เงื่อนปมจำนวน สส.

ช่วงนี้เรื่องหนึ่งที่พูดถึงกันมากที่สุดคือเรื่องการเลือกตั้ง สส.ที่เรียกกันว่าการเลือกตั้งทั่วไป ทั้งต้องการให้มี ไม่ต้องการให้มี เลื่อนจากวันที่ 2 ก.พ. 2557 ได้หรือไม่ได้ รวมไปถึงเรื่องอื่นๆ ที่เป็นประเด็นรายละเอียดที่เกี่ยวข้องกับเรื่องการเลือกตั้งทั่วไปนี้ ซึ่งหนึ่งในประเด็นรายละเอียดก็คือ เรื่องจำนวนผู้ที่จะได้รับเลือกตั้งมาเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร

ในเรื่องจำนวนนี้มาตรา 93 วรรคหนึ่ง กำหนดว่า “สภาผู้แทนราษฎรประกอบด้วยสมาชิกจำนวนห้าร้อยคน โดยเป็นสมาชิกซึ่งมาจากการเลือกตั้งแบบแบ่งเขตเลือกตั้งจำนวนสามร้อยเจ็ดสิบห้าคน และสมาชิกซึ่งมาจากการเลือกตั้งแบบบัญชีรายชื่อจำนวนหนึ่งร้อยยี่สิบห้าคน”

ส่วนที่เป็นประเด็นรายละเอียดที่อาจจะเกิดเงื่อนปมได้ คือ มาตรา 93 วรรคหก บัญญัติว่า “ในกรณีที่มีเหตุการณ์ใดๆ ทำให้การเลือกตั้งทั่วไปครั้งใดมีจำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไม่ถึงห้าร้อยคน แต่มีจำนวนไม่น้อยกว่าร้อยละเก้าสิบห้าของจำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรทั้งหมดให้ถือว่าสมาชิกจำนวนนั้นประกอบเป็นสภาผู้แทนราษฎร แต่ต้องดำเนินการให้มีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรให้ครบจำนวนตามที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญนี้ภายในหนึ่งร้อยแปดสิบวัน และให้อยู่ในตำแหน่งได้เพียงเท่าอายุของสภาผู้แทนราษฎรที่เหลืออยู่”

เมื่อพิจารณามาตรา 93 วรรคหก นี้จะพบว่ามีเงื่อนปมตัวเลขอยู่ 4 เงื่อนปม หนึ่ง ถ้าเลือกตั้งมามี สส.ไม่น้อยกว่า 475 คน ให้ถือว่าสมาชิกจำนวนนี้ประกอบเป็นสภาผู้แทนราษฎร สอง มีเวลา 180 วัน ที่จะดำเนินการให้มี สส.ให้ครบ 500 คน สาม หากไม่มีจำนวนอย่างน้อย 475 คน ก็จะประชุมสภาผู้แทนราษฎรครั้งแรกไม่ได้ เพราะไม่อาจจะถือได้ว่ามีสภาผู้แทนราษฎร สี่ หากไม่ครบ 500 คน ภายใน 180 วัน จะทำอย่างไร ซึ่งก็ต้องพิจารณาอีกว่านับ 180 วันจากจุดใด

มาตรา 127 กำหนดว่า “ภายในสามสิบวันนับแต่วันเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ให้มีการเรียกประชุมรัฐสภาเพื่อให้สมาชิกได้มาประชุมเป็นครั้งแรก” ซึ่งเรื่องนี้ต้องเชื่อมโยงกับการมีสภาผู้แทนราษฎร หากไม่มีสภาผู้แทนราษฎรดังที่กล่าวไปแล้ว ก็จะดำเนินการตามมาตรา 127 นี้ไม่ได้

มาตรา 93 ก็ไม่ได้บัญญัติว่าจะต้องทำเช่นไร แต่มีมาตรา 109 ที่บัญญัติว่า “เมื่อตำแหน่งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรว่างลงเพราะเหตุอื่นใด นอกจากถึงคราวออกตามอายุของสภาผู้แทนราษฎรหรือเมื่อมีการยุบสภาผู้แทนราษฎร ให้ดำเนินการดังต่อไปนี้

(1) ในกรณีที่เป็นตำแหน่งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรที่มาจากการเลือกตั้งแบบแบ่งเขตเลือกตั้ง ให้มีการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรขึ้นแทนตำแหน่งที่ว่างภายในสี่สิบห้าวันนับแต่วันที่ตำแหน่งนั้นว่าง เว้นแต่อายุของสภาผู้แทนราษฎรจะเหลือไม่ถึงหนึ่งร้อยแปดสิบวัน”

ทีนี้จะถือได้หรือไม่ว่าการว่างลงเพราะการเลือกตั้งทั่วไป และการเลือกตั้งซ่อม หรือบางคนก็เรียกการเลือกตั้งซ้ำ ไม่สามารถได้มาซึ่ง สส. 500 คน เป็นเหตุอื่นใดตามมาตรา 93 หรือไม่ ซึ่งเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญที่ให้มียืดหยุ่นได้เพียงร้อยละ 5 และให้เวลา 180 วัน เพราะการเลือกตั้งทั่วไปจะต้องทำเมื่อมีความพร้อมและจะย่อหย่อนให้ไล่ล่าหา สส.ไปเรื่อยๆ จนครบนั้นไม่ได้ ดังนั้น เมื่อพิจารณาทั้งถ้อยคำตามลายลักษณ์อักษร และตามเจตนารมณ์ก็คงจะต้องถือว่าไม่มีสภาผู้แทนราษฎรแล้ว จะทำอย่างไรกันดี ช่วยกันตอบทีครับ