กำเนิดกระทรวงการต่างประเทศ (ตอนแรก)
เมื่อพูดถึงกระทรวงการต่างประเทศ หลายท่านคงจะนึกถึงงานของกระทรวงที่เกี่ยวข้องกับการต่างประเทศทั้งหมด ซึ่งถือเป็นงานที่มีความสำคัญมากเป็นลำดับต้นๆ ของแต่ละประเทศเลยทีเดียว ว่ากันว่างานของกระทรวงการต่างประเทศมีความสำคัญทั้งในระดับหน้าตาหรือภาพลักษณ์และเนื้อหาของงาน เป็นรองแค่งานของประมุขสูงสุดในแต่ละประเทศเท่านั้น
เมื่อพูดถึงกระทรวงการต่างประเทศ หลายท่านคงจะนึกถึงงานของกระทรวงที่เกี่ยวข้องกับการต่างประเทศทั้งหมด ซึ่งถือเป็นงานที่มีความสำคัญมากเป็นลำดับต้นๆ ของแต่ละประเทศเลยทีเดียว ว่ากันว่างานของกระทรวงการต่างประเทศมีความสำคัญทั้งในระดับหน้าตาหรือภาพลักษณ์และเนื้อหาของงาน เป็นรองแค่งานของประมุขสูงสุดในแต่ละประเทศเท่านั้น
สาระสำคัญที่ผมจะนำมาเล่าให้ท่านผู้อ่านได้รับทราบในสัปดาห์นี้เป็นประวัติศาสตร์และที่มาของคำว่า “กระทรวงการต่างประเทศ” หรือ “Ministry of Foreign Affairs” ในระดับโลก ไม่เกี่ยวกับที่มาของกระทรวงการต่างประเทศของไทยนะครับ
ตามบันทึกประวัติศาสตร์ทางการทูต กระทรวงการต่างประเทศถือกำเนิดเกิดขึ้นมาเนื่องด้วยเหตุผลหลักและความจำเป็นทางการทูต (Diplomacy) ซึ่งเป็นเรื่องที่เกี่ยวพันกับการดำเนินความสัมพันธ์ระหว่างประเทศนับย้อนหลังไปถึงประมาณ 2,0004,000 ปีก่อนคริสต์ศักราช เข้าใจง่ายๆ ก็คือ คำว่า “การทูต” เกิดขึ้นก่อน จากนั้นก็มีการส่งคณะผู้แทนทางการทูต (Resident Mission) ไปประจำอยู่ตามเมืองหลวงของประเทศอื่นๆ
เมื่อมีคณะผู้แทนทางการทูตเพิ่มมากขึ้น การดำเนินการคัดสรรบุคคลที่จะมาทำหน้าที่ การเลือกประเทศที่จะจัดส่งคณะผู้แทนทางการทูตไปประจำ เพื่อให้สอดคล้องกับเป้าหมายและผลประโยชน์ของประเทศ รวมทั้งการกำหนดผลตอบแทนและสิทธิประโยชน์ ตลอดจนถึงการพิจารณาความเจริญก้าวหน้าหรือความดีความชอบทางการทูตให้แก่คณะผู้แทนทางการทูต จึงกลายเป็นเรื่องที่มีความสำคัญเพิ่มมากขึ้น
การจัดตั้งหน่วยงานที่เรียกว่า “กระทรวงการต่างประเทศ” เพื่อดูแลเรื่องที่กล่าวมาข้างต้นจึงมีความจำเป็น หลังจากที่คณะผู้แทนทางการทูตถือกำเนิดขึ้นมากว่า 300 ปีแล้ว การจัดตั้งกระทรวงการต่างประเทศจึงเกิดขึ้นเป็นรูปเป็นร่างครั้งแรกในปี ค.ศ. 1626 หรือราว 388 ปีมาแล้ว ณ ประเทศฝรั่งเศส ซึ่งเป็นประเทศแรกในโลก โดยการจัดตั้งกระทรวงการต่างประเทศในฝรั่งเศสเป็นไปตามแนวความคิดของ คาร์ดินัล ริเชลลิว ประธานองคมนตรีประจำพระองค์ของพระเจ้าหลุยส์ที่ 13 ซึ่งต่อมาถือว่าเป็นบิดาหรือผู้ให้กำเนิดกระทรวงการต่างประเทศคนแรกของโลก
ต้องยกย่องวิสัยทัศน์ของท่านคาร์ดินัล ริเชลลิว เนื่องด้วยท่านเห็นว่าการที่จะให้บรรดารัฐในทวีปยุโรปอยู่ร่วมกันได้โดยสันติ จำเป็นต้องมีการส่งคณะผู้แทนทางการทูตไปประจำอยู่ในเมืองหลวงของประเทศต่างๆ และควรจะมีการจัดตั้งกระทรวงการต่างประเทศขึ้นมาเพื่อดูแลรับผิดชอบการจัดส่งคณะผู้แทนทางการทูต รวมถึงการกำหนดและวางนโยบายด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศให้แก่รัฐบาลฝรั่งเศส
สัปดาห์หน้าผมจะมาเล่าต่อเรื่องพัฒนาการของกระทรวงการต่างประเทศระดับโลกครับ
