"หยวน" ยังห่างชั้นดอลลาร์ไม่เสรีจริง-ซื้อน้ำมันไม่ได้

โดย...พันธสิทธิ เจริญพาณิชย์พันธ์

ต้องยอมรับว่าในช่วง 2-3 สัปดาห์ที่ผ่านมา ถือเป็นช่วงเวลาทองของจีนอย่างแท้จริง

เพราะในขณะที่สหรัฐกำลังสะบักสะบอมจากทั้งปัญหาการเมืองภายในและต่างประเทศที่รุมเร้าเข้ามาอย่างหนัก พญามังกรกลับเดินหน้าขยายอิทธิพลทางเศรษฐกิจและทางการเมืองอย่างต่อเนื่อง

เห็นได้จากการที่ธนาคารกลางจีนเร่งรุดหน้าลงนามทำความตกลงทางการเงินกับหลายประเทศทั่วโลกอย่างต่อเนื่อง เช่น การทำข้อตกลงเทรดดิ้งเงินหยวนกับอังกฤษและสิงคโปร์เพื่อผลักดันให้สองประเทศดังกล่าวก้าวขึ้นเป็นศูนย์กลางการเทรดดิ้งเงินหยวนในต่างแดน

อีกทั้งยังเปิดทางให้นักลงทุนของเมืองผู้ดีและแดนลอดช่องสามารถใช้เงินสกุลหยวนเข้ามาลงทุนในตลาดหุ้นและตลาดพันธบัตรของจีนได้โดยตรงอีกด้วย จากเดิมที่ต้องทำผ่านทางฮ่องกง

และก่อนหน้านั้นไม่นาน แบงก์ชาติแดนมังกรก็เพิ่งจะประกาศลงนามข้อตกลงสวอปค่าเงินกับทางธนาคารกลางยุโรป (อีซีบี) มูลค่า 3.5 แสนหยวน (ราว 1.76 ล้านล้านบาท) เพื่อเปิดทางให้ทั้งสองฝ่ายสามารถเข้าถึงสกุลเงินของอีกฝ่ายได้โดยตรงมากขึ้น

สำหรับข้อตกลงนี้ ถือเป็นหนึ่งในข้อตกลงสวอปค่าเงินที่มีมูลค่ามากที่สุดครั้งหนึ่งของจีนที่เคยทำมา หลังจากที่ก่อนหน้านี้ จีนได้ลุยทำข้อตกลงสวอปค่าเงินกับ 20 ประเทศทั่วโลกมาแล้ว โดยมีมูลค่ารวมกันประมาณ 2.2 ล้านล้านหยวน (ราว 11 ล้านล้านบาท) ซึ่งไทยก็เป็นหนึ่งในนั้นด้วย

การทำข้อตกลงเพื่อเร่งส่งเสริมให้ทั่วโลกหันมาใช้เงินสกุลหยวนและลดการพึ่งพาการใช้เงินสกุลเหรียญสหรัฐในการทำการค้าและบริการ ได้ถูกเหล่านักวิเคราะห์จับตามองกันว่าเป็นความพยายามของพญามังกรที่กำลังช่วงชิงอิทธิพลทางเศรษฐกิจระดับโลกแข่งกับพญาอินทรี โดยเฉพาะอย่างยิ่งการผลักดันให้เงินหยวนก้าวขึ้นมาเป็นเงินตราสกุลหลักของโลก หลังจากที่เงินเหรียญสหรัฐครองความเป็นเจ้ายุทธภพมาเนิ่นนาน

ธนาคารเอชเอสบีซี คาดการณ์ว่า เงินสกุลหยวนจะก้าวขึ้นมาเป็นค่าเงินที่ถูกใช้ทำการซื้อขายมากที่สุดเป็นอันดับ 3 ของโลกภายในปี 2015 รองจากเงินเหรียญสหรัฐ และเงินยูโรของยุโรป

ขณะที่ธนาคารกลางจีนเผยว่า ในไตรมาสแรกของปีนี้มีปริมาณเงินหยวนที่ถูกใช้ซื้อขายแลกเปลี่ยนในตลาดต่างประเทศมากถึง 3.16 ล้านล้านหยวน เพิ่มมากขึ้นจากช่วงเวลาเดียวกันของปีก่อนมากกว่า 50% ซึ่งอยู่ที่ 2 ล้านล้านหยวน

