สิ่งที่ทำไม่ได้

คนจำนวนหนึ่งมักจะพูดว่าทำไม่ได้ หรือเป็นไปไม่ได้ (impossible) เสมอ คนอีกจำนวนหนึ่งจะบอกว่าทุกอย่างทำได้ทั้งสิ้น (nothing is impossible) คนอีกจำนวนหนึ่งจะมองว่ามันก็คงจะมีเรื่องที่ทำไม่ได้ ที่จะต้องยอมรับกัน เช่น ชุบคนตายให้ฟื้นกันได้ทุกๆ คน ก็คงจะเป็นไปไม่ได้ แต่ถ้าเจ็บป่วยปางตายก็อาจจะทำให้หายได้

หลายสิ่งหลายอย่าง โดยเฉพาะอย่างยิ่งประเด็นภายใต้กฎหมายนั้นที่จะบอกว่าเป็นไปไม่ได้นั้นแทบไม่มี มีแต่เป็นธรรมหรือไม่ เนื่องจากกฎหมายนั้นเป็นวิธีการ เครื่องมือ หรือมาตรการ (mean) ไม่ใช่เป็นจุดจบ จุดสิ้นสุด หรือบทสุดท้าย (end) นั่นคือ กฎหมายมีลักษณะสัมพัทธ์(relative) ต้องผูกโยงกับสิ่งอื่นๆ ไม่ใช่ลักษณะสัมบูรณ์ (absolute) คือ จบในตัวเอง

เมื่อเป็นเช่นนี้ การกล่าวอ้างว่าสิ่งนั้นสิ่งนี้ทำไม่ได้ตามกฎหมายนั้น หากเป็นไปเพื่อสร้างความเป็นธรรม ความชอบธรรม หรือความสงบเรียบร้อยในสังคม แทบไม่มีอะไรเป็นไปไม่ได้

บ้านเมืองในเวลานี้ต้องการทางออกที่จะสร้างความสงบเรียบร้อยได้ ซึ่งอันที่จริงหากคนมีศีลธรรม จริยธรรม ก็ไม่ต้องมาถกเถียงกันเรื่องกฎหมาย แต่เนื่องจากว่าไม่มี หรือมีน้อย จึงต้องอาศัยกฎหมายเป็นหนทาง ซึ่งหลายสิ่งหลายอย่างภายใต้กฎหมายที่บางฝ่าย ยกตัวอย่างเช่นฝ่ายรัฐบาล เคยยืนยันแข็งขันว่าเป็นไปไม่ได้ ก็เป็นไปแล้ว

เอาสักสองตัวอย่าง หนึ่ง การทูลเกล้าฯ ขอพระราชทานคืนร่างแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ ว่าด้วยที่มาของ สว. รัฐบาลบอกว่าไม่มีกฎหมายให้ทำได้ แต่ก็ทำได้ไปแล้ว สอง การตั้งสภาประชาชน หรือองค์กรอะไรทำนองนี้ รัฐบาลก็บอกว่าไม่มีกฎหมายให้ทำได้ แต่รัฐบาลก็ได้ออกแถลงการณ์จะตั้งคณะกรรมการมาดำเนินการเรื่องนี้ โดยให้เป็นคำสั่งสำนักนายกรัฐมนตรี ซึ่งในบรรดากฎหมายด้วยกันถือว่าต่ำศักดิ์มาก รัฐบาลก็ทำแล้ว

อีกหลายอย่างที่ยืนยันแข็งขัน แต่ยังไม่มีการอธิบายนอกจากการยืนยันเพียงว่าไม่มีบทบัญญัติของกฎหมาย ซึ่งก็ไม่ได้เป็นการอธิบายที่เป็นรูปธรรม นอกจากการนั่งกอดตัวบทกฎหมาย (statute of law) อันเป็นถ้อยคำตามตัวอักษร หรือตัวบท (text) เท่านั้น หาใช่เจตนารมณ์ที่แท้จริงไม่ เช่น นายกรัฐมนตรีรักษาการไม่สามารถลาออกได้ การเลื่อนการเลือกตั้งไม่สามารถทำได้

คงต้องคิดให้จงหนัก ระหว่าง “ทำไม่ได้” กับ “ไม่ทำ” เป็นสองสิ่งที่แตกต่างกันลิบลับ ถ้าปรับเปลี่ยนยังพอมีทางออก หากไม่ก็จะเป็นตราบาปตลอดไป