้จัดพิมพ์หนังสือออกจำหน่าย จึงไม่ถือว่าละเมิดลิขสิทธิ์