ถึงกระนั้น แม้ว่าข้อตกลงดังกล่าวจะทำให้เงินหยวนเริ่มเป็นที่ยอมรับในสายตาของต่างประเทศมากขึ้น ทว่าก็ยังไม่แข็งแกร่งพอที่จะก้าวขึ้นมาแทนที่บทบาทของเงินสกุลเงินเหรียญสหรัฐได้ โดยเฉพาะในอนาคตอันใกล้นี้

ประการแรก ทั่วโลกยังต้องพึ่งพาเงินเหรียญสหรัฐในการซื้อขายสินค้าและบริการ โดยเฉพาะสินค้าโภคภัณฑ์สำคัญอย่างน้ำมันนั้นยังคงตกอยู่ภายใต้อิทธิพลของเงินสกุลเหรียญสหรัฐที่ครอบงำเอาไว้เกือบเบ็ดเสร็จเด็ดขาดมาหลายสิบปี

เพราะเมื่อช่วงทศวรรษ 1970 สหรัฐกับซาอุดิอาระเบียและกลุ่มประเทศผู้ผลิตและส่งออกน้ำมันรายใหญ่ (โอเปก) ได้ลงนามความตกลงให้การกำหนดราคาไปจนถึงการซื้อขายน้ำมันต้องใช้เงินเหรียญสหรัฐเท่านั้น เพื่อแลกกับความคุ้มครองและความช่วยเหลือทางการทหาร บวกกับการรับประกันว่าอิสราเอลจะไม่รุกราน

ดังนั้น จึงทำให้ทั่วโลกที่พึ่งพาการนำเข้าน้ำมัน จำเป็นต้องใช้เงินเหรียญสหรัฐเพื่อนำไปซื้อน้ำมันจากกลุ่มโอเปก ซึ่งครองส่วนแบ่งมากถึง 1 ใน 3 ของตลาดน้ำมันทั่วโลกอยู่ และนั่นก็มีส่วนช่วยสำคัญที่ทำให้เงินเหรียญสหรัฐกลายเป็นเงินสกุลหลักของโลกมาจนถึงปัจจุบันนี้อีกด้วย

ประการที่สอง การที่ทั่วโลกหันมาสร้างข้อตกลงสวอปค่าเงินและทำการเทรดดิ้งเงินหยวนกับจีนมากขึ้นนั้น ก็เป็นเพียงแค่ความต้องการที่หลบเลี่ยงและลดความเสี่ยงจากภาวะความผันผวนของตลาดอัตราแลกเปลี่ยนค่าเงิน ที่ได้รับผลกระทบจากวิกฤตเศรษฐกิจโลกเท่านั้น ไม่ได้หมายความว่าทั่วโลกกำลังหันมายอมรับเงินหยวนว่าเป็นเงินสกุลหลักของโลกแต่อย่างใด

ประการสุดท้าย แม้ว่าพญามังกรจะเริ่มปล่อยให้อัตราแลกเปลี่ยนเงินหยวนต่อเงินเหรียญสหรัฐเป็นไปตามกลไกตลาดมากขึ้น โดยเฉพาะการปรับขยายให้ขอบเขตอัตราแลกเปลี่ยนเงินหยวนสามารถเปลี่ยนแปลงได้มากขึ้นถึง 1% ต่อวัน จากเดิมที่ 0.5% ทว่าส่วนใหญ่อัตราแลกเปลี่ยนยังอยู่ในการควบคุมดูแลของทางการจีนอยู่ ไม่ได้ขึ้นอยู่กับระบบกลไกตลาดอย่างเสรี

ส่งผลให้ต่างชาติยังไม่ไว้ใจในการเข้ามาถือเงินหยวนมาใช้ในการซื้อขาย และเก็บไว้เป็นทุนสำรองมากนัก เพราะหวั่นเกรงว่าหากจีน ประกาศปรับเปลี่ยนอัตราแลกเปลี่ยนอย่างกะทันหันขึ้นมา ก็อาจทำให้มูลค่าเงินหยวนที่ถือครองอยู่มากอาจหายวับไปกับตาได้

ฉะนั้น ความหวังของแดนมังกรที่จะก้าวขึ้นมาเทียบชั้นกับเงินเหรียญสหรัฐของเมืองลุงแซมจึงช่างดูเลือนรางเสียเหลือเกิน