ปีแห่งม็อบ

หากจะถามว่าปี 2013 เป็นปีแห่งอะไร งานนี้ก็ต้องขึ้นอยู่กับว่าให้ความสำคัญกับอะไรเป็นหลัก จะเน้นเรื่องเงินๆ ทองๆ หรือสังคมการเมือง

หากเป็นอย่างหลัง ดิฉันเห็นด้วยกับนิตยสารไทม์ ที่ยกให้ปี 2013 เป็น “ปีแห่งการประท้วง” ที่ต่อเนื่องมาจากอาหรับสปริงในปีที่แล้ว

การประท้วงช่วงต้นปีเริ่มต้นที่อินเดียกับกรณีรุมข่มขืนนักศึกษาสาว ไล่ไปถึงการต่อต้านโดรนในปากีสถาน ตามมาด้วยประท้วงใหญ่ในอียิปต์ที่พลิกประเทศอีกครั้ง ไปจนถึงการชุมนุมให้ปฏิรูปการศึกษาในชิลี การประท้วงต้านแผนรื้อสวนสาธารณะในตุรกี การชุมนุมต้านเกย์ในรัสเซีย การประท้วงเลือกตั้งในกัมพูชา การประท้วงใหญ่รอบ 9 ปีในยูเครน และปิดท้ายที่การชุมนุมในประเทศไทย

ตลอดทั้งปีนี้ ประเทศกำลังพัฒนาทั่วโลกต่างพากันเพรียกหาคำว่า ปฏิวัติ (Revolution) หรือการพลิกหน้าเปลี่ยนโฉมประเทศให้ดีขึ้นในอีกรูปแบบใหม่ที่เห็นได้ชัด

ทว่าสิ่งที่ผู้ประท้วงทั่วโลกได้รับในปีนี้ช่างแตกต่างจากปีของอาหรับสปริง เพราะนอกจากจะไม่ได้ในสิ่งที่คาดหวังแล้ว ยังสุ่มเสี่ยงที่จะได้รัฐประหาร (Coup d’etat) จากกองทัพกลับมาแทน ซึ่งอียิปต์ก็ได้เผชิญแบบกลายๆ ไปเรียบร้อยแล้ว

อย่างไรก็ตาม ใช่ว่าสิ่งที่เรียกร้องทั่วโลกถึงความเปลี่ยนแปลงจะไร้ซึ่งความหวัง

ในพม่าชาติที่ผ่านการต่อสู้ทางการเมืองมาไม่แพ้ชาติใดในโลกนั้น ทางพรรคฝ่ายค้านเอ็นแอลดีประกาศจะลงสมัครรับเลือกตั้งในปี 2015 อย่างแน่นอนแล้ว ซึ่งเป็นการกลับลำหลังจากที่ อองซานซูจี เพิ่งประกาศก่อนหน้าเพียง 1 สัปดาห์ว่าจะไม่ลงเลือกตั้ง ซึ่งนับเป็นตัวอย่างการยึดมั่นต่อสู้ในระบอบประชาธิปไตยที่ได้มาอย่างยากลำบากเป็นอย่างดี แม้ในความเป็นจริงนั้น พม่าจะยังห่างไกลจากประชาธิปไตยที่แท้จริงอยู่มากก็ตาม

ส่วนในอินเดีย คือตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุดของความสมหวัง (เบื้องต้น) กับชัยชนะของพรรคเอเอพี พรรคคนธรรมดาสามัญที่มีสัญลักษณ์เป็นไม้กวาดกับจุดยืนกวาดล้างการคอร์รัปชั่น ซึ่งหัวหน้าพรรค อาร์วินด์ เกจริวัล ได้สาบานตนขึ้นเป็นมุขมนตรีคนใหม่รัฐเดลีไปเรียบร้อยแล้ว โดยนั่งรถไฟไปเข้าพิธีตามปกติ และปฏิเสธที่จะรับอภิสิทธิ์หรูต่างๆ ของนักการเมือง

อาร์วินด์นั้นอยู่เบื้องหลังการรณรงค์ต่อต้านคอร์รัปชั่นมานาน แต่ที่เป็นจุดพลิกผันก็คือ การเปลี่ยนแนวทางต่อสู้ด้วยการตั้งพรรคการเมืองเพื่อเข้ามาสู้ในระบบ ซึ่งก็ได้รับคะแนนเสียงไปอย่างท่วมท้นแบบบี้ไล่มากับพรรคเจ้าถิ่นอันดับ 1 สะท้อนถึงการตื่นตัวทางการเมืองของประชาชน และความหวังที่ยังมีให้เห็นอยู่ในการเมืองอินเดีย ประเทศประชาธิปไตยที่ใหญ่ที่สุดในโลก

ปีแห่งม็อบ 2013 แม้จะไม่พลิกโฉมได้เหมือนอาหรับสปริง แต่เสียงสะท้อนถึงการตื่นตัวของประชาชนก็ไม่ทำให้สิ้นหวังเกินไปหรอกค่ะ